Mưa xuân lất phất, kèm theo những cơn gió cuối đông khiến nhiều người không khỏi xuýt xoa vì cái lạnh. Tuy vậy, ao cá của gia đình anh Bàn Văn Thành (dân tộc Dao) ở thôn Khởi Khe lại vô cùng náo nhiệt. Hơn chục thanh niên có “tuổi nghề” kéo cá từ 5 - 7 năm đang dầm mình dưới nước, căng sức vừa quây vừa kéo lưới với mẻ cá đầy. Cá trắm, cá chép tròn bóng, vảy lấp lánh, quẫy tung nước khi bị kéo vào gần bờ. Anh Bàn Văn Thành không giấu được niềm vui khi thấy công sức của cả gia đình giờ đã có kết quả. Nhanh tay bắt từng con rồi chuyển vào thùng, đợi đến khi đầy, hai thanh niên lặc lè khiêng lên xe ô tải đã chờ sẵn. Cứ như vậy, hơn một tiếng đồng hồ, toàn bộ cá trong lưới mới được chuyển hết lên xe.
Nhẩm tính số tiền thu được từ vụ cá này, anh Bàn Văn Thành chia sẻ: Gia đình mình nuôi một năm 2 vụ cá, mỗi vụ thu được khoảng 5 tấn cá, doanh thu cả năm hơn 400 triệu đồng. So với làm ruộng trước đây thì nuôi cá cho thu nhập cao và ổn định hơn, đỡ vất vả, ít rủi ro.
Cách đó không xa, các gia đình anh Đặng Văn Cao, Giàng Văn Cường cũng đang tất bật kéo cá. Cá nặng, lưới đầy mang theo niềm vui của những người nông dân chất phác ở Khởi Khe.
Có được thành quả ấy không thể không nhắc tới Giám đốc “nông dân” Nguyễn Văn Hợp. Lấy vợ ở Khởi Khe, được “nhạc phụ” - ông Khổng Văn Doanh, người nuôi cá đầu tiên ở Khởi Khe - truyền lại nghề nên anh Hợp được ví như người mở đường nuôi thủy sản ở đây. Hiện anh Hợp không chỉ nuôi cá nhiều nhất thôn mà còn là Giám đốc Hợp tác xã sản xuất, kinh doanh, nuôi thủy sản Phong Hải. Anh Hợp vừa cung ứng thức ăn cho các hộ nuôi vừa đứng ra thu mua cá mỗi khi đến vụ thu hoạch.
Giám đốc Nguyễn Văn Hợp chia sẻ: Cách đây hơn 20 năm, người dân thôn Khởi Khe chủ yếu làm ruộng. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân mà vụ được thì ít, vụ mất thì nhiều. Khi đó, bố vợ tôi là ông Khổng Văn Doanh đã quyết định chuyển toàn bộ diện tích trồng lúa kém hiệu quả sang đào ao thả cá. Mỗi năm thu hoạch một vụ cá giúp gia đình có thu nhập ổn định và có tích lũy. Sau đó, ông hướng dẫn vợ chồng tôi chuyển đổi, mở rộng diện tích nuôi cá, đồng thời hỗ trợ kỹ thuật nuôi. Nhận thấy hiệu quả từ nuôi cá, các hộ dân ở Khởi Khe đã chuyển đổi từ trồng lúa sang đào ao nuôi cá. Hiện cả thôn Khởi Khe có 163 ha mặt nước nuôi cá với sản lượng khoảng 800 tấn cá/năm, chiếm đến một nửa tổng sản lượng của 12 thôn còn lại.
Cách đây 7 - 8 năm, mỗi năm người dân Khởi Khe chỉ thu hoạch được 1 vụ cá. Sau khi thị trường mở rộng, người dân ở đây đã chuyển từ nuôi quảng canh sang nuôi tập trung, chuyên canh, cứ 2 năm thu 3 lứa, nhờ đó thu nhập tăng lên đáng kể. Vào vụ thu hoạch cá, mỗi ngày có hơn 10 xe ô tô tải loại nhỏ (khoảng 2,4 - 2,7 tấn cá/xe) của người dân trong thôn, chưa kể xe ô tô từ các nơi khác đến chở cá đi tiêu thụ. Thị trường tiêu thụ chủ yếu là các tỉnh Tuyên Quang, Hà Giang, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hải Dương, Bắc Ninh, trong tỉnh chỉ chiếm 20%.
“Giá bán năm nay tốt hơn, trung bình 38.000 - 45.000 đồng/kg. Mỗi kilôgam cá thương phẩm, người nuôi lãi 6.000 đồng”, anh Hợp thông tin.
Ở vùng đất "trên đồi rừng, dưới ao cá", có nhiều hộ thu hơn 1 tỷ đồng từ nuôi cá. Đơn cử như gia đình anh Nguyễn Văn Hợp, với sản lượng thu hoạch khoảng 100 tấn cá thương phẩm/năm, doanh thu đạt 2 tỷ đồng; hay gia đình các anh Đặng Văn Cao, Giàng Văn Cường có doanh thu từ nuôi cá đạt 1 tỷ đồng/năm. Những hộ có doanh thu dưới 500 triệu đồng từ nuôi thủy sản đếm không xuể.
Ngày cuối năm, những chuyến xe chở đầy cá xuôi về đồng bằng, ngược lên miền núi mang theo niềm vui vô tận của các hộ nuôi thủy sản trên đất Khởi Khe.
