Hằng năm, hoạt động thả cá tái tạo nguồn lợi thủy sản được tổ chức từ hai đến ba đợt, gắn với tuyên truyền nâng cao ý thức khai thác bền vững, thân thiện với môi trường. Năm 2025, Lào Cai đã tổ chức hai đợt thả gần 140.000 con giống các loại tại hồ Thác Bà (xã Yên Bình) và sông Hồng, gần khu vực bãi cá đẻ đoạn chảy qua xã Bảo Thắng. Không chỉ có sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, nhiều hộ dân còn tự nguyện xã hội hóa nguồn giống, trực tiếp thả cá, thể hiện sự đồng thuận và trách nhiệm trong bảo vệ hệ sinh thái sông suối.
Đợt thả cá phóng sinh năm nay, các đại biểu và Nhân dân đã thả các giống thủy sản như: cá Chày, cá Chép, cá Bỗng, cá Trắm cỏ, Trắm đen xuống sông Hồng (đoạn qua xã Bảo Thắng). Hoạt động góp phần bổ sung, phục hồi quần đàn và cải thiện chất lượng môi trường sinh thái.
Đáng chú ý, hoạt động thả cá tái tạo nguồn lợi thủy sản được triển khai trên cơ sở phối hợp giữa Sở Nông nghiệp và Môi trường với Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lào Cai trong lĩnh vực phóng sinh, bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Giai đoạn 2021 - 2025, các chương trình phóng sinh, thả giống tái tạo nguồn lợi được tổ chức từ 2 – 4 đợt/năm, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng. Mới đây, hai bên tiếp tục ký kết hợp tác giai đoạn 2026 - 2030, xác định đây là nhiệm vụ lâu dài, cần duy trì thường xuyên tại các khu vực sông, suối, hồ chứa có môi trường nước sạch, đủ điều kiện sinh trưởng cho các loài thủy sản.
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai cùng Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lào Cai đã ký kết Bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026 - 2030 về phóng sinh, tái tạo và bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Trong khuôn khổ chương trình, các đại biểu được nghe diễn giảng về ý nghĩa của hoạt động phóng sinh – không chỉ mang giá trị nhân văn trong đời sống tinh thần, mà còn góp phần tái tạo nguồn lợi thủy sản, bảo vệ cân bằng hệ sinh thái tự nhiên, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường và nguồn nước.
Tại xã Bảo Thắng, nơi sông Hồng chảy qua với nhiều bãi cá đẻ tự nhiên, ý nghĩa của hoạt động thả cá càng rõ nét. Ông Nguyễn Trung Thành - Chủ tịch UBND xã Bảo Thắng cho biết: Hệ thống thủy văn phong phú đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế địa phương và là môi trường sống quan trọng của nhiều loài cá bản địa. Tuy nhiên, nguồn lợi thủy sản đang suy giảm do môi trường sống bị thu hẹp, chất lượng hệ sinh thái giảm sút, trong khi tình trạng sử dụng ngư cụ cấm, khai thác trong mùa sinh sản, đánh bắt cá non vẫn còn xảy ra ở một số nơi.
Hoạt động phóng sinh tái tạo nguồn lợi thủy sản là một sáng kiến cộng đồng ý nghĩa, kết hợp truyền thống văn hóa tâm linh với mục tiêu phát triển bền vững, bảo vệ môi trường. Đây là hoạt động thiết thực nhằm bổ sung, phục hồi quần thể thủy sản tự nhiên tại sông Hồng và các thủy vực khác trên địa bàn xã. Xã Bảo Thắng kiến nghị các xã, phường tiếp tục tăng cường tuyên truyền để người dân không sử dụng các phương tiện khai thác hủy diệt như kích điện, không khai thác trong mùa sinh sản và không đánh bắt cá non.
Các xã, phường cần hướng dẫn người dân khai thác đúng quy định, đảm bảo nguồn lợi duy trì bền vững; đồng thời vận động người dân không xả thải gây ô nhiễm ra sông, suối, hồ chứa, giữ gìn môi trường sống tự nhiên của các loài thủy sinh. Tại khu vực ven sông, suối, các thôn bản cần xây dựng và thực hiện tốt hương ước, quy ước cộng đồng về bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, địa phương có hệ thống sông, suối, hồ chứa đa dạng, với hai con sông lớn là sông Hồng và sông Chảy, cùng nhiều hồ tự nhiên, nhân tạo. Đây là nơi hiện diện nhiều loài thủy sản quý hiếm, có giá trị kinh tế cao, đồng thời có các bãi cá đẻ tự nhiên thuộc hệ thống bãi đẻ quốc gia.
Năm 2024, Chính phủ đã ban hành Quyết định 389/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch bảo vệ và khai thác nguồn lợi thủy sản thời kỳ 2021 - 2030, trong đó xác định trên địa bàn Lào Cai có ba khu vực bảo vệ nguồn lợi và bốn khu vực cấm khai thác có thời hạn trên hệ thống sông Hồng và sông Chảy, từ ngày 1/3 đến 31/7 hằng năm.
UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch 349/KH-UBND, làm căn cứ để triển khai đồng bộ các giải pháp bảo vệ, phục hồi nguồn lợi thủy sản. Hằng năm, lễ thả cá tái tạo nguồn lợi được tổ chức tại nhiều địa phương góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, từng bước phục hồi hệ sinh thái thủy sinh. Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành chức năng, nguồn lợi tự nhiên vẫn chưa tăng đáng kể do môi trường sống bị thu hẹp, hệ sinh thái suy giảm, trong khi một bộ phận người dân vẫn vi phạm quy định, sử dụng ngư cụ hủy diệt.
Ông Nguyễn Thái Bình - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường khẳng định: Để bảo tồn và bảo vệ nguồn lợi thủy sản cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trước hết là tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về khai thác, xây dựng kế hoạch hằng năm, hướng dẫn người dân không sử dụng kích điện, không khai thác trong mùa sinh sản, không đánh bắt cá non.
Các địa phương cần xây dựng hương ước, quy ước cộng đồng, nâng cao trách nhiệm của cơ quan quản lý và khuyến khích người dân phát hiện, tố giác hành vi vi phạm.
Bảo vệ và tái tạo nguồn lợi thủy sản vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Tuy nhiên, với sự vào cuộc của các cấp, các ngành cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, tổ chức tôn giáo, doanh nghiệp và người dân, Lào Cai đang từng bước hình thành nền tảng vững chắc cho việc bảo vệ môi trường sinh thái, gìn giữ giá trị tự nhiên quý báu, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững cho hôm nay và các thế hệ mai sau.
