Cuốn sách ra đời trong bối cảnh các địa phương trên cả nước đã và đang ổn định bộ máy sau khi thực hiện Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính. Việc thay đổi địa giới hành chính, tên gọi và quy mô của các xã, phường, thị trấn dẫn đến nhu cầu rất lớn trong việc cập nhật dữ liệu để phục vụ công tác quản lý nhà nước, giao dịch dân sự và hoạt động kinh tế - xã hội.
Cuốn sách đáp ứng nhu cầu này khi giới thiệu một cách khái quát và chi tiết những thông tin cơ bản của 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh và 3.321 đơn vị hành chính cấp xã sau khi đã hoàn thành quá trình sáp nhập và đi vào vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Với 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, người đọc có thể tìm thấy thông tin về nghị quyết thành lập tỉnh, diện tích, quy mô dân số, vị trí địa lý; số lượng đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc tỉnh sau khi sáp nhập, gồm số lượng cụ thể các đơn vị hành chính mới hình thành và số lượng các đơn vị hành chính không thực hiện sắp xếp.
Đặc biệt, cùng với khối lượng thông tin tra cứu đồ sộ bằng văn bản, cuốn sách còn cung cấp bản đồ hành chính của 34 tỉnh, thành phố, được cung cấp bởi Nhà Xuất bản Tài nguyên - Môi trường và Bản đồ Việt Nam. Mỗi bản đồ đều được thể hiện rõ nét, chi tiết đến từng ranh giới xã, phường. Việc tích hợp giữa thông tin dữ liệu với hình ảnh bản đồ thực tế giúp người xem dễ dàng thấy được diện mạo mới của các địa phương một cách trực quan sinh động.
Từng đơn vị hành chính cấp xã, phường, đặc khu trực thuộc tỉnh cũng được giới thiệu ngắn gọn nhất có thể. Với các xã, phường mới thành lập, độc giả có thể tìm thấy thông tin xã, phường đó được hình thành trên cơ sở diện tích và quy mô dân số của các đơn vị hành chính (cũ) nào; còn với các xã, phường không thực hiện sắp xếp là thông tin xã, phường đó trực thuộc huyện, tỉnh nào trước khi tiến hành sáp nhập.
Giá trị cốt lõi làm nên sự khác biệt của cuốn sách chính là phương pháp trình bày khoa học, mang tính thực tiễn cao. Các tác giả đặt các đơn vị hành chính cấp xã vào trong tổng thể chung của đơn vị hành chính cấp tỉnh, giúp cho việc tra cứu thông tin về từng đơn vị trở nên thuận tiện hơn, đặc biệt có ý nghĩa đối với các công việc liên quan đến lưu trữ hồ sơ, xác minh lịch sử địa phương và giải quyết các thủ tục hành chính liên quan đến địa chỉ cũ và mới.
Cuốn sách phản ánh chân thực kết quả của việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp, cho thấy sự ổn định và hiệu quả của bộ máy hành chính mới sau khi đã tinh gọn đầu mối, giảm bớt khâu trung gian, hướng tới phục vụ người dân đạt hiệu quả, chất lượng tốt hơn, đồng thời thể hiện sự lớn mạnh về quy mô của các đơn vị hành chính sau sáp nhập, từ đó hiểu được tầm nhìn của Đảng và Nhà nước trong việc bố trí, kiến tạo không gian và nguồn lực dân cư nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế mạnh mẽ hơn.
“Đơn vị hành chính Việt Nam sau sắp xếp và vận hành chính quyền địa phương hai cấp” không chỉ là một công cụ tra cứu đơn thuần, mà còn là một dấu mốc quan trọng ghi lại quá trình chuyển mình của hệ thống hành chính Việt Nam, hướng tới một nền quản trị quốc gia hiện đại, tinh gọn và hiệu quả, giúp cho quá trình tiếp cận thông tin địa giới hành chính trở nên dễ dàng, khoa học và chuẩn mực hơn.
