LCĐT - Việc phát triển các phương pháp tưới tiên tiến, tiết kiệm nước không chỉ góp phần tăng hiệu quả kinh tế, mà còn giữ gìn nguồn tài nguyên nước ngày càng khan hiếm và giá trị.
Vụ xuân năm 2017, xã Phú Nhuận (Bảo Thắng) thực hiện 20 ha lúa cánh đồng một giống ứng dụng canh tác cải tiến SRI. Điểm khác biệt về kỹ thuật dễ nhận thấy nhất của phương pháp canh tác này là sau khi bón phân 5 ngày, nước tại ruộng sẽ rút ra cho đến khi xuất hiện vết nứt chân chim mới lấy nước vào. Kỹ thuật này sẽ được thực hiện 3 lần trong cả vụ lúa. Chị Nguyễn Thị Hà, cán bộ khuyến nông xã Phú Nhuận cho biết, lợi ích của phương pháp SRI không chỉ giúp cho khí gây hại cho lúa trong đất thải bớt ra ngoài, mà còn tiết kiệm và dành nguồn nước cho các chân ruộng ở xa đập đầu mối.
Phương pháp canh tác cải tiến SRI mới được áp dụng vào sản xuất lúa tại các địa phương của Lào Cai vài năm gần đây nhưng đã liên tục được nhân rộng bởi mọi nông dân đều có thể nắm được kỹ thuật này qua các buổi tập huấn ngắn hạn. Vụ xuân năm nay, diện tích cánh đồng một giống ứng dụng canh tác cải tiến SRI của toàn tỉnh đạt 4.182 ha. So với phương pháp thông thường, SRI giúp tiết kiệm được 20% lưu lượng nước tưới, trong khi đó năng suất lại cao hơn 3 - 5 tạ/ha.
 |
| Sản xuất nông nghiệp công nghệ cao tại Hợp tác xã Song Kim. |
Một trong những mô hình áp dụng hiệu quả phương pháp tưới nước tiết kiệm là dự án trồng hơn 300 ha chuối cấy mô của Công ty TNHH Thương mại Hoàng Lan tại xã Thái Niên (Bảo Thắng). Từ các bể chứa nước trên cao, nước theo đường ống tưới cho từng gốc chuối. Ưu điểm của phương pháp này là lượng nước không bị thất thoát, hiệu quả cao vì lượng nước được tưới tập trung, thời gian tưới chủ động và dễ điều chỉnh tùy theo điều kiện thời tiết. Nhờ biện pháp kỹ thuật này mà công ty tiết kiệm được nhân lực, hiệu quả kinh tế nâng lên rõ rệt, thu nhập bình quân đạt 200 triệu đồng/ha.
Mô hình tưới nước tiết kiệm ngày càng được các hợp tác xã, chủ trang trại nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao quan tâm đầu tư nhằm tạo ra những sản phẩm nông nghiệp chất lượng. Hợp tác xã Song Kim (xã Quang Kim, Bát Xát), dành 0,5 ha trong tổng quỹ đất 3,5 ha để tập trung đầu tư sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Điểm dễ nhận thấy nhất để phân biệt với khu vực sản xuất nông nghiệp truyền thống là hai hệ thống tưới nước phun sương và tưới nhỏ giọt chạy song song theo các luống rau trên diện tích này. Giám đốc Hợp tác xã Song Kim, ông Lý Văn Sìn cho biết, việc đầu tư hệ thống tưới này khá tốn kém, tuy nhiên có thể duy trì hoạt động trong nhiều năm, giá trị kinh tế tăng rõ rệt, bởi giảm chi phí đầu vào cho mỗi vụ rất lớn. Ông Trần Văn Ngọc, Chủ tịch UBND xã Quang Kim cho biết, đây là mô hình điểm để bà con trong xã và vùng lân cận đến học tập, từ đó nhân rộng ra các hộ khác, đây cũng là lý do xã Quang Kim rất ủng hộ Hợp tác xã Song Kim khi xây dựng mô hình này.
Toàn tỉnh hiện có 26 ha đất trồng rau ứng dụng công nghệ tưới nước tiên tiến, tưới tiết kiệm đạt tiêu chuẩn theo quy trình sản xuất nông nghiệp tốt (VietGAP), chủ yếu phần diện tích này canh tác rau ôn đới trái vụ. Ông Nguyễn Chính Cương, Chánh Văn phòng Ban Chỉ huy phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tỉnh cho biết, Lào Cai có mạng lưới sông, suối dày đặc, diện tích đất sản xuất nông nghiệp chưa phải đối mặt với tình trạng hạn hán gay gắt, nhưng việc đặt ra vấn đề tiết kiệm nước tưới trong nông nghiệp không bao giờ là thừa. Chưa cần đến phương pháp kỹ thuật nào phức tạp, chỉ cần một điều chỉnh nhỏ trong canh tác có thể tiết kiệm được lượng nước đáng kể. Điều này càng có giá trị hơn trong những thời điểm thời tiết có những biểu hiện cực đoan như khô hạn, nắng nóng kéo dài.
Nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương và tỉnh đối với ứng dụng khoa học công nghệ trong tưới tiên tiến, tiết kiệm nước cho cây trồng trên địa bàn tỉnh, Sở Nông nghiệp và PTNT đã xây dựng Kế hoạch hành động về thực hiện tái cơ cấu ngành thủy lợi trên địa bàn tỉnh, chương trình hành động gắn với Đề án tái cơ cấu kinh tế nông, lâm nghiệp tỉnh Lào Cai giai đoạn 2017 - 2020. Tỉnh Lào Cai cũng đã đề xuất Trung ương hỗ trợ thí điểm một số mô hình tưới tiên tiến, tiết kiệm nước như: Dự án tưới cho 800 ha cây chè, chuối, cam tại huyện Bát Xát, Bảo Yên, Bảo Thắng, Mường Khương và Văn Bàn với tổng kinh phí 49 tỷ đồng; Dự án tưới tiết kiệm nước cho 250 ha cây trồng cạn (chuối, chè, cây ăn quả)…
Mặc dù mang lại hiệu quả thiết thực nhưng việc triển khai các dự án, hệ thống công trình tưới tiên tiến, tiết kiệm nước đang gặp một số khó khăn nên chưa thể nhân rộng. Ông Nguyễn Quang Ngọc, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi cho biết: Khó khăn lớn nhất hiện nay đó là các dự án, hệ thống công trình tưới tiên tiến, tiết kiệm nước chưa huy động được nguồn lực theo mục tiêu đề ra. Chưa có chính sách ưu đãi phù hợp cho các nhà đầu tư tham gia sản xuất nông nghiệp ứng dụng khoa học công nghệ. Doanh nghiệp, người dân chưa tiếp cận được chính sách hỗ trợ, vay vốn tín dụng đầu tư cơ sở hạ tầng thủy lợi. Việc ứng dụng tưới tiên tiến, tiết kiệm nước trong tỉnh hiện nay chủ yếu là các doanh nghiệp, các hộ gia đình tự đầu tư, rất manh mún, không mang tính chất mô hình để áp dụng rộng rãi.
