Trước đây, do điều kiện nước tưới hạn chế, phần lớn diện tích ruộng bậc thang ở Dào Xa chỉ cấy được 1 vụ lúa. Sau vụ thu hoạch, đất để trống, không tạo thêm giá trị kinh tế.
Chính thực tế đó đặt ra yêu cầu phải tìm kiếm cây trồng mới phù hợp để tận dụng quỹ đất, nâng cao hiệu quả sản xuất trên cùng một đơn vị diện tích. Mô hình trồng ớt xanh xuất khẩu được triển khai đã phần nào giải được bài toán này.
Gia đình ông Giàng A Sinh là một trong những hộ tiên phong tham gia. Với khoảng 6.000 m² ruộng 1 vụ, cuối năm 2025, gia đình ông mạnh dạn chuyển sang trồng ớt. Sau hơn hai tháng chăm sóc, những lứa quả đầu tiên đã cho thu hoạch.
"Đến nay, gia đình tôi thu được gần 300 kg ớt. Giá bán khoảng 7.000 đồng/kg, bước đầu có thêm hơn 2 triệu đồng. Gia đình sẽ tiếp tục mở rộng diện tích trồng ớt trong vụ sau", ông Sinh chia sẻ.
Không riêng gia đình ông Sinh, nhiều hộ khác cũng bắt đầu có thêm nguồn thu từ diện tích ruộng 1 vụ. Ông Giàng A Dao với khoảng 4.000 m² ớt xanh đã thu được gần 100 kg ở lứa đầu. Dù con số chưa lớn, nhưng là tín hiệu tích cực, cho thấy cây trồng mới đang thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương.
Điểm đáng chú ý là mô hình không triển khai theo cách làm truyền thống mà được tổ chức theo chuỗi liên kết. Người dân được hỗ trợ giống, vật tư, hướng dẫn kỹ thuật và ký kết bao tiêu sản phẩm. Nhờ đó, quá trình sản xuất được triển khai đồng bộ, giảm thiểu rủi ro, đặc biệt là nỗi lo đầu ra - vấn đề lâu nay vẫn là “điểm nghẽn” trong sản xuất nông nghiệp vùng cao.
Ông Trần Minh Chiến - Giám đốc Hợp tác xã sản xuất và chế biến nông sản xuất khẩu G.O.C cho biết: “Khi triển khai mô hình, chúng tôi xác định phải đồng hành cùng người dân trong suốt quá trình sản xuất. Hợp tác xã cung cấp giống, vật tư, cử cán bộ kỹ thuật hướng dẫn trực tiếp tại ruộng, đồng thời ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm. Mục tiêu không chỉ là thu mua mà còn giúp người dân sản xuất theo đúng tiêu chuẩn, từng bước tiếp cận thị trường xuất khẩu ổn định”.
Việc có doanh nghiệp đồng hành đã tạo ra sự thay đổi rõ rệt trong nếp nghĩ, cách làm của người dân. Thay vì sản xuất manh mún, phụ thuộc vào kinh nghiệm, người dân bắt đầu làm quen với quy trình kỹ thuật, chú trọng chăm sóc cây trồng. Những khuyến cáo như bón phân cân đối, tăng cường sử dụng phân hữu cơ, hạn chế bón đạm khi cây bị bệnh… dần được áp dụng trong thực tế sản xuất.
Cùng với đó, việc tổ chức sản xuất theo hướng hàng hóa giúp người dân tiếp cận dần với yêu cầu của thị trường, nhất là thị trường xuất khẩu. Giống ớt xanh được lựa chọn có thời gian sinh trưởng ngắn, sau khoảng 60 ngày đã cho thu hoạch. Nếu chăm sóc tốt, năng suất có thể đạt 60 - 70 tấn/ha, mang lại giá trị kinh tế cao hơn nhiều so với canh tác lúa 1 vụ.
Từ thực tế triển khai, lãnh đạo địa phương nhận định đây là hướng đi phù hợp trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng.
Việc đưa cây ớt vào trồng trên diện tích ruộng 1 vụ đã giúp nâng cao giá trị sử dụng đất rõ rệt. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục theo dõi, hoàn thiện quy trình kỹ thuật và từng bước nhân rộng mô hình.
Trên những thửa ruộng bậc thang, màu xanh của ớt đang dần thay thế những khoảng đất trống sau vụ lúa. Những câu chuyện về thu nhập, dù còn khiêm tốn, cũng đã tạo thêm động lực để người dân mạnh dạn chuyển đổi.
Việc đưa cây ớt vào sản xuất không chỉ giúp nâng cao giá trị sử dụng đất mà còn tạo ra hướng đi mới cho phát triển nông nghiệp ở vùng cao. Khi những “khoảng trống” sau vụ lúa được lấp đầy bằng các loại cây trồng phù hợp, giá trị sản xuất sẽ được nâng lên, đời sống người dân từng bước được cải thiện.
Câu chuyện ở Dào Xa cho thấy, nếu lựa chọn đúng cây trồng, tổ chức sản xuất hợp lý và gắn với thị trường, ngay cả những vùng đất khó khăn cũng có thể tạo ra giá trị. Từ những thửa ruộng bậc thang quen thuộc, mô hình kinh tế mới đang hình thành không chỉ mang lại thu nhập mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất, tạo nền tảng bền vững trong sản xuất nông nghiệp ở vùng cao.
