Trên thực tế, hạ tầng giao thông luôn đóng vai trò mở đường cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Khi một tuyến đường mới được hình thành, khả năng kết nối giữa các khu vực được cải thiện rõ rệt, kéo theo sự gia tăng giá trị đất đai. Những khu đất trước đây hoang hóa, kém hiệu quả có thể nhanh chóng trở thành các khu dân cư, khu đô thị, trung tâm dịch vụ. Có thể nói, đường đi đến đâu mở ra cơ hội phát triển đến đó và quỹ đất dọc các tuyến đường chính là dư địa để các địa phương khai thác, tạo nguồn lực phát triển lâu dài.
Một trong những minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc khai thác quỹ đất là Dự án Khu đô thị mới Phú Long, xã Bảo Thắng. Với tổng diện tích được phê duyệt đầu tư 75 ha, trong đó 39 ha đã được đầu tư hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, dự án đã tạo diện mạo đô thị mới khang trang. Hạ tầng được triển khai bài bản, từ san nền, đường giao thông đến hệ thống cấp thoát nước, điện chiếu sáng…
Sau khi hoàn thiện hạ tầng, dự án đã tạo ra 732 lô đất ở liền kề, với diện tích từ 85 đến 165 m² mỗi lô, tổng số tiền thu được từ giao đất và đấu giá đất đạt 890 tỷ đồng. Điều này cho thấy, nếu có chiến lược đầu tư hợp lý, việc phát triển quỹ đất không chỉ giúp hoàn vốn mà còn tạo nguồn thu lớn cho ngân sách địa phương.
Ông Lê Duy Hiếu - Phó Chủ tịch UBND xã Bảo Thắng cho biết: Sau khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp, UBND xã Bảo Thắng tiếp tục kế thừa quy hoạch và đang tiếp tục triển khai giai đoạn 2 dự án với quy mô 10 ha, dự kiến tạo thêm 155 lô đất ở, tiếp tục phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai.
Không chỉ dừng lại ở phát triển đô thị dân cư, việc khai thác quỹ đất dọc các tuyến giao thông còn mở ra cơ hội lớn để thu hút đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp, thương mại, đặc biệt tại các khu vực có lợi thế về cửa khẩu và giao thương. Điển hình là Dự án nâng cấp Tỉnh lộ 156, đoạn Kim Thành - Ngòi Phát, nằm trong Dự án thành phần 1: Xây dựng cầu biên giới qua sông Hồng.
Tuyến đường Kim Thành - Ngòi Phát cùng hệ thống hạ tầng kết nối không chỉ là một dự án giao thông, còn mang ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển kinh tế biên mậu của tỉnh. Khi được hoàn thành, tuyến đường sẽ góp phần kết nối đồng bộ khu kinh tế cửa khẩu, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, logistics và dịch vụ thương mại.
Đáng chú ý, quỹ đất dọc tuyến Tỉnh lộ 156 có tiềm năng rất lớn để phát triển các khu công nghiệp, kho bãi, trung tâm logistics và dịch vụ thương mại biên giới. Việc quy hoạch, khai thác hiệu quả quỹ đất khu vực này không chỉ giúp thu hút nhà đầu tư mà còn góp phần hình thành các cực tăng trưởng mới, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp chế biến, thương mại, dịch vụ. Đây là minh chứng cho thấy, khi hạ tầng giao thông được đầu tư đúng hướng, quỹ đất đi kèm sẽ trở thành đòn bẩy để phát triển các ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao.
Ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch UBND xã Bát Xát cho biết hiện địa phương đang tập trung quyết liệt cho công tác giải phóng mặt bằng để sớm hoàn thành các dự án hạ tầng, từ đó thu hút đầu tư, tạo động lực phát triển kinh tế địa phương.
Song song với đó, việc khai thác quỹ đất dọc các tuyến giao thông cũng đang được gắn với định hướng phát triển bền vững. Dự án Hạ tầng kỹ thuật khu vực cầu Làng Giàng là một ví dụ. Dự án được triển khai nhằm cụ thể hóa đồ án quy hoạch chi tiết Khu đô thị sinh thái bờ tả sông Hồng tại xã Thái Niên cũ, với tổng diện tích khoảng 45 ha và tổng mức đầu tư hơn 410 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2024 - 2026.
Với hệ thống hạ tầng được đầu tư đồng bộ dự án không chỉ tạo quỹ đất để phát triển mà còn xây dựng một không gian sống hài hòa, góp phần nâng cao đời sống người dân.
Đáng chú ý, dự án còn có vai trò kết nối với các công trình hạ tầng quan trọng khác như cầu Làng Giàng và tuyến đường Phố Mới - Bảo Hà. Điều này cho thấy, hiệu quả của việc khai thác quỹ đất không nằm ở từng dự án đơn lẻ mà phụ thuộc vào khả năng liên kết tổng thể giữa các trục hạ tầng. Khi các dự án được quy hoạch đồng bộ, gắn kết chặt chẽ với nhau, giá trị đất đai sẽ được nâng lên một cách bền vững và lâu dài.
Bên cạnh những kết quả tích cực, việc khai thác quỹ đất dọc các tuyến đường mới cũng đặt ra không ít thách thức. Nếu không được quản lý chặt chẽ, dễ xảy ra tình trạng phát triển tự phát, gây mất cân đối trong quy hoạch. Một số nơi còn tồn tại tình trạng “quy hoạch treo”, khiến quỹ đất không phát huy được giá trị.
Để nâng cao hiệu quả, các địa phương cần chú trọng hoàn thiện quy hoạch sử dụng đất; đẩy mạnh đầu tư hạ tầng đồng bộ trước khi tổ chức đấu giá đất. Bên cạnh đó, cần ưu tiên dành quỹ đất hợp lý cho các công trình công cộng, không gian xanh và hạ tầng xã hội, nhằm đảm bảo sự phát triển hài hòa, bền vững.
Có thể khẳng định, quỹ đất dọc các tuyến đường mới là một nguồn lực quan trọng, nếu được khai thác hiệu quả sẽ trở thành đòn bẩy thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Sử dụng nguồn lực này một cách hợp lý, tạo dựng không gian phát triển bền vững có thể coi một trong những là thước đo năng lực quy hoạch, quản lý và tầm nhìn phát triển của mỗi địa phương trong quá trình vận hành chính quyền địa phương hai cấp hiện nay.
