Theo Sở Xây dựng tỉnh, trong giai đoạn 2021 - 2025, hệ thống GTNT trên địa bàn tỉnh từng bước được đầu tư xây dựng, đáp ứng yêu cầu đi lại của Nhân dân, với tổng chiều dài 15.013 km. Trong đó, đường liên xã 1.898 km, đường trục xã 1.813 km, đường trục thôn 6.588 km… và 3.560 công trình thoát nước (cầu, cống, ngầm tràn...), góp phần nâng cao chất lượng hạ tầng, cải thiện điều kiện đi lại của Nhân dân khu vực nông thôn.
Bên cạnh những kết quả đạt được, trong xây dựng đường GTNT thời gian qua còn một số tồn tại, hạn chế, như một số công trình sau thời gian đưa vào khai thác đã xuống cấp, hỏng cục bộ, làm ảnh hưởng đến an toàn giao thông và hiệu quả đầu tư; khả năng chống chịu các tác động của thiên tai chưa cao.
Những tồn tại “hiện hữu” qua một số vụ việc cụ thể tại các xã như Xuân Hòa, Kim Sơn, Lương Sơn (huyện Bảo Yên cũ) và xã Thống Nhất (thành phố Lào Cai cũ); xã Phú Thịnh (huyện Yên Bình cũ), xã Yên Thắng (huyện Lục Yên cũ). Ở các địa phương này, một số tuyến đường bê tông tuy mới hoàn thành đã xuất hiện hiện tượng rạn nứt, bề mặt không đồng đều, thậm chí bong tróc chỉ sau thời gian ngắn đưa vào sử dụng.
Qua kiểm tra, cơ quan chuyên môn xác định nguyên nhân chủ yếu là do chất lượng vật liệu không đảm bảo, đặc biệt là xi măng và đá dăm không đúng quy chuẩn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng liên kết và chịu lực của bê tông. Cùng với đó, quy trình thi công chưa tuân thủ nghiêm ngặt, thời gian bảo dưỡng bê tông bị rút ngắn, hoặc thi công trong điều kiện thời tiết không phù hợp nhưng không có biện pháp kỹ thuật đi kèm.
Từ thực trạng nêu trên, vấn đề đảm bảo chất lượng thi công đường GTNT đang được đặt ra hết sức cấp thiết, nhất là khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, công tác đầu tư, xây dựng GTNT chủ yếu do chính quyền cấp xã đảm nhiệm, trong khi hiện nay đội ngũ cán bộ kỹ thuật ở cơ sở còn thiếu kinh nghiệm, thiếu trang thiết bị để phục vụ quản lý.
Tuy nhiên, hiện nay, địa phương đang gặp khó khăn về đội ngũ cán bộ kỹ thuật để quản lý các dự án xây dựng cơ bản. Chính quyền cấp xã rất cần sự hướng dẫn của các sở, ban, ngành về quy trình kỹ thuật xây dựng đường GTNT cũng như các tiêu chuẩn kỹ thuật về vật liệu…
Còn ông Nguyễn Hữu Thiện - Chủ tịch UBND xã Khánh Yên cũng bày tỏ những băn khoăn về công tác kiểm soát chất lượng thi công đường GTNT trong thời gian tới. Địa phương đang rất cần các sở, ban, ngành hướng dẫn cụ thể về định mức kinh phí, thiết kế kỹ thuật từng hạng mục… Đặc biệt, hiện nay, mức hỗ trợ kinh phí vật liệu làm 1 km đường mở mới ở các thôn đặc biệt khó khăn còn thấp dẫn đến khó khăn trong đảm bảo chất lượng thi công.
Đến cuối tháng 3/2026, hầu hết các xã trên địa bàn tỉnh đồng loạt ra quân phát động xây dựng đường GTNT. Theo mục tiêu Nghị quyết số 46/NQ-TU, ngày 3/2/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, đến năm 2030, toàn tỉnh sẽ triển khai xây dựng trên 2.500 km đường GTNT và 100 cầu bê tông xi măng và cầu thép để thay thế cầu treo, cầu cũ; phấn đấu hơn 80% đường GTNT tại các xã phải được nhựa hóa hoặc bê tông hóa. Quy mô đầu tư lớn, tiến độ gấp rút sẽ tạo ra áp lực không nhỏ đối với các địa phương trong công tác quản lý chất lượng công trình. Trong bối cảnh đó, nếu không kịp thời khắc phục những tồn tại, nguy cơ lặp lại các sai sót cũ về đảm bảo chất lượng công trình là hoàn toàn có thể xảy ra. Đặc biệt, khi giá vật liệu xây dựng biến động, nguồn cung không ổn định, việc vì áp lực tiến độ mà “hạ chuẩn” vật liệu hoặc không tổ chức bảo dưỡng, bảo trì đúng quy trình để giảm chi phí có thể trở thành rủi ro tiềm ẩn.
“Thực tế, bất kỳ công trình đầu tư công nào kể cả đường GTNT đều phải có quy trình tư vấn, thiết kế, giám sát... Tuy nhiên, hiện nay ở các xã chưa có đủ bộ phận phụ trách thiết kế, quản lý chất lượng trong quá trình thi công, giám sát thi công xây dựng, nghiệm thu, hoàn công công trình… Hơn nữa là kinh phí cho các hoạt động này chưa được tính đến khi triển khai hỗ trợ các địa phương khi thực hiện các công trình đường GTNT, khiến các địa phương còn lúng túng khi triển khai thực hiện”, ông Đoàn Đức Thuận cho biết thêm.
Từ thực tế cho thấy, để nâng cao chất lượng thi công đường GTNT, giải pháp đầu tiên là các sở, ban ngành cần xây dựng quy trình đầu tư, kiểm soát chất lượng công trình GTNT để hướng dẫn UBND các xã thực hiện; từ khâu khảo sát thiết kế đến kiểm soát vật liệu đầu vào, giám sát thi công… Siết chặt từ quản lý vật liệu đầu vào, kiểm soát quá trình thi công và nghiệm thu đảm bảo mọi công trình đều được kiểm soát chất lượng ngay từ đầu, đó là những “mắt xích” cần được hoàn thiện đồng bộ.
Bên cạnh đó, chính quyền các xã cũng cần xây dựng kế hoạch bảo trì hạ tầng giao thông thường xuyên, phát hiện sớm hư hỏng để sửa chữa kịp thời, bởi tuyến đường dù được thi công tốt đến đâu nhưng nếu không được bảo trì đúng quy định cũng khó đảm bảo tuổi thọ.
Trong bối cảnh các địa phương đang tăng tốc đẩy mạnh hoàn thiện hạ tầng giao thông nông thôn, vấn đề nâng cao chất lượng thi công công trình không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là bài toán về quản lý, trách nhiệm và minh bạch. Những tồn tại đã xảy ra trước đây ở một số địa phương là bài học để các cấp, ngành sớm tìm giải pháp khắc phục. Chỉ khi mỗi công trình được làm đúng ngay từ đầu, bài toán chất lượng mới được giải quyết một cách căn cơ, lâu dài.
