LCĐT - Là cư dân sinh sống hàng trăm năm trên vùng núi cao, chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, đồng bào Hà Nhì sớm biết xây dựng công trình thủy lợi và giỏi kỹ thuật canh tác ruộng bậc thang. Cùng với sản xuất nông nghiệp, nhiều ngành nghề thủ công truyền thống của đồng bào Hà Nhì vẫn được bảo tồn, phát huy.
 |
| Nghề mây tre đan của người Hà Nhì vẫn được lưu giữ. Ảnh: Thành Long |
Người Hà Nhì ở Bát Xát có kinh nghiệm khai phá sườn núi thành những thửa ruộng hẹp, đắp đập, đào mương lấy nước vào ruộng. Đặc biệt, do điều kiện sống ở vùng rừng núi, có nguồn nguyên liệu tự nhiên phong phú, nên nghề thủ công đan lát khá phổ biến trong các gia đình đồng bào Hà Nhì. Họ làm nghề thủ công từ tre, mây, nứa, các loại dây rừng để tạo ra các sản phẩm như rổ, rá, gùi, mâm... vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hằng ngày, vừa làm hàng hóa trao đổi. Đến các bản của người Hà Nhì, không chỉ thấy người lớn làm nghề đan lát đồ thủ công, mà ngay cả các em nhỏ cũng được truyền dạy nghề này. Có lẽ bởi vậy nên các sản phẩm mây, tre đan của người Hà Nhì rất đẹp và vô cùng tinh xảo.
Cùng với nghề thủ công đan lát, nghề dệt vải cũng có từ lâu đời. Theo truyền thống, người Hà Nhì tự trồng bông dệt vải và may trang phục. Học và biết dệt vải đã trở thành quy định bắt buộc đối với phụ nữ Hà Nhì, do vậy hầu hết các em gái ngay từ lúc còn nhỏ đã được mẹ chỉ bảo cách trồng bông dệt vải để khi lớn lên có thể tự dệt được những tấm vải và may áo cho mình. Trước kia, để làm ra được một bộ trang phục truyền thống, phụ nữ Hà Nhì phải tự tay trồng bông, dệt vải, nhuộm và tự may trang phục. Những bộ trang phục của nam và nữ đều được may từ vải chàm do họ tự dệt với màu xanh hay màu đen đặc trưng. Còn bây giờ, họ chỉ cần mua vải ở chợ rồi tự nhuộm và may những bộ trang phục truyền thống cho chính gia đình mình. Trong các bản của người Hà Nhì, hầu như gia đình nào cũng có khung cửi, bộ phận tách bông, xe sợi... Phụ nữ Hà Nhì dệt vải trên khung cửi nhỏ, kỹ thuật dệt khá cao, sợi lại được nhuộm chàm nhiều lần nên rất bền đẹp. Đôi tay tài hoa của phụ nữ Hà Nhì đã tạo ra những sản phẩm dệt độc đáo, tinh tế mang đậm bản sắc văn hóa của dân tộc mình. Mỗi sản phẩm được tạo nên đều có nét độc đáo riêng. Bởi vậy, trang phục của phụ nữ Hà Nhì là một trong những bộ trang phục đẹp trong cộng đồng các dân tộc phía Bắc Việt Nam.
Những năm gần đây, những bản làng của người Hà Nhì ở xã Y Tý, huyện Bát Xát được biết đến là điểm du lịch cộng đồng hấp dẫn, thu hút du khách trong và ngoài nước. Trong đó, nhiều khách du lịch đặc biệt thích thú với các công đoạn làm ra các sản phẩm dệt và mây tre đan truyền thống của người Hà Nhì.
Ngày nay, đời sống văn hóa của người Hà Nhì bị ảnh hưởng bởi sự du nhập của những nền văn hóa khác, nhưng nhiều phong tục, tập quán và những nét văn hóa truyền thống của dân tộc Hà Nhì vẫn luôn được gìn giữ. Đặc biệt, nhiều nghề truyền thống của người Hà Nhì vẫn được bảo tồn, phát huy, làm phong phú thêm bản sắc văn hóa trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
