Chúng tôi gặp bác Vàng Văn Diu, thôn Na Lo, thị trấn Bắc Hà, khi bác đang lom khom hái từng quả mận Tả Van chín sớm. Bác Diu cười bảo: "Ở Bắc Hà, hầu hết các gia đình đều trồng đào, trồng mận, nhà ít thì có vài gốc, nhà nhiều thì hàng trăm gốc mận. Đó là cây trồng vừa mang giá trị kinh tế, vừa là nét văn hóa bản địa đặc trưng. Người Mông, người Tày, người Nùng nơi đây từ lâu gắn bó với cây mận như một phần của đời sống".
Thật thú vị khi chạy xe máy trên cung đường từ trung tâm thị trấn Bắc Hà qua các xã Na Hối, Bản Phố, Hoàng Thu Phố, những cơn gió se lạnh của buổi sáng tháng Năm ùa qua mi mắt. Những tia nắng ban mai vàng như mật ong rót vào nương mận Tam hoa trĩu quả, đang độ vào vị… thật đã mắt làm sao!
Ở Bắc Hà, không chỉ trồng mận Tam hoa, nhiều gia đình còn xen canh cả đào, mơ lông, mận Tả Van. Giống mận Tả Van thường được chọn để ngâm rượu, siro hoặc sấy khô…
Vượt qua đường xa đến Bắc Hà, nhiều du khách thích thú khi được tận hưởng phong cảnh thiên nhiên của núi rừng, hòa mình vào những vườn đào má hồng, mận Tả Van, mận Tam hoa trĩu quả. Trong tiết trời mát mẻ, được lưu lại khoảnh khắc tươi đẹp bên vườn cây ăn quả, được tự tay hái và thưởng thức những quả mận, đào tươi ngon là trải nghiệm đáng nhớ của mỗi du khách khi đến với “cao nguyên trắng” dịp hè.
Nhiều du khách, đặc biệt là các bạn trẻ, chọn đến Bắc Hà vào mùa quả chín để trải nghiệm “hái quả cùng người dân”, chụp ảnh tại vườn, tham gia chợ phiên vùng cao, thưởng thức các món ăn dân dã như mèn mén, thắng cố, lợn cắp nách…
Không chỉ có mận Tam hoa, mận Tả Van, các giống đào Bắc Hà, lê Tai-nung, lê xanh bản địa trồng ở các xã vùng cao như Lầu Thí Ngài, Tả Củ Tỷ, Lùng Phình cũng thu hút du khách tìm mua.
Để có những mùa quả ngon, nông dân Bắc Hà không chỉ dựa vào thiên nhiên, mà còn cần đến sự hỗ trợ của cán bộ kỹ thuật, các mô hình canh tác mới, áp dụng khoa học và quy trình VietGAP. Kỹ sư Nguyễn Mạnh Dương, Phó Trưởng Trại Nghiên cứu và Sản xuất rau quả Bắc Hà chia sẻ: "Chúng tôi thường xuyên tập huấn hướng dẫn người dân ở đây về cách cắt tỉa, xử lý ra hoa, bón phân hữu cơ, phòng, trừ sâu bệnh bằng biện pháp sinh học. Nhờ đó, năng suất và chất lượng quả được nâng lên rõ rệt, các vườn quả đạt tiêu chuẩn để gửi đi tiêu thụ tại hệ thống siêu thị, các tỉnh, thành trong cả nước".
Thiên nhiên ưu đãi vùng đất “cao nguyên trắng” có khí hậu tương đối đa dạng, đặc biệt là khí hậu á nhiệt đới, thuận lợi để phát triển nhiều loại cây ăn quả có giá trị. Huyện Bắc Hà đã hình thành vùng cây ăn quả ôn đới với hơn 1.300 ha, chủ yếu là các giống đào Pháp, mận Tả Van, mận Tam hoa, lê Tai-nung... sản lượng quả tươi thu hoạch hằng năm đạt 4.800 tấn.
Không chỉ canh tác cây ăn quả ôn đới đơn thuần, người dân Bắc Hà còn từng bước phát triển nông nghiệp gắn với du lịch. Những sản phẩm từ cây ăn quả ôn đới đã trở thành một phần trong hành trình khám phá văn hóa, con người và thiên nhiên vùng đất “cao nguyên trắng”. Mùa hè đến, Bắc Hà đón du khách không bằng phố thị ồn ã, mà bằng sự dịu dàng của đất, của trời, của những quả ngọt mát lành và tấm lòng nồng hậu của người vùng cao. Những quả mận căng mọng, những quả đào ửng hồng, những nụ cười rạng rỡ… đang “vẽ” nên bức tranh mùa hè đầy sức sống trên cao nguyên Bắc Hà.
Trình bày: Khánh Ly
