Kinh tế rừng Lào Cai:

Lời giải thoát nghèo bền vững từ cây dược liệu

Từ những triền núi cao mờ sương của Trạm Tấu, Púng Luông đến các thung lũng sâu tại Bắc Hà, Bát Xát, cây dược liệu đang dần thay thế vị trí của những loài cây hoa màu ngắn ngày, kém hiệu quả.

0:00 / 0:00
0:00

Với diện tích rừng tự nhiên và rừng trồng dồi dào, Lào Cai đang hiện thực hóa khát vọng làm giàu từ kinh tế dưới tán rừng, biến lợi thế đặc thù về khí hậu và thổ nhưỡng thành giá trị hàng hóa thực thụ, tạo đà cho công cuộc thoát nghèo bền vững của đồng bào các dân tộc thiểu số.

baolaocai-br_z7632196444799-b455ac3e20821266f277fa187591ef7d-2039-3715.jpg
Hiện toàn tỉnh có trên 6.500 ha cây dược liệu.

Hiện nay, toàn tỉnh Lào Cai có 6.555 ha dược liệu, cho sản lượng khoảng 30.200 tấn mỗi năm. Đây không còn là những con số nằm trên báo cáo mà đã hiện hữu sinh động qua sự thay đổi diện mạo của những bản làng vùng cao.

Tại xã Púng Luông, nơi có hơn 70% diện tích đất tự nhiên là đất lâm nghiệp, chính quyền và Nhân dân đã xác định việc gây trồng, phát triển dược liệu quý là hướng đi chiến lược.

Với địa hình núi cao trên 1.000 m và khí hậu cận ôn đới, Púng Luông có điều kiện lý tưởng để canh tác các loài thuốc quý như Sâm Việt Nam, Tam thất bắc, Sa nhân, Thất diệp nhất chi hoa, Đương quy. Hiện, tổng diện tích trồng dược liệu tại xã đạt hơn 2.337 ha.

Ông Phạm Tiến Lâm - Chủ tịch UBND xã Púng Luông

Trong cơ cấu cây dược liệu tại Púng Luông, cây Sơn tra chiếm ưu thế với gần 1.787 ha, tập trung nhiều tại các khu vực Nậm Khắt và La Pán Tẩn.

Tuy nhiên, sự chuyển dịch mạnh mẽ nhất lại nằm ở nhóm cây trồng dưới tán rừng như Thảo quả và Sa nhân.

baolaocai-br_z7632187976063-bd041276db128a941847aa76f7bffbfb-7017.jpg
Mô hình trồng Tam thất tại xã Púng Luông.

Toàn xã Púng Luông hiện có hơn 525 ha thảo quả với năng suất bình quân 3,5 - 4 tấn quả tươi/ha/năm. Dù mang lại giá trị kinh tế cao, nhưng qua thực tế quản lý, chính quyền xã đã nhận thấy những tác động tiêu cực của việc canh tác thảo quả truyền thống đối với chất lượng rừng, như việc người dân tự ý giảm độ tán che để cây phát triển hoặc khai thác củi sấy tại chỗ dễ gây ra nguy cơ cháy rừng.

Do đó, quan điểm của địa phương là không khuyến khích mở rộng diện tích mới mà tập trung trồng thay thế cây già cỗi, áp dụng khoa học kỹ thuật để nâng cao giá trị sản phẩm, đảm bảo tính nghiêm ngặt trong bảo vệ rừng phòng hộ và rừng đặc dụng.

Thay vào đó, xã định hướng cho nhiều hộ dân di thực, thuần hóa các loài sâm quý từ tự nhiên về trồng thử nghiệm. Đến nay, bên cạnh vùng nguyên liệu sẵn có, bà con nhân dân trên địa bàn xã Púng Luông đã bắt đầu xuống giống khoảng 2 ha Sâm Ngọc Linh, Sâm Lai Châu và 3 ha Thất diệp nhất chi hoa (củ Rắn cắn).

baolaocai-br_z7632207380874-56875f228c3e70ef698e4b812ad312c3-7741.jpg
Lãnh đạo xã Trạm Tấu khảo sát về tình hình phát triển cây dược liệu trên địa bàn.

Sự chuyển dịch này cũng tạo tiền đề để các loại cây dược liệu khác như Sa nhân "lên ngôi", trở thành lời giải hài hòa giữa kinh tế và môi trường. Khác với Thảo quả chỉ ưa rừng già nguyên sinh, Sa nhân thích nghi tốt trên cả đất nghèo kiệt, dưới tán rừng thứ sinh hoặc rừng trồng mới khép tán.

Tại thôn Tống Trong, xã Trạm Tấu, mô hình này đang phát huy hiệu quả rõ rệt.

Từ thực tế hiệu quả của các hộ dân, công tác quản lý và định hướng quy hoạch đang được chính quyền địa phương siết chặt để đảm bảo tính bền vững.

Sau khi rà soát, xã Trạm Tấu hiện có trên 500 ha cây dược liệu gồm Quế, Thảo quả và Sa nhân.

Ông Bùi Hồng Anh - Phó Chủ tịch UBND xã Trạm Tấu khẳng định: Quan điểm chỉ đạo của xã là việc phát triển vùng trồng phải tuyệt đối tuân thủ quy hoạch, không lấn chiếm đất rừng phòng hộ và phải gắn liền với các chương trình mục tiêu quốc gia cũng như nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh”.

Dù tiềm năng rất lớn, nhưng nhìn thẳng vào thực tế, ngành dược liệu Lào Cai vẫn đang đứng trước những "điểm nghẽn" cố hữu: sản xuất vẫn còn manh mún, phân tán; nguồn giống chưa được chuẩn hóa dẫn đến chất lượng không đồng đều; mối liên kết giữa nhà nông, nhà khoa học, nhà quản lý và doanh nghiệp còn lỏng lẻo. Đặc biệt, tỷ lệ chế biến sâu hiện nay còn thấp, phần lớn sản phẩm vẫn xuất bán dưới dạng thô hoặc sơ chế đơn giản khiến giá trị gia tăng thu về chưa tương xứng. Như đối với cây Gừng tại Púng Luông, dù sản lượng đạt 116 tấn mỗi năm nhưng chủ yếu vẫn bán lẻ làm gia vị, chưa thể kết nối để thu mua làm dược liệu chính ngạch.

Để tháo gỡ những rào cản này, Nghị quyết số 48-NQ/TU về phát triển dược liệu chiến lược giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2050 đã được ban hành, đóng vai trò là "kim chỉ nam" cho một giai đoạn phát triển mới.

Mục tiêu đến năm 2030 là nâng diện tích dược liệu toàn tỉnh lên trên 8.500 ha, doanh thu sau chế biến đạt trên 2.000 tỷ đồng mỗi năm.

Ngay trong năm 2026, tỉnh sẽ khởi động hai dự án quy mô lớn nhằm hoàn thiện chuỗi giá trị từ khâu chọn giống đến tiêu thụ sản phẩm. Việc xây dựng ít nhất 6 cơ sở chế biến mới, hướng tới mục tiêu 50% sản lượng được chế biến sâu thông qua các nhà máy tinh dầu, chiết xuất công nghệ cao là bước đi sống còn để nâng tầm thương hiệu dược liệu Lào Cai.

baolaocai-br_z7632198486425-5aeee51ff59f1f8aa8c19c3dead29840-9032.jpg
baolaocai-br_z7632202006287-8a270dc8e23f4d78d47bd7d2ecbdcedb.jpg
Sản phẩm cao mềm actiso sapa.

Những thành quả từ 9 loại dược liệu đạt chứng nhận GACP-WHO hay các sản phẩm OCOP từ quế, atiso đã khẳng định vị thế của Lào Cai trên thị trường. Từ một vùng cung cấp nguyên liệu thô, Lào Cai đang tự tin hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp dược liệu hiện đại của cả nước vào năm 2050. Sự kiên trì trong việc bảo vệ rừng gắn liền với khai thác kinh tế dưới tán rừng chính là chìa khóa để đồng bào vùng cao không chỉ thoát nghèo mà còn làm giàu bền vững trên chính mảnh đất quê hương.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Xây dựng nông thôn hiện đại, sinh thái, văn minh

Xây dựng nông thôn hiện đại, sinh thái, văn minh

Sau hợp nhất, Lào Cai có diện tích tự nhiên hơn 13.000 km2, trong đó 87,5% là đất nông nghiệp. Toàn tỉnh có trên 1,67 triệu người, đa số sinh sống ở khu vực nông thôn miền núi, do đó, quan tâm nâng cao đời sống, thay đổi diện mạo nông thôn miền núi được tỉnh quan tâm đặc biệt.

Tiên Phong - điểm sáng thực hiện tiêu chí môi trường

Tiên Phong - điểm sáng thực hiện tiêu chí môi trường

Trong xây dựng nông thôn mới, tiêu chí môi trường là một trong những tiêu chí khó thực hiện, đòi hỏi sự thay đổi từ nhận thức đến hành động của mỗi người dân. Tại thôn Tiên Phong, xã Thác Bà với chủ trương đúng đắn của chi bộ thôn và sự đồng thuận của Nhân dân, tiêu chí “khó” này đã được triển khai hiệu quả, tạo nên những tuyến đường hoa rực rỡ và diện mạo nông thôn xanh - sạch - đẹp.

Trở về gieo những mầm xanh

Trở về gieo những mầm xanh

Giữa thung lũng Lùng Phình, tỉnh Lào Cai, những vườn dâu tây đang vào mùa chín đỏ. Không chỉ mang lại nguồn thu cho người trồng, mô hình này còn gắn với câu chuyện đẹp về khát vọng trở về quê hương lập nghiệp của người trẻ.

Lãnh đạo xã Hưng Khánh thăm mô hình trồng dược liệu dưới tán rừng của gia đình chị Vàng Thị Khoa, thôn Khuôn Bổ (thứ 3, phải sang).

Đòn bẩy trong xây dựng nông thôn mới ở Hưng Khánh

Với mục tiêu nâng cao thu nhập của người dân, xây dựng xã nổi trội về sản xuất gắn với xây dựng nông thôn mới, xã Hưng Khánh, tỉnh Lào Cai đã triển khai nhiều mô hình kinh tế hiệu quả như: trồng chè, tre Bát độ, quế, dược liệu… thực hiện chuỗi liên kết trong tiêu thụ sản phẩm thông qua Phong trào thi đua “Dân vận khéo”. 

Niềm vui trên cánh đồng ớt xanh xuất khẩu

Niềm vui trên cánh đồng ớt xanh xuất khẩu

Những ngày này, trên các cánh đồng của phường Cầu Thia, ớt xanh xuất khẩu đang bước vào vụ thu hoạch. Từ sáng sớm, bà con nông dân đã tất bật ra đồng thu hái, không khí lao động rộn ràng trên các thửa ruộng. Việc đưa cây ớt xanh vào sản xuất đã và đang mở ra hướng chuyển đổi cây trồng hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

Nà Hẩu: Khi bảo vệ rừng trở thành sinh kế và trách nhiệm

Nà Hẩu: Khi bảo vệ rừng trở thành sinh kế và trách nhiệm

Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu từ lâu được xem là một trong những “lá phổi xanh” quan trọng của vùng núi Tây Bắc. Với diện tích hơn 16.000 ha rừng tự nhiên, nơi đây lưu giữ hệ sinh thái phong phú với nhiều loài động, thực vật quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam. Không chỉ có giá trị về đa dạng sinh học, Nà Hẩu còn giữ vai trò đặc biệt trong bảo vệ nguồn nước, điều hòa khí hậu và duy trì cân bằng sinh thái cho cả một vùng rộng lớn.

Lào Cai dự Hội nghị tổng kết và triển khai nội dung phối hợp giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với Bộ Công an

Lào Cai dự Hội nghị tổng kết và triển khai nội dung phối hợp giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với Bộ Công an

Chiều 16/3, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Công an đã phối hợp tổ chức Hội nghị tổng kết công tác tuyên truyền, đấu tranh, xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ các loài động vật hoang dã, bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Khi rừng trở thành “nguồn sống”

Khi rừng trở thành “nguồn sống”

Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đang từng bước khẳng định vai trò là công cụ kinh tế quan trọng trong quản lý, bảo vệ và phát triển rừng tại Lào Cai. Không chỉ tạo nguồn lực ổn định cho công tác giữ rừng, chính sách này còn mở ra hướng phát triển sinh kế bền vững cho người dân vùng cao, góp phần củng cố an ninh sinh thái và thúc đẩy phát triển lâm nghiệp theo hướng xanh.

Cuộc cách mạng trên đất khó Púng Luông

Cuộc cách mạng trên đất khó Púng Luông

Từ những mảnh ruộng, triền đồi vốn chỉ quen với cây lúa một vụ năng suất thấp và cây ngô tự cung tự cấp, xã Púng Luông, tỉnh Lào Cai đang chứng kiến sự chuyển đổi mạnh mẽ trong tư duy và phương thức sản xuất. Việc hình thành các vùng chuyên canh hoa, rau màu và cây ăn quả ôn đới theo hướng hàng hóa không chỉ làm thay đổi diện mạo nông thôn mà còn trở thành đòn bẩy giúp đồng bào dân tộc thiểu số thoát nghèo bền vững, nâng cao vị thế nông sản vùng cao trên thị trường.

Lâm Giang nỗ lực giảm nghèo bền vững

Lâm Giang nỗ lực giảm nghèo bền vững

Nhờ sự quan tâm hỗ trợ của Nhà nước cùng ý chí vươn lên của người dân, công tác giảm nghèo ở xã Lâm Giang đạt nhiều kết quả tích cực. Nhiều gia đình mạnh dạn phát triển kinh tế, từng bước vươn lên thoát nghèo và ổn định cuộc sống.

Tầm nhìn cho nông nghiệp giá trị cao

Tầm nhìn cho nông nghiệp giá trị cao

Với lợi thế về thổ nhưỡng, khí hậu và nguồn gen cây dược liệu phong phú, Lào Cai đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển mình thành trung tâm dược liệu của cả nước. Nghị quyết số 48-NQ/TU về phát triển dược liệu chiến lược giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2050 chính là “chìa khóa” để cụ thể hóa tiềm năng thành giá trị kinh tế, tạo bước đột phá trong nông nghiệp hàng hóa và an sinh xã hội vùng cao.

Cần một quy trình đồng bộ để bảo vệ "sức khỏe" đất canh tác

Thu gom rác thải nhựa trên đồng ruộng: Cần một quy trình đồng bộ để bảo vệ "sức khỏe" đất canh tác

Sự chuyển dịch mạnh mẽ sang sản xuất hàng hóa tại tỉnh Lào Cai với những vùng chuyên canh quy mô lớn đã khẳng định vai trò "trụ đỡ" của nông nghiệp trong nền kinh tế địa phương. Tuy nhiên, mặt trái của quá trình thâm canh là lượng rác thải nhựa từ màng phủ nilon và bao gói thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) đang gia tăng áp lực lớn lên môi trường đất và nước. 

Phong Dụ Thượng: Nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn

Phong Dụ Thượng: Nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn

Những năm gần đây, cùng với đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, xã Phong Dụ Thượng xác định nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn là một trong những giải pháp quan trọng nhằm tạo việc làm bền vững, tăng thu nhập cho người dân, góp phần giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới. Từ thực tiễn địa phương, công tác đào tạo nghề từng bước gắn với nhu cầu thị trường lao động, điều kiện sản xuất và định hướng phát triển kinh tế của xã.

fb yt zl tw