Thôn Làng Sang có khí hậu mát mẻ, biên độ nhiệt ngày đêm chênh lệch lớn, đất đai tơi xốp, giàu dinh dưỡng là những yếu tố thuận lợi để cây nhót sinh trưởng và phát triển tốt. Đặc biệt, nhờ đặc điểm thời tiết riêng có, cây ra hoa và cho thu quả từ tháng 11, thời điểm thị trường khan hiếm nguồn cung nhót chính vụ. Việc thu hoạch trái vụ giúp sản phẩm có lợi thế cạnh tranh về giá, hạn chế tình trạng “được mùa mất giá”.
Trước đây, nhót chủ yếu được người dân trồng rải rác quanh nhà, ven đồi. Tuy nhiên, nhận thấy cây dễ chăm sóc, ít sâu bệnh, chi phí đầu tư thấp và phù hợp với thổ nhưỡng địa phương, nhiều hộ đã mạnh dạn mở rộng quy mô, chuyển từ trồng tự phát sang trồng tập trung theo hướng hàng hóa.
Anh Thào A Lồng - người dân thôn Làng Sang cho biết, gia đình trồng nhót trái vụ để bán từ năm 2017. Trước đó, tôi chỉ trồng vài cây phục vụ nhu cầu ăn quả của gia đình. Nhận thấy cây nhót ra trái vụ bán được giá hơn nên gia đình đã tận dụng những diện tích xung quanh nhà, nương ngô để trồng.
"Đến nay, gia đình đã có 50 cây nhót trái vụ, trong đó 10 cây đã cho thu hoạch. Nếu chính vụ giá chỉ khoảng 20 - 30 nghìn đồng/kg thì trái vụ có thời điểm lên tới 140 nghìn đồng/kg. Bình quân mỗi năm, gia đình thu về hơn 100 triệu đồng từ bán quả nhót”, anh Lồng bộc bạch.
Nhờ hiệu quả kinh tế mang lại, đến nay, thôn Làng Sang đã có 27 hộ tham gia trồng nhót trái vụ với tổng số 215 gốc. Các hộ chú trọng áp dụng kỹ thuật chăm sóc như cắt tỉa cành, tạo tán hợp lý, bón phân hữu cơ và chủ động nguồn nước tưới nhằm nâng cao năng suất, chất lượng quả. Nhờ đó, sản lượng bình quân đạt khoảng 6 tấn quả mỗi năm.
Hiệu quả kinh tế thể hiện rõ qua giá trị sản phẩm, nhót trái vụ được thị trường ưa chuộng, thương nhân trong và ngoài tỉnh đến thu mua, trong đó được đưa về tiêu thụ tại thị trường Hà Nội, Quảng Ninh khá nhiều. Giá bán dao động từ 40 nghìn đồng/kg ở thời điểm thấp nhất và có thể lên tới 140 nghìn đồng/kg khi nguồn cung khan hiếm. Sau khi trừ chi phí đầu tư và chăm sóc, các hộ trồng nhót có lãi cao hơn so với một số cây trồng truyền thống trên cùng diện tích.
Không chỉ mang lại thu nhập trực tiếp, mô hình trồng nhót trái vụ còn góp phần đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp, giảm rủi ro phụ thuộc vào một vài loại cây chủ lực. Cùng với đó, thời gian kiến thiết cơ bản của cây ngắn, chỉ sau 2 - 3 năm đã cho thu hoạch, giúp người dân sớm thu hồi vốn và tái đầu tư sản xuất.
Cây nhót trái vụ hứa hẹn là loại cây không chỉ giúp nhiều hộ dân thôn Làng Sang thoát nghèo mà còn vươn lên làm giàu chính đáng. Vào thời điểm cuối tháng 11 đầu tháng 12, các tư thương tự tìm đến mua, người dân không phải mang bán cũng rất thuận tiện cho người trồng.
Anh Thào A Chu, một hộ dân trong thôn Làng Sang có 4 gốc nhót, mỗi năm mang về nguồn thu trên 40 triệu đồng, chia sẻ: Cây nhót trái vụ cho hiệu quả kinh tế cao hơn những loại quả khác như mận, đào, quan trọng hơn là nhót trái vụ có giá bán, có thị trường ổn định.
Tuy nhiên, việc phát triển cây nhót trái vụ ở thôn Làng Sang vẫn là do người dân tự phát theo nhu cầu thị trường, để phát triển bền vững, người trồng nhót cần chú trọng hơn đến việc liên kết tiêu thụ, xây dựng thương hiệu và bảo đảm chất lượng đồng đều. Đồng thời, việc tổ chức sản xuất cũng cần có định hướng theo tổ nhóm, hợp tác xã và từng bước chuẩn hóa quy trình chăm sóc để nâng cao giá trị sản phẩm.
Chính quyền địa phương đã khảo sát tại những thôn có điều kiện thời tiết tương đồng để phát triển diện tích trồng nhót trái vụ. Đồng thời, hỗ trợ tìm đầu ra ổn định cho quả nhót để bà con yên tâm sản xuất, tăng thu nhập.
Từ một loại cây trồng phục vụ nhu cầu gia đình, nhót đã được nâng tầm thành cây hàng hóa mang lại giá trị kinh tế cao hơn một số loại cây trồng khác. Với 27 hộ tham gia, 215 gốc cho sản lượng 6 tấn quả mỗi năm, mô hình trồng nhót trái vụ đang khẳng định tính hiệu quả và phù hợp với điều kiện địa phương, mở ra triển vọng mới trong phát triển kinh tế nông nghiệp vùng cao.
