Gỡ "điểm nghẽn" cho thiết chế văn hóa, thể thao

Thuật ngữ “thiết chế văn hóa, thể thao” được ghi tại Quyết định số 2164/QÐ-TTg (ngày 11/11/2013) của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở giai đoạn 2013 - 2020, định hướng đến năm 2030. Thiết chế văn hóa, thể thao ở nhiều địa phương vừa thừa, vừa thiếu.

(Ảng minh họa)

(Ảng minh họa)

Bên cạnh những kết quả đáng ghi nhận, công tác quy hoạch cũng như sự vận hành của hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao hiện nay bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập, vừa thừa, vừa thiếu ở nhiều địa phương. Kinh phí đầu tư thiết chế văn hóa, thể thao còn hạn chế, được tiến hành theo lối “nhỏ giọt, ăn đong”, trang thiết bị kỹ thuật, cơ sở vật chất ở một số nơi còn lạc hậu, quỹ đất ít ỏi, chưa đáp ứng yêu cầu.

Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, pháp luật hiện hành về văn hóa, thể thao có tới 274 văn bản quy phạm pháp luật (trong đó, lĩnh vực văn hóa có 180 văn bản; thể thao có 94 văn bản) đã định hình cơ bản hệ thống pháp luật về “thiết chế văn hóa, thể thao”.

Các thiết chế văn hóa, thể thao có vai trò, vị trí rất quan trọng đối với sự nghiệp phát triển văn hóa, thể thao của đất nước.

Gần 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, đất nước đã xây dựng và phát triển được một hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao tương đối toàn diện và đồng bộ, từ đô thị cho đến vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa và vùng biên giới hải đảo.

Các thiết chế văn hóa, thể thao mới góp phần kiến tạo nên những cảnh quan phát triển vừa hiện đại, vừa mang bản sắc của các địa phương.

Nơi đây đã trở thành không gian hoạt động của các ngành công nghiệp văn hóa, thể thao phù hợp với cơ chế thị trường; nơi ươm mầm cho những ý tưởng sáng tạo, tài năng biểu diễn, thi đấu thành tích cao; nơi tổ chức các sự kiện giao lưu văn hóa, biểu diễn văn hóa, nghệ thuật, thể thao, các sự kiện chính trị-xã hội.

Tuy nhiên, sự vận hành của hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao đang bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập; tồn tại những nghịch lý, vướng mắc kéo dài. Kinh phí đầu tư phát triển các thiết chế văn hóa, thể thao còn rất hạn chế, tiến hành theo kiểu “nhỏ giọt, ăn đong”.

Trong khi nhiều thiết chế văn hóa, thể thao có cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật vẫn còn lạc hậu, quỹ đất ít ỏi, thì một số thiết chế văn hóa, thể thao được đầu tư rất tốn kém nhưng lại hoạt động kém hiệu quả, thậm chí “bỏ hoang”, gây lãng phí lớn (nhiều rạp hát, sân tập và nhà thi đấu thể thao được đầu tư khá hiện đại nhanh chóng xuống cấp và hầu như phải đóng cửa, ít có thời gian “sáng đèn”)...

Pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công chưa có quy định chi tiết về tài sản kết cấu hạ tầng văn hóa, hạ tầng thể thao (thí dụ, sân vận động Mỹ Ðình chưa được quy định là tài sản kết cấu hạ tầng thể thao, do đó chưa bị điều chỉnh của quy định về tài sản công như các tài sản thông thường khác).

Suốt 10 năm qua, Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam dù đã hết sức mời gọi nhưng không có nhà đầu tư nào đổ vốn vào. Lý do chính là bởi những vướng mắc về thẩm quyền và chức năng, nhiệm vụ của Làng (được Thủ tướng Chính phủ quy định tại Quyết định số 39/QÐ-TTg ngày 15/7/2014) bất cập với các luật hiện hành.

Theo Quyết định này, Thủ tướng cho phép Trưởng ban Quản lý Làng được phép phê duyệt quy hoạch, được cho thuê đất, giao đất cho doanh nghiệp và cấp chứng nhận đầu tư.

Tuy nhiên, Luật Ðầu tư (năm 2015), và Luật Ðất đai, Luật Xây dựng ban hành sau đó đều không cập nhật Làng vào các luật này. Vì thế, khi thu hút đầu tư, Làng gặp nhiều vướng mắc.

Có một thực tế là, chủ trương của Ðảng về các thiết chế văn hóa, thể thao đã rõ, nhất là những chủ trương về xử lý hài hòa mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển; phát triển đồng bộ các loại hình thiết chế văn hóa, thể thao; đổi mới nội dung, phương thức quản lý hoạt động của các thiết chế văn hóa, thể thao từ trung ương đến cơ sở; đẩy mạnh công nghiệp văn hóa, dịch vụ văn hóa và các lĩnh vực kinh tế thể thao phù hợp với cơ chế thị trường…

Vậy nhưng, nhiều địa phương, đơn vị khi tổ chức thực hiện, vẫn không biết phải bắt đầu từ đâu và làm như thế nào(!) Một số nội dung, hình thức hoạt động của các thiết chế văn hóa, thể thao chưa được điều chỉnh bằng văn bản quy phạm pháp luật.

Không ít chính sách, quy định pháp luật vẫn mang tính hướng dẫn chung chung, thiếu cụ thể dẫn đến tình trạng “mạnh ai, nấy làm”, cả trong đầu tư nguồn lực và tổ chức hoạt động. Các chính sách hiện hành thiếu sự liên thông, đồng bộ; chưa thật sự chú ý tới tính đặc thù của một số lĩnh vực văn hóa, thể thao (như: văn hoá tinh hoa, bác học, thể thao thành tích cao...).

Việc tháo gỡ những “điểm nghẽn”, nút thắt cho thiết chế văn hóa, thể thao cần bắt đầu từ thể chế, chính sách.

Cần hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật về văn hóa, thể thao theo hướng đồng bộ với các pháp luật liên quan như xây dựng Luật Nghệ thuật biểu diễn, sửa đổi toàn diện Luật Di sản văn hóa (sửa đổi), xem xét thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035...

Ðồng thời, rà soát, bổ sung, sửa đổi các quy định pháp luật có liên quan để làm rõ khái niệm và nội hàm “thiết chế văn hóa, thể thao”, “cơ sở văn hóa, thể thao”; hoàn thiện “quy hoạch thiết chế văn hóa, thể thao” theo hướng đồng bộ, hiện đại, bản sắc, hiệu quả, bảo đảm công bằng, đáp ứng nhu cầu của nhân dân; coi trọng xã hội hóa nguồn lực đầu tư theo hình thức hợp tác công-tư.

Theo Báo Nhân Dân

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Mặt trận kết nối cộng đồng, gìn giữ văn hóa vùng cao

Mặt trận kết nối cộng đồng, gìn giữ văn hóa vùng cao

Văn hóa là cội nguồn bản sắc, cũng là sợi dây gắn kết cộng đồng, bồi đắp sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Tại Lào Cai, những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa từ mỗi thôn, bản, khu dân cư. Mặt trận Tổ quốc phát huy vai trò cầu nối, tập hợp Nhân dân, khơi dậy ý thức bảo tồn di sản, để văn hóa trở thành nền tảng gắn kết cộng đồng.

Lục Yên, Bát Xát tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam

Lục Yên, Bát Xát tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam

Ngày 13/11, xã Lục Yên tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc điểm tại thôn Át Thượng và ra mắt mô hình khu dân cư “Đoàn kết – an toàn – ấm no – hạnh phúc”. Cùng ngày, xã Bát Xát tổ chức hội diễn văn nghệ quần chúng với sự tham gia của 21 đội.

Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức Trưng bày đặc biệt về "câu chuyện tình yêu" nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức Trưng bày đặc biệt về "câu chuyện tình yêu" nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Di tích Nhà tù Hỏa Lò giới thiệu đến công chúng một “góc” còn chưa nhiều người biết đến trong cuộc đời hoạt động của những chiến sĩ cách mạng. Đó là những câu chuyện tình yêu. Điều đặc biệt là, với các chiến sĩ cách mạng tình yêu cá nhân được hòa cùng tình yêu quê hương đất nước.

Người Dao quần chẹt giữ gìn bản sắc văn hóa

Người Dao quần chẹt giữ gìn bản sắc văn hóa

Cộng đồng người Dao quần chẹt ở thôn Khe Rộng, xã Quy Mông đã và đang cùng nhau gìn giữ, lan tỏa, trao truyền những nét văn hóa truyền thống qua các lớp học dạy tiếng nói, chữ viết và thêu trang phục truyền thống dân tộc mở ngay tại thôn.

Ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn văn hóa Nùng An

Ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn văn hóa Nùng An

Trước nguy cơ mai một của tiếng nói và các giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại, một dự án thiết thực mang tên “Xây dựng hệ sinh thái số lưu giữ và truyền dạy tiếng Nùng An, gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ tại xã Lục Yên, tỉnh Lào Cai” đã được triển khai, bước đầu mang lại hiệu quả thiết thực. 

Bắc Hà sẵn sàng đón du khách đến với Festival mùa đông 2026

Bắc Hà sẵn sàng đón du khách đến với Festival mùa đông 2026

Những ngày này, trên cao nguyên trắng Bắc Hà, không khí chuẩn bị cho mùa lễ hội đang diễn ra khẩn trương. Từ các cơ sở lưu trú, dịch vụ du lịch đến những người gắn bó với các hoạt động văn hóa truyền thống, tất cả đều chủ động chỉnh trang, làm mới sản phẩm, sẵn sàng đón du khách.

Dẻo thơm bánh cốm Hợp Thành

Dẻo thơm bánh cốm Hợp Thành

Không đơn thuần là món bánh dâng lên tổ tiên trong lễ cơm mới để cầu mong mùa màng bội thu, gia đình no đủ, bánh cốm của đồng bào Tày xã Hợp Thành (tỉnh Lào Cai) ngày nay đã trở thành một đặc sản quen thuộc, chứa đựng trọn vẹn nét đẹp văn hóa ẩm thực được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Gieo tình yêu thiên nhiên từ những góc xanh học đường

Gieo tình yêu thiên nhiên từ những góc xanh học đường

Chú trọng xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, xanh, sạch, đẹp, thời gian qua, Trường TH&THCS Động Quan, xã Khánh Hòa đang tạo dựng không gian học tập gần gũi với thiên nhiên. Cùng thầy cô chăm sóc cây, giữ gìn cảnh quan, học sinh được bồi đắp tình yêu trường lớp và ý thức bảo vệ môi trường từ những việc làm hằng ngày.

Bồi đắp niềm tự hào dân tộc từ trang phục đến trường

Bồi đắp niềm tự hào dân tộc từ trang phục đến trường

Vào thứ Tư hằng tuần, học sinh Trường TH và THCS Hợp Thành đồng loạt mặc trang phục truyền thống của các dân tộc Tày, Giáy, Xa Phó... đến trường. Những bộ trang phục rực rỡ sắc màu không chỉ tạo điểm nhấn cho không gian học đường mà còn góp phần nuôi dưỡng tình yêu, niềm tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc trong mỗi học sinh.

Trưởng Đại diện UNESCO: Quốc Tử Giám hàm chứa giá trị truyền cảm hứng cho cách tiếp cận mới về giáo dục

Trưởng Đại diện UNESCO: Quốc Tử Giám hàm chứa giá trị truyền cảm hứng cho cách tiếp cận mới về giáo dục

Năm 2026, Việt Nam kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám và 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất. Cả nước cũng tổ chức Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ diễn ra từ ngày 18 đến 24/11, gắn Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11). Đây cũng là năm đánh dấu 50 năm quan hệ hợp tác giữa UNESCO và Việt Nam.

Từ sức hút concert đến những ngày hội văn hóa toàn dân

Từ sức hút concert đến những ngày hội văn hóa toàn dân

Chương trình nghệ thuật đặc biệt quy mô quốc gia “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra vào tối 24-11 đang tạo sức hút lớn. Trên các nền tảng số và mạng xã hội, rất đông công chúng quan tâm đến nội dung chương trình cũng như việc làm thế nào để sở hữu một tấm vé tham dự. Chương trình đang góp phần làm thị trường âm nhạc cuối năm “nóng” lên từng ngày, cho thấy sức hút của các concert đang tạo nên những ngày hội văn hóa có sức lan tỏa rộng lớn.

fb yt zl tw