Tuyên bố từ các bên và lệnh mở cửa eo biển Hormuz
Trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo thỏa thuận với Cộng hòa Hồi giáo Iran hiện đã hoàn tất. Nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố chính thức cho phép mở hoàn toàn eo biển Hormuz mà không thu bất kỳ khoản phí nào, đồng thời ra lệnh dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran để dầu mỏ tiếp tục được lưu thông.
Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh việc mở lại eo biển Hormuz cùng với thỏa thuận được ký kết vào thứ Sáu (19/6) tới đây nhằm phục vụ công tác rà phá thủy lôi, giúp dòng chảy năng lượng được khôi phục ở cả hai chiều vì lợi ích của khu vực và thế giới. Ông khẳng định thỏa thuận tuyệt vời này sẽ mang lại hòa bình, an ninh cho toàn bộ khu vực - điều mà nhiều đời tổng thống trước đó đã cố gắng thực hiện nhưng đều thất bại.
Trước đó, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cũng xác nhận trên mạng xã hội X về kết quả đàm phán chuyên sâu này. Thỏa thuận hòa bình quy định hai bên chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả đồng minh Liban (nơi lực lượng Hezbollah thân Iran hoạt động). Lễ ký kết chính thức sẽ diễn ra vào thứ Sáu, ngày 19/6 tại Thụy Sĩ. Để chuẩn bị, các bên trung gian sẽ tạo điều kiện cho các cuộc họp đàm phán kỹ thuật diễn ra ngay trong tuần này. Được biết, việc đưa Liban vào thỏa thuận là ưu tiên lớn của các đối tác châu Âu sau các nỗ lực thúc đẩy từ phía Pháp. Sự kiện tại Thụy Sĩ tới đây tiếp nối chuỗi đàm phán gián tiếp tổ chức tại Geneva từ tháng 2/2026, dưới sự trung gian một phần của Ngoại trưởng Oman Badr Albusaidi.
Cộng đồng quốc tế hoan nghênh bước tiến ngoại giao
Ngay sau khi thông tin phát đi, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã nhiệt liệt hoan nghênh bước đi quan trọng này nhằm giảm leo thang căng thẳng tại Trung Đông. Ông chúc mừng hai bên về lệnh ngừng bắn vĩnh viễn, mở lại eo biển Hormuz và thiết lập khuôn khổ ngoại giao hòa bình.
Dù vậy, trả lời phỏng vấn tờ New York Times, Tổng thống Donald Trump lưu ý đây mới chỉ là giai đoạn đầu của một tiến trình rộng lớn hơn nhằm ngăn Iran phát triển vũ khí hạt nhân. Ông cảnh báo Washington có thể nối lại các cuộc tấn công quân sự nếu hai bên không đạt được một thỏa thuận hạt nhân cuối cùng.
Tại châu Á, Ngoại trưởng Nhật Bản Motegi Toshimitsu đánh giá cao nỗ lực của các bên và các quốc gia trung gian hòa giải. Nhật Bản - quốc gia cùng với Trung Quốc, Ấn Độ và Hàn Quốc phụ thuộc lớn vào lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz - kỳ vọng Biên bản ghi nhớ này sẽ đảm bảo vững chắc quyền lưu thông tự do, an toàn cho tàu thuyền quốc tế, hướng tới sự ổn định bền vững cho toàn khu vực Trung Đông.
Ý nghĩa chiến lược của eo biển Hormuz
Eo biển Hormuz là điểm nghẽn chiến lược, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km nằm giữa Iran và Oman với hai tuyến hàng hải cốt lõi. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), hành lang này bình thường xử lý khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ mỗi ngày, chiếm gần 1/4 thương mại dầu mỏ đường biển và 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu. Bên cạnh châu Á, châu Âu cũng phụ thuộc vào tuyến đường này để nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng từ Qatar.
Do gần như không có phương án thay thế quy mô lớn khả thi (công suất các đường ống của Saudi Arabia và UAE thấp hơn nhiều so với lưu lượng thực tế), việc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đóng cửa eo biển này từ ngày 2/3 đã gây ra cú sốc nghiêm trọng nhất cho thị trường năng lượng toàn cầu kể từ những năm 1970. Thỏa thuận vừa đạt được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để cuộc khủng hoảng năng lượng này.
