Với quan điểm không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế, địa phương kiên quyết yêu cầu các cơ sở chỉ được hoạt động khi đáp ứng đầy đủ các quy định của pháp luật, từng bước xây dựng nền sản xuất xanh, an toàn và bền vững.
Sự cố ô nhiễm môi trường phát sinh từ hoạt động sản xuất than củi quế tại thôn Chèm trên địa bàn xã Đông Cuông là bài học đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đối với lĩnh vực đất đai, xây dựng và bảo vệ môi trường. Ngay sau sự việc, cấp ủy, chính quyền địa phương đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn khẩn trương kiểm tra, rà soát toàn bộ các cơ sở sản xuất than củi quế, đánh giá việc chấp hành các quy định của pháp luật, đồng thời kịp thời chấn chỉnh những tồn tại, hạn chế.
Theo kết quả rà soát, nhiều cơ sở còn thiếu hoặc chưa hoàn thiện các thủ tục liên quan đến quy hoạch, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, xây dựng và hồ sơ môi trường. Trên tinh thần xử lý nghiêm nhưng tạo điều kiện để các cơ sở khắc phục vi phạm, xã yêu cầu các đơn vị tạm dừng hoạt động, hoàn thiện đầy đủ thủ tục pháp lý trước khi xem xét cho phép sản xuất trở lại.
Cách làm này vừa bảo đảm thực thi nghiêm các quy định của pháp luật, vừa tạo điều kiện để các hộ sản xuất từng bước chuyển đổi theo hướng bài bản, đúng quy định, hạn chế nguy cơ phát sinh ô nhiễm trong thời gian tới.
Là một trong những hộ sản xuất than củi quế trên địa bàn thôn Quang Minh, cơ sở của ông Hồ Văn Cường được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh từ tháng 5/2026. Tuy nhiên, để bảo đảm đầy đủ điều kiện hoạt động, cơ sở đã chủ động tạm dừng sản xuất theo yêu cầu của chính quyền địa phương nhằm hoàn thiện các thủ tục về quy hoạch, đất đai, xây dựng và môi trường.
Ông Hồ Văn Cường cho biết, gia đình đã phối hợp với các cơ quan chức năng thực hiện đo đạc, bổ sung quy hoạch và mong muốn các thủ tục sớm được hoàn tất để cơ sở đủ điều kiện hoạt động trở lại theo quy định.
Tương tự, hộ kinh doanh của ông Ngô Tuấn Quỳnh ở thôn Đập Dóm với quy mô 5 lò sản xuất cũng phải tạm dừng hoạt động do chưa hoàn thành thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Trong thời gian này, cơ sở đã chủ động nghiên cứu, đầu tư cải tiến công nghệ, đầu tư 100 triệu đồng để lắp đặt hệ thống xử lý khói nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường, đồng thời tích cực phối hợp với các cơ quan chức năng để hoàn thiện hồ sơ pháp lý.
Thực tế cho thấy, bên cạnh việc chấp hành các yêu cầu của chính quyền, nhiều hộ sản xuất đã từng bước thay đổi nhận thức, coi việc đầu tư công nghệ sạch, thực hiện đúng quy định về môi trường là điều kiện tiên quyết để phát triển lâu dài, không chỉ bảo vệ sức khỏe cho người dân mà còn góp phần giải quyết việc làm cho người lao động tại địa phương.
Hiện nay, trên địa bàn xã Đông Cuông có 15 cơ sở sản xuất than củi quế. Sau đợt kiểm tra tổng thể, địa phương yêu cầu các cơ sở chưa đáp ứng điều kiện pháp lý phải tạm dừng hoạt động; hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ về đất đai, quy hoạch, xây dựng và môi trường theo đúng quy định.
Song song với việc hoàn thiện thủ tục, xã đặc biệt chú trọng kiểm tra việc đầu tư hệ thống xử lý khí thải, kiểm soát khói bụi và giảm thiểu ô nhiễm trong quá trình sản xuất. Đến nay, 11 trong tổng số 15 cơ sở đã hoàn thành việc lắp đặt, cải tạo hệ thống xử lý khói. Cùng với đó, địa phương đã xử lý 3 trường hợp vi phạm trong lĩnh vực đất đai, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.
Ông Nguyễn Xuân Dương - Trưởng phòng Kinh tế xã Đông Cuông khẳng định, quan điểm của địa phương là quản lý chặt chẽ việc sử dụng đất, bảo đảm các cơ sở thực hiện đầy đủ các quy định về môi trường trước khi đi vào hoạt động.
Theo ông Dương, những cơ sở chưa hoàn thiện hồ sơ về đất đai, xây dựng và môi trường sẽ không được phép hoạt động trở lại. Đây là nguyên tắc xuyên suốt nhằm bảo đảm hoạt động sản xuất phát triển đúng định hướng, không ảnh hưởng đến môi trường và đời sống của người dân.
Sản xuất than củi quế là ngành nghề góp phần tiêu thụ phụ phẩm sau khai thác quế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho nhiều hộ dân trên địa bàn. Tuy nhiên, cùng với lợi ích kinh tế, hoạt động này cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý môi trường, sử dụng đất và quy hoạch sản xuất.
Việc xã Đông Cuông chủ động rà soát, chấn chỉnh, xử lý nghiêm các vi phạm sau sự cố ô nhiễm không chỉ thể hiện quyết tâm của chính quyền địa phương trong bảo vệ môi trường mà còn khẳng định định hướng phát triển bền vững, lấy chất lượng môi trường sống của người dân làm trung tâm.
Thời gian tới, xã tiếp tục tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật trong lĩnh vực đất đai, xây dựng và môi trường; kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm; đồng hành và hỗ trợ các cơ sở hoàn thiện điều kiện sản xuất, ứng dụng công nghệ sạch, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát thải.
Những giải pháp đồng bộ, quyết liệt đang từng bước đưa hoạt động sản xuất than củi quế trên địa bàn đi vào nền nếp, góp phần xây dựng môi trường sản xuất an toàn, tạo nền tảng để Đông Cuông phát triển kinh tế theo hướng xanh, bền vững.
