LCĐT - Từ xa xưa, mỗi dịp lễ, tết, các bản làng người Bố Y lại vang lời ca, tiếng hát và rộn ràng các trò chơi dân gian độc đáo của cộng đồng mình, trong đó thu hút nhất là trò chơi đu quay. Chiếc đu quay của người Bố Y cũng đặc biệt, không chỉ đáp ứng nhu cầu vui chơi, giải trí, mà còn là cách thức thực hành tín ngưỡng dân gian.
Chiếc đu của người Bố Y quay tròn, có thể đủ chỗ cho 4 người chơi. Vật liệu làm chiếc đu quay được chọn lựa kỹ với loại gỗ chắc chắn, không bị mối mọt. Người Bố Y thường chọn gỗ chò chỉ làm đu quay, bởi loại này bền chắc theo thời gian. Theo các cao niên trong cộng đồng người Bố Y, trung bình phải mất hơn 1 tuần mới hoàn thành được chiếc đu quay. Riêng công đoạn lên rừng tìm gỗ là mất thời gian nhất. Gỗ được đem về bản, công đoạn cưa, bào bắt đầu. Người làm đu quay cũng phải giỏi tính toán, sao cho độ dài của 4 thanh gỗ bằng nhau, điểm giao nhau giữa 4 thanh gỗ phải đảm bảo khi 4 người ngồi lên có thể quay tròn.
Cấu tạo của chiếc đu quay cũng rất đặc biệt, nhiều người ví nó như tiền thân của những chiếc vòng quay mặt trời tại các khu du lịch lớn sau này. Chiếc đu gồm 2 cột trụ lớn, 4 thanh gỗ đan chéo nhau tạo thành hình chữ X, ở đầu 2 thanh gỗ là ghế ngồi. Người chơi ngồi vào vị trí này, tay bám chắc vào 2 thanh gỗ, chiếc đu sẽ quay tròn.
Thường thì đu quay của người Bố Y được sơn màu đỏ, biểu trưng của sự may mắn, vui tươi. Cũng theo các cao niên, nguồn gốc của chiếc đu quay bắt đầu từ một số gia đình hiếm muộn, sau đó phổ biến thành trò chơi dân gian của người Bố Y. Nghĩa là những gia đình người Bố Y mãi không sinh được con, họ đã làm chiếc đu quay để trước nhà nhằm thu hút thật nhiều trẻ con trong bản đến chơi. Tiếng cười đùa của những đứa trẻ sẽ đem lại vượng khí cho ngôi nhà, giúp họ sớm hoàn thành tâm nguyện sinh được nhiều con.
Sau này, trò đu quay được người Bố Y chơi phổ biến vào các dịp lễ, tết, không chỉ thu hút trẻ con mà cả nam thanh, nữ tú tham gia. Trò chơi đu quay của người Bố Y còn thể hiện rõ quan niệm cổ xưa có âm - dương, trời - đất giao hòa, không phân biệt đẳng cấp, giới tính, tuổi tác, chỉ cần người chơi có sức khỏe và sự dẻo dai.
Đu quay còn là trò chơi mang tính nghi lễ. Khi dựng cột đu, cộng đồng người Bố Y thường chọn người có uy tín trong làng làm lễ với quan niệm báo cáo với các bậc bề trên để trò chơi đu quay được diễn ra an toàn. Cột đu thường cao 3 m, chôn sâu dưới lòng đất.
Một số nhà nghiên cứu văn hóa Bố Y còn cho rằng, động tác lên cao, hạ xuống nhịp nhàng và xoay tròn của cầu đu còn mang tính giao hòa với đất trời, biểu hiện tín ngưỡng phồn thực, cầu mong mùa màng bội thu, con người mạnh khỏe.
Mỗi trò chơi dân gian, đặc biệt là các trò chơi thể hiện tín ngưỡng đều có môi trường diễn xướng của nó. Với ý nghĩa nhân sinh biểu trưng và với lòng tự hào, quyết tâm bảo vệ bản sắc dân tộc, trò chơi đu quay đến nay vẫn được đồng bào Bố Y đón nhận và gìn giữ.
Vào Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) hằng năm, các tổ chức, cá nhân được miễn phí tham quan tại một số bảo tàng, vườn quốc gia và di tích lịch sử Dinh Độc Lập theo quy định của Bộ Tài chính.
Năm 2026, Việt Nam kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám và 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất. Cả nước cũng tổ chức Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ diễn ra từ ngày 18 đến 24/11, gắn Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11). Đây cũng là năm đánh dấu 50 năm quan hệ hợp tác giữa UNESCO và Việt Nam.
Chương trình nghệ thuật đặc biệt quy mô quốc gia “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra vào tối 24-11 đang tạo sức hút lớn. Trên các nền tảng số và mạng xã hội, rất đông công chúng quan tâm đến nội dung chương trình cũng như việc làm thế nào để sở hữu một tấm vé tham dự. Chương trình đang góp phần làm thị trường âm nhạc cuối năm “nóng” lên từng ngày, cho thấy sức hút của các concert đang tạo nên những ngày hội văn hóa có sức lan tỏa rộng lớn.
Với thông điệp “Mỗi người một giai điệu. Triệu người cùng tạo nên âm thanh Việt Nam”, chương trình khơi dậy sáng tạo âm nhạc trong cộng đồng, giới thiệu những giai điệu, âm thanh và câu chuyện âm nhạc đa dạng từ đời sống.
Từ lâu, Lào Cai nổi tiếng với những danh thắng như đỉnh Fansipan mờ sương, thung lũng Mường Hoa nên thơ, “cao nguyên trắng” Bắc Hà, ruộng bậc thang Mù Cang Chải hay vùng đất săn mây Ý Tý đầy huyền ảo... ít ai biết, ẩn sâu trong lòng núi tại xã Bản Xèo có một “viên ngọc thô” mang tên động Mường Vi.
“Miếng trầu là đầu câu chuyện” - câu nói quen thuộc ấy vẫn mang ý nghĩa trong đời sống văn hóa của nhiều cộng đồng dân tộc. Với đồng bào Tày tục ăn trầu từng là nét sinh hoạt thường ngày, gắn với những buổi gặp gỡ, chuyện trò, đi nương, đi chợ hay khi có khách đến nhà. Ngày nay, thói quen ấy không còn phổ biến như trước, nhưng trong một số nếp nhà, hình ảnh người phụ nữ bên cơi trầu vẫn được gìn giữ.
Chiều 9/11, tại Trường THCS Nghĩa Lộ, Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao tỉnh Lào Cai tổ chức chương trình tuyên truyền, giáo dục, phổ biến Di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật Xòe Thái - di sản được UNESCO ghi danh năm 2021. Chương trình thu hút gần 500 giáo viên và học sinh nhà trường tham gia.
Bước qua bên kia dốc cuộc đời, ông Tăng Ngọc Thắng, thôn Thâm Pồng, xã Lục Yên, vẫn chọn cho mình hành trình chạy đua với thời gian để níu giữ hồn cốt của người Nùng An.
Ngày 9/11, tại huyện Hà Khẩu, châu Hồng Hà, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) đã diễn ra Hội đàm giao lưu truyền thông các địa phương lưu vực sông Hồng Việt Nam và Trung Quốc.
Đội văn nghệ bảo tồn Sà Rèn (tổ dân phố Sà Rèn), phường Trung Tâm có 8 thành viên, tuổi từ 62 đến 73, vẫn đều đặn tập luyện, biểu diễn những điệu múa truyền thống của dân tộc mình. Qua từng buổi sinh hoạt và những lần phục vụ du khách, họ đang góp phần giữ gìn nét đẹp văn hóa Thái, đưa bản sắc dân tộc hiện diện trong đời sống.
Múa chim gâu là loại hình nghệ thuật mang nét độc đáo riêng của người Cao Lan. Điệu múa thường xuất hiện trong các lễ hội truyền thống, ngày hội văn hóa dân gian, dịp đầu xuân năm mới và các hoạt động sinh hoạt cộng đồng. Qua những động tác mô phỏng hình ảnh đôi chim quấn quýt, người Cao Lan gửi gắm quan niệm về tình yêu đôi lứa, sự thủy chung, tình đoàn kết cộng đồng cùng ước vọng về cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Trong khuôn khổ Lễ hội “Mường Khương – Sắc màu biên cương” lần thứ I, năm 2026, hoạt động trải nghiệm ẩm thực với chủ đề “Năm sắc màu – Chung một mâm cơm” đã mang đến cho người dân và du khách những trải nghiệm thú vị, góp phần tôn vinh nét đẹp văn hóa ẩm thực truyền thống của đồng bào các dân tộc trên địa bàn.
Nằm trong khuôn khổ Lễ hội “Mường Khương – Sắc màu biên cương” lần thứ I, năm 2026, Hội thi Quýt giữa các nhà vườn đã mang đến không khí tranh tài sôi nổi, thu hút sự quan tâm, cổ vũ của đông đảo người dân và du khách.
Trong không khí sôi động của Lễ hội “Mường Khương - sắc màu biên cương”, hình ảnh những thiếu nữ dân tộc Mông, Pa Dí, Dao, Nùng và Bố Y trong trang phục truyền thống rực rỡ đã trở thành niềm tự hào của người dân địa phương và là điểm nhấn thu hút sự chú ý của du khách.
Tối 7/11, tại Sân vận động trung tâm xã, Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Mường Khương đã khai mạc Lễ hội “Mường Khương - Sắc màu biên cương” lần thứ I, năm 2026 với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật đặc sắc.
Trong khuôn khổ Lễ hội Bưởi Đại Minh và khám phá Danh thắng quốc gia hồ Thác Bà năm 2026, chiều 7/11, xã Thác Bà tổ chức Hội thi "Trình bày mâm lễ vật, sản vật của địa phương".
Trong khuôn khổ Lễ hội “Mường Khương - sắc màu biên cương” lần thứ I năm 2026, hoạt động diễu diễn đường phố và đồng diễn với chủ đề “Sắc màu văn hóa Mường Khương” đã tạo điểm nhấn đặc sắc, thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân và du khách.
Với các văn nghệ sĩ Lào Cai, ngọn lửa chủ quyền luôn là nguồn cảm hứng thiêng liêng, là mệnh lệnh từ trái tim người cầm bút. Qua từng vần thơ, trang viết, nhiếp ảnh, hội họa, hình ảnh những cột mốc biên cương và người chiến sĩ nơi đầu sóng ngọn gió hiện lên đầy sống động. Không chỉ phản ánh hiện thực, mỗi tác phẩm còn là lời nhắc nhớ về giá trị lịch sử và tình yêu Tổ quốc, thắp sáng lòng tự hào dân tộc và trách nhiệm giữ gìn và phát triển quê hương, đất nước.
