Người lao động "dễ thở" hơn giữa bão giá
Có một nghịch lý đã tồn tại suốt nhiều năm, đồng lương có thể tăng sau mỗi lần điều chỉnh, nhưng cảm giác “dễ thở” của nhiều người lao động thì không. Bởi tiền thuê nhà, học phí, viện phí và hàng loạt chi phí thiết yếu khác đã tăng nhanh hơn rất nhiều so với mức giảm trừ gia cảnh được giữ nguyên từ năm 2020.
Vì thế, việc nâng mức giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu đồng đối với người nộp thuế và 6,2 triệu đồng đối với mỗi người phụ thuộc không đơn thuần là điều chỉnh một ngưỡng tính thuế. Đó là bước điều chỉnh để chính sách tiến gần hơn với thực tế đời sống.
Thay đổi mức giảm trừ gia cảnh, người lao động được giữ lại nhiều hơn thành quả từ chính sức lao động của mình
Là người trực tiếp nuôi 2 con nhỏ, chị Nguyễn Thu Hương, nhân viên truyền thông tại Hà Nội cảm nhận rất rõ ý nghĩa của sự thay đổi ấy. "Điều đầu tiên tôi nghĩ là Nhà nước cũng đã nhìn thấy áp lực chi tiêu của những gia đình trẻ như chúng tôi. Mấy năm gần đây, từ tiền học của con, tiền ăn đến tiền thuê nhà đều tăng. Khoản thu nhập giữ lại thêm mỗi tháng tuy không quá lớn nhưng cũng khiến mình thấy nhẹ nhõm hơn", chị Hương bày tỏ.
Có những chính sách được đo bằng những con số, nhưng cũng có những chính sách được đo bằng cảm giác được sẻ chia. Giá trị của lần điều chỉnh này không nằm ở số tiền thuế giảm đi, mà ở việc người lao động được giữ lại nhiều hơn thành quả từ chính sức lao động của mình.
Theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, khi thu nhập khả dụng tăng lên, chính sách thuế cũng tiến gần hơn với mục tiêu bảo đảm mức sống tối thiểu cho người dân. "Thực ra như vậy thu nhập khả dụng sẽ tăng cao lên. Bởi chúng ta biết thuế thu nhập cá nhân nhiều lên thì việc đóng thuế sẽ dãn rộng ra và mức thuế có thể có các nhu cầu khác đi. Cho nên sẽ góp phần làm cho người lao động nhận thấy việc chi tiêu nhiều hơn mới thoả đáng với việc họ được nâng mức chịu thuế lên", PGS.TS Đinh Trọng Thịnh lý giải.
Thuế không chỉ là công cụ tạo nguồn thu, còn là công cụ nuôi dưỡng nguồn thu. Khi người dân có thêm khả năng chi tiêu, doanh nghiệp có thêm thị trường. Khi doanh nghiệp phát triển, việc làm và nguồn thu ngân sách cũng bền vững hơn. Giữ lại nhiều hơn hôm nay cũng là để tạo ra nhiều hơn trong tương lai.
Là kỹ sư công nghệ, anh Trần Văn Mạnh nhìn khoản thu nhập được giữ lại không phải là một khoản chi tiêu thêm. Đó là cơ hội để tiếp tục đầu tư cho chính mình. "Có thể nhiều người sẽ nghĩ không đáng bao nhiêu, nhưng với tôi, đó là khoản có thể dùng để trả thêm tiền vay mua nhà, đóng bảo hiểm cho con hoặc đầu tư học thêm một khóa chuyên môn. Những khoản đầu tư cho bản thân như vậy sẽ tạo ra giá trị lâu dài", anh Mạnh nói.
Một khóa học - Một kỹ năng mới hay một chứng chỉ nghề đó không chỉ là khoản đầu tư cho một con người. Đó còn là khoản đầu tư cho năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Bởi vậy, chính sách thuế hôm nay không chỉ trả lời câu hỏi thu bao nhiêu. Quan trọng hơn, là giữ lại bao nhiêu để người lao động tiếp tục tạo ra giá trị.
Đời sống vẫn tiếp tục thay đổi và chính sách cũng cần tiếp tục hoàn thiện
Nuôi dưỡng nội lực và động lực cống hiến của người lao động
Nhưng để người lao động thực sự yên tâm cống hiến, chính sách thuế không chỉ cần theo kịp đời sống, mà còn phải tạo động lực để họ nỗ lực nhiều hơn. Ở góc độ này, bà Lương Thị Thu, Tổng Giám đốc Công ty Đại lý thuế Tâm Việt cho rằng, nếu ngưỡng chịu thuế không theo kịp thu nhập và chi phí sống, động lực phấn đấu của người lao động cũng sẽ bị ảnh hưởng.
"Hiện nay có nhiều đơn vị đang áp dụng mức lương khoán. Nhưng khi người lao động cố gắng phấn đấu để có thu nhập tăng cao hơn thì lại nghĩ đến ngưỡng phải nộp thuế cao hơn, người lao động sẽ làm không hết năng lực, cái khả năng của họ cũng như tâm lý của họ không nhiệt huyết trong công việc", bà Thu cho biết.
Tuy vậy, việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh lần này chưa phải là đích đến, bởi đời sống vẫn tiếp tục thay đổi và chính sách cũng cần tiếp tục hoàn thiện. Theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, cùng với biến động của mức sống, chính sách thuế cần được rà soát, cập nhật thường xuyên để phản ánh đúng khả năng đóng góp và nhu cầu thực tế của người dân.
"Trong giai đoạn tới, chúng tôi cho rằng Chính phủ và các cơ quan quản lý cần tăng cường theo dõi, đánh giá thường xuyên đời sống của người lao động, từ đó có cơ sở điều chỉnh chính sách phù hợp nhằm nâng cao thu nhập, bảo đảm mức sống đáp ứng yêu cầu thực tế. Đồng thời, chính sách cần được thiết kế sao cho hỗ trợ người dân cải thiện đời sống đồng thời thỏa mãn được hệ số tiêu dùng của người tiêu dùng", PGS.TS Đinh Trọng Thịnh đề xuất.
Thuế luôn là bài toán giữa nguồn thu ngân sách và sức dân. Nhưng một chính sách thuế hiệu quả không phải là chính sách thu được nhiều nhất, mà là chính sách khuyến khích người dân tạo ra nhiều giá trị nhất. Khi người lao động được giữ lại nhiều hơn thành quả lao động của mình, điều được nuôi dưỡng không chỉ là thu nhập của mỗi gia đình. Đó còn là động lực của doanh nghiệp, là sức mua của thị trường và là nội lực của nền kinh tế.
