Sau khi hoàn thành sắp xếp đơn vị hành chính, Lào Cai có 99 xã, phường với diện tích trên 13.250 km² và dân số gần 1,8 triệu người. Quy mô không gian được mở rộng đáng kể, trải dài từ khu vực cửa khẩu quốc tế Lào Cai đến Sa Pa, Bắc Hà, hồ Thác Bà, Nghĩa Lộ và Mù Cang Chải.
Việc thay đổi địa giới hành chính đồng nghĩa với nhiều quy hoạch trước đây không còn phù hợp. Những quy hoạch được lập theo đơn vị hành chính cũ khó đáp ứng yêu cầu phát triển trong điều kiện mới, đặc biệt khi các khu vực dân cư, hạ tầng, đất đai và định hướng phát triển đã có sự thay đổi đáng kể sau hợp nhất.
Theo rà soát của ngành xây dựng, toàn tỉnh cần lập quy hoạch đối với 90 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 82 quy hoạch chung xã và 2 quy hoạch chung liên phường. Hiện, các nhiệm vụ quy hoạch đã được phê duyệt, các địa phương đang hoàn thiện hồ sơ để trình thẩm định.
Việc lập quy hoạch lần này không phải là cộng gộp các đồ án cũ mà là quá trình rà soát lại toàn bộ không gian phát triển trên cơ sở hiện trạng mới và định hướng phát triển của tỉnh trong những năm tới.
Thực tế cho thấy, nhiều địa phương trước đây phát triển theo từng khu vực riêng lẻ. Hệ thống giao thông, quỹ đất sản xuất, các khu công nghiệp, khu dân cư hay hạ tầng xã hội được quy hoạch trong phạm vi hẹp.
Khi địa giới hành chính thay đổi, yêu cầu kết nối giữa các khu vực trở nên rõ ràng hơn. Vì vậy, các đồ án quy hoạch lần này không chỉ giải quyết bài toán quản lý đất đai hay xác định trung tâm hành chính mới mà còn phải tính đến khả năng liên kết vùng, kết nối hạ tầng và phân bổ các nguồn lực phát triển trong dài hạn.
Tại xã Võ Lao, theo định hướng quy hoạch đã được phê duyệt, địa phương này được xác định là trung tâm phát triển mới ở khu vực phía Nam của tỉnh, đóng vai trò động lực trên trục kinh tế dọc sông Hồng.
Mục tiêu đến năm 2030, địa phương phấn đấu đạt tiêu chí đô thị loại IV. Đồ án quy hoạch tập trung phát triển đồng bộ các lĩnh vực đô thị, công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp; khai thác lợi thế kết nối giao thông với các tuyến đường tỉnh 151, 151B, 162 cùng tuyến Võ Lao - Cam Cọn kết nối Cảng hàng không Sa Pa và Ga Bảo Hà.
Ông Nguyễn Khánh Toàn - Chủ tịch UBND xã Võ Lao cho biết: "Địa phương xác định quy hoạch phải bám sát thực tiễn, đồng thời phù hợp với định hướng phát triển lâu dài của tỉnh. Đây là cơ sở quan trọng để thu hút đầu tư, mở rộng không gian đô thị và tạo việc làm cho người dân".
Không chỉ Võ Lao, nhiều địa phương khác cũng đang khẩn trương hoàn thiện các đồ án quy hoạch với những định hướng phát triển riêng dựa trên lợi thế sẵn có. Xã Xuân Ái là địa phương được đánh giá có nhiều tiềm năng về nông nghiệp hàng hóa, giao thông và công nghiệp chế biến.
Trong quá trình xây dựng quy hoạch, địa phương xác định lấy hạ tầng làm động lực, lấy liên kết vùng làm nền tảng phát triển. Trọng tâm là hình thành các vùng sản xuất tập trung, phát triển công nghiệp chế biến, thương mại, dịch vụ và từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.
Theo lãnh đạo xã Xuân Ái, quy hoạch sẽ tạo điều kiện để khai thác tốt hơn các lợi thế hiện có, đồng thời mở ra cơ hội thu hút doanh nghiệp đầu tư vào địa bàn.
Tại xã Bảo Thắng, địa phương được định hướng trở thành một trong những đô thị động lực của tỉnh. Mục tiêu đến năm 2030, Bảo Thắng trở thành phường và hướng tới đô thị loại II vào năm 2050.
Trên cơ sở lợi thế về giao thông, logistics và tài nguyên khoáng sản, địa phương tập trung phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ và nông nghiệp hàng hóa theo hướng bền vững.
Ông Nguyễn Trung Thành - Chủ tịch UBND xã Bảo Thắng cho biết: "Địa phương đang rà soát toàn bộ quỹ đất, hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội cũng như các khu vực có tiềm năng phát triển đô thị để xây dựng quy hoạch mang tính mở, tạo dư địa phát triển lâu dài".
Điểm đáng chú ý trong lần điều chỉnh quy hoạch này là hình thành một không gian phát triển thống nhất trên phạm vi toàn tỉnh. Theo đó, trục kinh tế động lực dọc sông Hồng được xác định là hạt nhân kết nối các vùng phát triển, tạo sự liên thông giữa cửa khẩu quốc tế Lào Cai với các trung tâm công nghiệp, du lịch và nông nghiệp công nghệ cao.
Trong cấu trúc phát triển mới, mỗi xã, phường không còn là những đơn vị phát triển riêng lẻ mà trở thành mắt xích trong chuỗi liên kết chung của tỉnh. Điều này giúp phát huy hiệu quả lợi thế từng địa phương đồng thời tạo động lực tăng trưởng cho toàn vùng.
Đối với các địa phương sau sắp xếp đơn vị hành chính, quy hoạch không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn là căn cứ quan trọng để thu hút đầu tư. Khi định hướng phát triển được xác định rõ, quỹ đất được phân bổ hợp lý và hệ thống hạ tầng được kết nối đồng bộ, nhà đầu tư có cơ sở đánh giá tiềm năng dự án, lựa chọn địa điểm và xây dựng kế hoạch đầu tư dài hạn.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Minh - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Kiến trúc thương mại và phát triển Việt Nam (đơn vị tư vấn quy hoạch chung các xã của tỉnh): "Khi tư vấn xây dựng quy hoạch chung các xã, phường, đơn vị bám sát Quy hoạch chung tỉnh Lào Cai đã được Chính phủ phê duyệt. Khi lập quy hoạch chung các xã, phường chúng tôi sẽ tập trung vào tổ chức lại không gian phát triển, trong đó điểm nhấn là quy hoạch các đô thị, hạ tầng giao thông kết nối, xác định các khu vực ưu tiên phát triển công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp hàng hóa. Đây là những yếu tố trực tiếp tác động đến khả năng thu hút nguồn lực xã hội trong giai đoạn tới".
Đối với Lào Cai, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi tỉnh đang hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm kết nối giao thương, logistics, du lịch và công nghiệp chế biến của khu vực Trung du và miền núi phía Bắc. Trong đó, trục kinh tế dọc sông Hồng được xác định là khu vực tập trung các động lực phát triển, kết nối hệ thống đô thị, khu công nghiệp, vùng sản xuất hàng hóa và các đầu mối giao thông quan trọng.
Thực tế cho thấy, những địa phương có quy hoạch rõ ràng, ổn định thường có lợi thế hơn trong thu hút doanh nghiệp bởi nhà đầu tư có thể nhìn thấy dư địa phát triển, khả năng kết nối hạ tầng và định hướng sử dụng đất trong tương lai. Ngược lại, quy hoạch chậm hoặc thiếu đồng bộ sẽ làm giảm hiệu quả khai thác nguồn lực và kéo dài thời gian triển khai các dự án.
Vì vậy, việc hoàn thiện quy hoạch chung các xã, phường không chỉ đáp ứng yêu cầu quản lý sau sắp xếp đơn vị hành chính mà còn tạo cơ sở để Lào Cai khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế sẵn có, thu hút các dòng vốn đầu tư và mở rộng không gian phát triển trong những năm tới.
Trình bày: Hữu Huỳnh
