Đồng chí Trần Sơn Bình - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai và đồng chí Hoàng Vĩnh Long - Chủ tịch Hiệp hội Chè Việt Nam đồng chủ trì hội thảo.
Tham dự hội thảo có sự tham dự của khoảng 80 đại biểu, gồm lãnh đạo các ban, sở, ngành; đại diện các địa phương có vùng chè trọng điểm; Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Hiệp hội Du lịch tỉnh; các chuyên gia, nghệ nhân trà cùng đại diện doanh nghiệp lữ hành, hợp tác xã sản xuất và kinh doanh trà.
Phát biểu khai mạc và đề dẫn hội thảo, lãnh đạo Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch nhấn mạnh: Lào Cai là địa phương có vùng chè Shan tuyết cổ thụ lớn nhất cả nước với gần 1 triệu cây, phân bố dày đặc tại Suối Giàng, Bắc Hà, Bản Liền, Y Tý, Phình Hồ, Văn Chấn... Trong đó, nhiều quần thể chè hàng trăm năm tuổi đã được công nhận là Cây Di sản Việt Nam. Toàn tỉnh đã có gần 60 sản phẩm chè, bao gồm 13 sản phẩm OCOP 4 sao cùng các mô hình trải nghiệm bước đầu như Không gian văn hóa trà Suối Giàng hay liệu trình thiền trà tại vùng chè cổ thụ Phình Hồ.
Tuy nhiên, Ban Tổ chức thẳng thắn nhìn nhận giá trị thu về từ trà Shan vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Vùng nguyên liệu đang phải đối mặt với nhiều thách thức, từ tình trạng sâu bệnh đến hoạt động khai thác cây cảnh trái phép. Bên cạnh đó, những tri thức bản địa được lưu truyền qua nhiều thế hệ bằng hình thức truyền miệng đang đứng trước nguy cơ mai một; sản xuất và kinh doanh, quy mô còn nhỏ lẻ, thiếu tính liên kết; sản phẩm chè phần lớn vẫn được tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu thô với giá trị kinh tế thấp. Đặc biệt, du lịch vùng chè còn tự phát, thiếu các tour tuyến chuyên nghiệp kết nối với doanh nghiệp lữ hành nên chưa trở thành điểm dừng chân quen thuộc của du khách.
Chương trình hội thảo được chia làm hai phiên chuyên đề chính với các tham luận đi sâu phân tích toàn diện chuỗi giá trị từ bảo tồn vùng nguyên liệu đến xúc tiến thương mại và khai thác du lịch.
Tại phiên 1 với chủ đề “Giá trị văn hóa và bảo tồn vùng chè Shan tuyết”, các đại biểu đã làm rõ vai trò của cây chè trong đời sống, phong tục, tín ngưỡng của đồng bào dân tộc thiểu số Lào Cai.
Đồng chí Hoàng Vĩnh Long - Chủ tịch Hiệp hội Chè Việt Nam khẳng định chè Shan tuyết cổ thụ Lào Cai sở hữu vị thế và giá trị đặc biệt trên bản đồ trà Việt Nam. Đồng thời, gợi mở hướng chuyển hóa các tri thức dân gian về chăm sóc, thu hái, chế biến và thưởng trà thành những câu chuyện hấp dẫn phục vụ du khách. Chủ tịch Hiệp hội Chè Việt Nam kiến nghị Lào Cai cần ban hành đề án chuyên đề, lựa chọn những địa bàn hội tụ đủ lợi thế về cảnh quan, văn hóa và giao thông để làm điểm du lịch văn hóa trà Shan trước khi nhân rộng.
Tiếp theo, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Sở Công Thương đã phân tích thực trạng vùng nguyên liệu, đề xuất các giải pháp bảo vệ cây chè cổ thụ bền vững, đồng thời, nâng hạng sản phẩm OCOP, cũng như đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng thương mại điện tử để mở rộng thị trường tiêu thụ.
Tại phiên thảo luận thứ hai với chủ đề “Phát triển du lịch trải nghiệm vùng chè”, các đại biểu tập trung phân tích tính khả thi và khả năng kết nối tour, tuyến. Đại diện Hiệp hội Du lịch tỉnh Lào Cai chia sẻ góc nhìn từ doanh nghiệp lữ hành trong việc thiết kế các hành trình trải nghiệm vùng chè gắn liền với các làng nghề thổ cẩm truyền thống. Đặc biệt, câu chuyện thực tiễn từ mô hình du lịch nông nghiệp của Hợp tác xã Trà Shan tuyết Phình Hồ và góc nhìn nâng tầm văn hóa trà Việt thành tài nguyên du lịch của đại diện VCCI đã mang đến nhiều kinh nghiệm quý báu về cách thức liên kết cộng đồng và chia sẻ lợi ích hài hòa giữa người dân với doanh nghiệp.
Phiên thảo luận tiếp tục diễn ra sôi nổi, tập trung làm rõ ba nhóm vấn đề trọng tâm: bảo tồn và phát huy các tri thức bản địa gắn với văn hóa trà; tháo gỡ những khó khăn về bao bì, xúc tiến và mở rộng thị trường tiêu thụ cho các chủ thể OCOP; hoàn thiện hạ tầng nhằm đáp ứng nhu cầu đón tiếp và phục vụ khách du lịch tại các vùng chè.
Điểm nhấn đáng chú ý tại sự kiện là lễ giới thiệu và trải nghiệm nền tảng số trà Shan tuyết Lào Cai tại địa chỉ shantuyetlaocai.vn. Các đại biểu đã khám phá bản đồ số vùng trà, thông tin sản phẩm, cơ sở sản xuất và các câu chuyện văn hóa trà. Đây được xem là bước đi quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số ngành du lịch và nông nghiệp địa phương, giúp minh bạch hóa nguồn gốc sản phẩm và quảng bá hình ảnh trà Shan Lào Cai vươn xa.
Kết luận hội thảo, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi nhận và đánh giá cao các ý kiến đóng góp trách nhiệm, tâm huyết của các chuyên gia, doanh nghiệp và địa phương; kêu gọi các hợp tác xã, doanh nghiệp chủ động cập nhật dữ liệu lên nền tảng số trà Shan tuyết Lào Cai và tích cực tham gia các hoạt động tại Không gian “Trà Shan và sắc màu thổ cẩm Lào Cai”.
Sau hội thảo này, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tổng hợp đầy đủ các ý kiến, kiến nghị, hoàn thành báo cáo gửi UBND tỉnh và các cơ quan chức năng giải quyết theo thẩm quyền; nghiên cứu, tham mưu xây dựng các sản phẩm, tuyến du lịch trải nghiệm vùng chè gắn với làng nghề thổ cẩm và sản phẩm du lịch chăm sóc sức khỏe; lồng ghép các nội dung này trong quá trình triển khai Đề án số 10 của Tỉnh ủy về phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2030.