Năm 2019, Dự án Cấp điện nông thôn từ lưới điện quốc gia tỉnh Yên Bái giai đoạn 2014 - 2025 được triển khai tại các thôn Làng Đam, Bùn Dạo, Thíp Dạo, Bo, Ly và Nghĩa Giang thuộc xã Lang Thíp (nay là xã Lâm Giang).
Phấn khởi khi điện lưới quốc gia được kéo về thôn, gia đình bà Triệu Thị Mấy, ở thôn Làng Đam, đã tự nguyện nhường một phần diện tích đất sản xuất để phục vụ việc xây dựng cột điện và trạm biến áp 35 kV. Theo phương án bồi thường ban đầu, gia đình bà được nhận 960.000 đồng. Dù số tiền không lớn, đến nay sau gần 6 năm, khoản bồi thường này vẫn chưa được chi trả.
Bà Triệu Thị Mấy cho biết: “Chúng tôi tạo điều kiện cho dự án làm từ nhiều năm trước. Điện đã có rồi nhưng tiền đền bù vẫn chưa nhận được. Mong các cơ quan chức năng sớm giải quyết để người dân yên tâm”.
Cũng tại thôn Làng Đam, gia đình bà Bàn Thị Lai đã phải chặt bỏ khoảng 400 cây quế, bồ đề và keo đang trong thời kỳ sinh trưởng để phục vụ việc dựng cột điện và kéo đường dây.
Sau nhiều lần kiến nghị, đến tháng 12 năm 2025 gia đình bà mới được nhận 18 triệu đồng tiền bồi thường. Tuy nhiên, mức hỗ trợ được chi trả thấp hơn so với một số hộ dân có diện tích và tài sản bị ảnh hưởng tương đương, khiến gia đình vẫn còn nhiều băn khoăn.
Tương tự, tại thôn Bùn Dạo, nơi có 100% đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, đời sống người dân còn nhiều khó khăn. Khi dự án điện được triển khai, bà con sẵn sàng nhường đất, chặt bỏ cây trồng với mong muốn sớm có điện phục vụ sinh hoạt và phát triển kinh tế. Thế nhưng nghịch lý là điện đã sáng từ nhiều năm trước, còn quyền lợi của nhiều hộ dân lại vẫn đang trong cảnh chờ đợi.
Ông Tráng Seo Lú - Trưởng thôn Bùn Dạo, xã Lâm Giang, tỉnh Lào Cai cho biết: “Người dân trong thôn đã nhiều lần kiến nghị về việc bồi thường. Cơ quan chức năng cũng đã xuống kiểm tra, thống kê lại diện tích bị ảnh hưởng để tính toán lại mức hỗ trợ. Tuy nhiên, đến nay thôn vẫn chưa nắm được số tiền bồi thường sẽ được điều chỉnh tăng hay giảm như thế nào”.
Để bảo đảm tiến độ triển khai dự án, 315 hộ dân tại 5 thôn thuộc xã Lang Thíp (trước đây) đã bàn giao mặt bằng, chặt bỏ cây trồng để phục vụ việc dựng cột điện và kéo đường dây, với tổng kinh phí bồi thường khoảng 7,8 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến nay mới có 55 hộ được chi trả với số tiền hơn 1,3 tỷ đồng, quyền lợi hơn 260 hộ còn lại vẫn chưa được giải quyết. Trong số này, 110 hộ đã được kiểm kê nhưng chưa được công khai phương án bồi thường; 155 hộ còn lại vẫn chưa được kiểm kê và lập phương án hỗ trợ.
Theo quy định, trong thời hạn 30 ngày kể từ khi quyết định phê duyệt giá đất cụ thể và phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có hiệu lực, đơn vị, tổ chức thực hiện công tác bồi thường phải hoàn thành việc chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ cho người có đất bị thu hồi và chủ sở hữu tài sản bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, đến nay đã gần 6 năm trôi qua, nhiều hộ gia đình chịu ảnh hưởng bởi dự án vẫn chưa được nhận tiền bồi thường theo quy định.
Trước những bức xúc kéo dài trong Nhân dân, UBND xã Lâm Giang đã nhiều lần có văn bản đề nghị các cơ quan chức năng, Sở Công Thương với vai trò chủ đầu tư cùng đơn vị liên quan phối hợp tháo gỡ, giải quyết vướng mắc. Tuy nhiên, đến nay, những kiến nghị đó chưa nhận được sự phối hợp hiệu quả từ các đơn vị liên quan. Hàng trăm hộ dân vẫn tiếp tục chờ đợi, trong khi công trình đã hoàn thành và phát huy hiệu quả từ nhiều năm trước.
Theo ông Khổng Văn Hậu - Phó Chủ tịch UBND xã Lâm Giang, việc giải phóng mặt bằng của dự án trước đây là Ban Quản lý dự án Đầu tư và Xây dựng khu vực Trấn Yên thực hiện. Tuy nhiên, đơn vị này hiện không còn hoạt động, nhiều cán bộ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ đã được luân chuyển công tác, dẫn đến việc rà soát, hoàn thiện hồ sơ gặp nhiều vướng mắc.
Trong khi đó, từ ngày 01/7/2025, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp kéo theo nhiều thay đổi liên quan đến giá đất, đơn giá bồi thường đối với vật kiến trúc, cây cối, hoa màu cũng như mẫu biểu hồ sơ phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng. Cùng với đó, tuyến đường dây đi qua địa hình rừng núi phức tạp, xa khu dân cư nên quá trình kiểm kê gặp không ít trở ngại do khó liên hệ với chủ sử dụng đất; nhiều trường hợp đi làm ăn xa, không có mặt tại địa phương.
Đặc biệt, chủ đầu tư là Sở Công Thương chưa thực sự quyết liệt trong công tác chỉ đạo, phối hợp và đôn đốc đơn vị thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Theo ông Hậu, người dân địa phương tha thiết UBND tỉnh chỉ đạo Sở Công Thương sớm triển khai việc chi trả bồi thường để đảm bảo quyền lợi cho người dân.
Điện đã về với bản làng, mang theo ánh sáng và cơ hội phát triển cho vùng cao Lâm Giang. Nhưng phía sau ánh sáng ấy vẫn còn những khoản tiền đền bù chưa được chi trả, quyền lợi hợp pháp của người dân vẫn chưa được bảo đảm. Đã đến lúc các cơ quan chức năng, chủ đầu tư và đơn vị liên quan cần sớm khẩn trương phối hợp rà soát toàn bộ hồ sơ, làm rõ những vướng mắc trong quá trình thực hiện, xác định trách nhiệm của từng đơn vị và xây dựng lộ trình giải quyết cụ thể theo đúng quy định. Bởi sự chờ đợi của người dân đã kéo dài gần 6 năm, và những tồn đọng ấy không nên tiếp tục bị bỏ quên thêm nữa.
