Những năm trước, trên mảnh nương của gia đình chị Lý Gì Su (thôn Kin Chu Phìn 2, xã Nậm Pung) chủ yếu trồng ngô và đậu tương. Dù chăm chỉ quanh năm nhưng thu nhập của gia đình chị luôn bấp bênh, cuộc sống thường xuyên thiếu trước, hụt sau. Khi được chính quyền địa phương vận động chuyển đổi cây trồng và hỗ trợ giống, kỹ thuật, chị Su đã mạnh dạn trồng thử nghiệm cây lê VH6.
Chị Lý Gì Su chia sẻ: Ban đầu, tôi lo lắng bởi VH6 là cây lâu năm, đầu tư tốn công, trồng thử nghiệm nên chưa có kinh nghiệm. Tuy nhiên, sau đó được cán bộ xã động viên, hướng dẫn cách trồng, bón phân, vin cành, tạo tán, bọc quả nên tôi yên tâm trồng. Vụ trước, 100 cây lê đã cho quả bói, tôi bán quả được gần 40 triệu đồng. Năm nay quả nhiều hơn, tôi hy vọng sẽ thu được gấp đôi. Gia đình tôi cũng mới trồng thêm 200 cây lê trên diện tích nương ngô còn lại với mong muốn có thu nhập cao hơn trong thời gian tới, giúp gia đình ổn định cuộc sống.
Không chỉ gia đình chị Su, nhiều hộ dân khác ở Nậm Pung cũng đã chuyển đổi đất trồng ngô sang trồng lê VH6. Tiêu biểu có gia đình chị Tẩn Tả Mẩy ở thôn Kin Chu Phìn 1 hiện trồng hơn 1,5 ha cây lê VH6, thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm; gia đình chị Tẩn Lở Mẩy cùng thôn, trồng gần 1 ha, mỗi năm thu hơn 40 triệu đồng. Đến nay, xã Nậm Pung có hơn 176 ha lê VH6, trong đó gần một nửa diện tích đã cho thu hoạch ổn định.
Xác định phát triển cây lê theo hướng hàng hóa, xã Nậm Pung đã chủ trương, định hướng thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã nhằm hỗ trợ kỹ thuật, đầu ra và quảng bá sản phẩm, trong đó có Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp xã Nậm Pung đã sớm được thành lập.
Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp xã Nậm Pung hiện có hơn 20 thành viên, ông Lý Dì Go, Giám đốc Hợp tác xã chia sẻ: “Chúng tôi hướng dẫn bà con chăm sóc cây lê theo quy trình sạch, không dùng thuốc diệt cỏ, ưu tiên phân vi sinh để bảo vệ đất và cho chất lượng quả ngon, mẫu mã đẹp để tiếp cận thị trường tốt hơn. Trồng cây lê tuy cần nhiều công chăm sóc nhưng hiệu quả thì rõ rệt, thu nhập của bà con ngày càng cao”.
Trung bình 1 ha cây lê VH6 có khoảng 400 cây, với năng suất 30 - 50 kg quả/cây, giá bán dao động khoảng 30.000 - 50.000 đồng/kg sẽ mang lại thu nhập 300 - 400 triệu đồng/năm, cao gấp 2 - 3 lần trồng ngô hay lúa nương trước kia.
Không chỉ tại Nậm Pung, mô hình trồng lê VH6 đang được nhân rộng tại nhiều xã vùng cao khác như Pa Cheo, Y Tý, A Lù, Dền Thàng, Sàng Ma Sáo… Tính đến nay, huyện Bát Xát đã trồng được 388 ha lê, trong đó khoảng 130 ha đã bước vào thời kỳ kinh doanh, sản lượng ước đạt hơn 320 tấn mỗi năm. Đáng chú ý, phần lớn diện tích này được chuyển đổi từ đất trồng ngô, lúa nương có hiệu quả thấp.
Để phát triển cây lê bền vững, huyện Bát Xát đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như quy hoạch vùng trồng, đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt, xây dựng bể chứa nước tại các vùng trọng điểm, tổ chức tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ giống và phân bón cho các hộ dân. Hằng năm, huyện tổ chức lễ hội lê tại Nậm Pung nhằm tôn vinh sản phẩm địa phương, quảng bá hình ảnh, đồng thời đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử để tiếp cận nhiều người tiêu dùng.
Từ vùng đất đồi dốc chỉ quen với cây trồng ngắn ngày, hiệu quả thấp, cây lê VH6 đã mở ra hướng đi mới cho phát triển nông nghiệp ở các xã vùng cao huyện Bát Xát. Việc chuyển đổi giống cây trồng thành công không chỉ giúp nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân mà còn góp phần hình thành vùng sản xuất hàng hóa, xây dựng thương hiệu nông sản đặc trưng địa phương. Đây là hướng phát triển phù hợp và bền vững, cần tiếp tục được nhân rộng và đầu tư đồng bộ trong thời gian tới.
