Thời gian qua, Tòa án nhân dân khu vực 1 - Lào Cai đã quyết liệt triển khai công tác chuyển đổi số, coi đây là “xương sống” để xây dựng tòa án điện tử trong tương lai. Tinh thần chuyển đổi số được quán triệt sâu rộng, trở thành ý thức thường trực của mỗi cán bộ, công chức, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác xét xử.
Một trong những ví dụ điển hình chính là việc tổ chức phiên tòa trực tuyến, ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động xét xử. Trong năm 2025, Tòa án nhân dân khu vực 1 - Lào Cai đã tổ chức ba phiên tòa trực tuyến, kết nối giữa tòa án hai cấp trong tỉnh. Thay vì phải di chuyển các bên, bị cáo, luật sư đến tòa, tất cả đều tham gia qua hệ thống video trực tuyến.
Thẩm phán Nguyễn Thị Kim Tuyến, Phó Chánh án Tòa án nhân dân khu vực 1 - Lào Cai chia sẻ: “Phiên tòa trực tuyến giúp chúng tôi rút ngắn thời gian chuẩn bị, tiết kiệm chi phí đi lại, đồng thời đảm bảo xét xử đúng pháp luật. Trong quá trình xét xử, tôi có thể truy cập hồ sơ số hóa ngay tại màn hình, tra cứu tiền án, tình tiết vụ việc mà không cần tìm hồ sơ giấy”.
Kết quả thực tế cho thấy, nhờ áp dụng phiên tòa trực tuyến, 100% vụ án hình sự được xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không để xảy ra oan sai hay bỏ lọt tội phạm.
Cùng với đó, 100% văn bản hành chính (trừ văn bản mật) được xử lý trên nền tảng số; toàn bộ hồ sơ các loại án được số hóa và quản lý tập trung.
Đặc biệt, Tòa án nhân dân khu vực 1 - Lào Cai đã hoàn thành số hóa 4.316/4.316 hồ sơ ly hôn, trở thành đơn vị đầu tiên trong tỉnh hoàn thành nhiệm vụ này, góp phần cắt giảm thủ tục hành chính và phục vụ hiệu quả người dân.
Bên cạnh hiệu quả chuyên môn, việc công bố bản án, quyết định trên cổng thông tin điện tử cũng tăng tính minh bạch, công khai, củng cố niềm tin của người dân. Toàn bộ 500 bản án thuộc diện công bố đã được Tòa án nhân dân khu vực 1 - Lào Cai đăng tải đầy đủ, kịp thời, giúp cán bộ và công chúng dễ dàng tra cứu thông tin.
Bà Lê Thị Hoàng Hải - Chánh án Tòa án nhân dân khu vực 1 - Lào Cai cho biết: “Năm 2026, bám sát định hướng chuyển đổi số của Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân khu vực 1 - Lào Cai xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, gắn trực tiếp với hoạt động thụ lý, giải quyết và xét xử các loại vụ án. Trên cơ sở đó, đơn vị tập trung đẩy mạnh số hóa hồ sơ vụ án đủ điều kiện, khai thác hiệu quả phần mềm quản lý án nhằm theo dõi tiến độ, kiểm soát thời hạn giải quyết; từng bước thực hiện các quy trình nghiệp vụ trên môi trường điện tử. Việc tổ chức phiên tòa trực tuyến, công khai bản án, quyết định và thực hiện tống đạt, thông báo tố tụng bằng phương thức điện tử được triển khai phù hợp với điều kiện thực tế. Đồng thời, chú trọng bảo đảm an toàn, an ninh thông tin, nâng cao kỹ năng số cho đội ngũ thẩm phán, thư ký, công chức, qua đó góp phần nâng cao chất lượng xét xử, rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc và tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động tư pháp”.
Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lào Cai đã đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn ngành. Ngay từ khi triển khai mô hình tổ chức mới, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh đã ứng dụng bản đồ số ngành kiểm sát trên nền tảng Google Maps, công khai vị trí 9 viện kiểm sát nhân dân khu vực và Viện kiểm sát nhân dân tỉnh, hiển thị địa chỉ, hình ảnh trụ sở, số điện thoại và phạm vi phụ trách theo xã, phường.
Bản đồ số giúp người dân và cơ quan hữu quan tra cứu thông tin nhanh chóng, chính xác, đồng thời hỗ trợ phối hợp công tác giữa các đơn vị. Hệ thống còn tích hợp chức năng chỉ đường, tìm kiếm theo tên xã, phường, đơn vị hoặc lãnh đạo viện, hoạt động thuận tiện trên điện thoại và máy tính.
Đặc biệt, từ ngày 1/1/2026, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh đã triển khai phần mềm quản lý án hình sự, theo dõi toàn bộ quá trình từ tiếp nhận, khởi tố, điều tra, truy tố đến xét xử và thi hành án. Trước khi áp dụng, đơn vị khảo sát hạ tầng công nghệ thông tin tại 5 viện kiểm sát nhân dân khu vực trực tiếp và các khu vực còn lại qua phiếu khảo sát, thiết lập mạng WAN và bố trí máy tính phù hợp cho từng bộ phận, đảm bảo dữ liệu liên thông, đồng bộ toàn ngành.
Anh Phạm Anh Tùng - Kiểm sát viên Trung cấp Phòng 2, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lào Cai chia sẻ: "Việc sử dụng hiệu quả các phần mềm nghiệp vụ, đặc biệt là phần mềm quản lý án hình sự, phục vụ theo dõi, cập nhật tiến độ giải quyết vụ án, quản lý hồ sơ, kiểm sát chặt chẽ thời hạn tố tụng; thực hiện báo cáo án bằng sơ đồ tư duy góp phần hạn chế sai sót, nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp”.
Nhờ ứng dụng phần mềm quản lý án hình sự, công tác theo dõi, giám sát hồ sơ và tiến độ giải quyết vụ án tại Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lào Cai trở nên minh bạch, thuận tiện và hiệu quả hơn, giúp hạn chế sai sót trong quá trình xử lý. Đồng thời, hệ thống đã tạo lập cơ sở dữ liệu ngành, làm nền tảng kết nối thông tin liên ngành và hướng tới ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nghiệp vụ.
Phần mềm quản lý án hình sự giải quyết hai vấn đề trọng tâm là nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và đảm bảo thông tin tố tụng kịp thời, chính xác. Đồng thời, công cụ này giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận thông tin tư pháp nhanh chóng, thuận tiện hơn, góp phần tăng cường sự minh bạch trong hoạt động của ngành.
Mới đây, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình đã ký Quyết định số 422/QĐ-TTg phê duyệt Đề án chuyển đổi số trong hoạt động tố tụng hình sự và thi hành án hình sự nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Mục tiêu của đề án là quản lý hồ sơ, tài liệu trong hoạt động tố tụng hình sự và thi hành án hình sự được triển khai thống nhất, liên thông trong toàn bộ các khâu (điều tra, truy tố, xét xử, thi hành tạm giữ, tạm giam, thi hành án hình sự), đồng thời bảo đảm yêu cầu an ninh mạng, bảo mật thông tin và an toàn dữ liệu theo quy định.
Để triển khai đề án, các bộ, ngành sẽ thực hiện nhiều nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ, trong đó yêu cầu Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, nâng cấp phần mềm nghiệp vụ kiểm sát, truy tố; Tòa án Nhân dân tối cao nâng cấp phần mềm quản lý vụ án phục vụ xét xử. Tổ chức đào tạo, tập huấn cho điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán và cán bộ kỹ thuật về sử dụng hệ thống, quy trình số hóa hồ sơ, chữ ký số và các quy định về bảo mật, an toàn thông tin để bảo đảm triển khai hiệu quả đề án trong thực tiễn.
Việc triển khai thực hiện đề án sẽ giúp tỉnh Lào Cai nâng cao hiệu quả quản lý, cải cách thủ tục và hiện đại hóa hoạt động tư pháp, đồng thời tăng cường tính minh bạch và phục vụ người dân tốt hơn.
