Bài 1: Khi tri thức số bắt đầu từ cộng đồng
Xác định hạ tầng số là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa các mục tiêu chuyển đổi số, thời gian qua, tỉnh Lào Cai đã tập trung nguồn lực đầu tư, hiện đại hóa hệ thống viễn thông và công nghệ thông tin, từng bước phủ rộng internet băng rộng và mạng di động đến các địa bàn vùng sâu, vùng xa. Thông qua các kế hoạch chiến lược như: Kế hoạch số 01-KH/TU và Kế hoạch 101/KH-UBND, Lào Cai đặt mục tiêu phủ sóng băng rộng tới 100% thôn, tổ dân phố có điện lưới quốc gia, đồng thời mở rộng mạng 5G tại các đô thị và khu kinh tế trọng điểm.
Đến hết tháng 2/2026, toàn tỉnh đã có hơn 5.000 trạm thu phát sóng thông tin di động, trong đó mạng 4G đã phủ tới 99% thôn, bản, tổ dân phố và mạng 5G hiện diện tại 100% các khu, cụm công nghiệp.
Hạ tầng viễn thông ngày càng được mở rộng, nâng cấp đã góp phần bảo đảm khả năng tiếp cận dịch vụ internet và các nền tảng số cho người dân ở hầu hết các khu vực.
Là doanh nghiệp viễn thông chủ lực trên địa bàn, Viettel Lào Cai đang tích cực mở rộng vùng phủ sóng 5G, đồng thời triển khai các giải pháp xóa “lõm sóng” tại các địa bàn khó khăn. Ông Thái Lương Hòa - Giám đốc Viettel Lào Cai cho biết: Trong thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục mở rộng vùng phủ sóng 5G, hướng tới mục tiêu đạt khoảng 85% dân số được tiếp cận dịch vụ. Song song với đó, Viettel sẽ triển khai các mô hình trạm công nghệ mới, phù hợp với những khu vực chưa có điện lưới quốc gia, đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương tháo gỡ khó khăn về hạ tầng và mặt bằng, từng bước bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận các dịch vụ số.
Sự phát triển của hạ tầng viễn thông không chỉ mở rộng khả năng kết nối mà còn làm thay đổi phương thức quản lý ở cơ sở.
Ông Giàng A Tông - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hạnh Phúc cho biết: Từ khi internet cáp quang và sóng 4G phủ rộng, công việc của chính quyền cơ sở xử lý nhanh hơn. Cán bộ xã có thể giải quyết hồ sơ trên hệ thống điện tử, tham gia họp trực tuyến với cấp trên. Người dân bắt đầu quen với việc tra cứu thông tin, nộp hồ sơ trực tuyến, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại.
Có thể thấy, sự hoàn thiện của hạ tầng số đang tạo nền tảng để chính quyền cơ sở từng bước đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành và giải quyết thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Hiện nay, thiết bị số đã trở nên phổ biến trong đời sống Nhân dân với tỷ lệ thuê bao sử dụng điện thoại thông minh đạt tới 99%, tạo nền tảng vững chắc để phát triển xã hội số.
Song song với phát triển hạ tầng viễn thông, Lào Cai cũng chú trọng xây dựng hệ sinh thái dữ liệu số - nguồn tài nguyên quan trọng trong thời đại mới. Trung tâm dữ liệu của tỉnh đã đi vào vận hành, kết nối với 42 cơ sở dữ liệu chuyên ngành thông qua LGSP. Mỗi ngày, hệ thống xử lý khoảng 500.000 lượt giao dịch dữ liệu, giúp cán bộ tra cứu thông tin trực tiếp để giải quyết hồ sơ hộ tịch, đăng ký kinh doanh mà không cần nhiều giấy tờ xác minh.
Theo ông Trần Ngọc Luận - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, việc hình thành hệ thống dữ liệu dùng chung đã tạo bước chuyển quan trọng trong quản trị nhà nước, giúp thông tin được kết nối đồng bộ và minh bạch hơn.
Ông Trần Ngọc Luận cho biết: Trước đây dữ liệu còn phân tán ở nhiều ngành, nhiều cấp nên việc khai thác còn hạn chế. Khi các nền tảng tích hợp và chia sẻ dữ liệu được triển khai, thông tin được kết nối và đồng bộ hơn, phục vụ hiệu quả cho công tác chỉ đạo, điều hành cũng như cung cấp dịch vụ cho người dân và doanh nghiệp.
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, quá trình xây dựng hạ tầng và dữ liệu số tại một tỉnh miền núi như Lào Cai vẫn đối mặt với không ít thách thức, nhất là tại những khu vực địa hình phức tạp, dân cư phân tán và nguồn lực đầu tư còn hạn chế. Tuy nhiên, chính những khó khăn ấy cũng đặt ra yêu cầu phải có những bước đi bài bản, dài hơi để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển.
Để tạo bước đột phá trong giai đoạn tới, tỉnh đang tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm thu hút nguồn lực đầu tư cho hạ tầng số; tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp viễn thông mở rộng vùng phủ sóng, bảo đảm kết nối số đến tận thôn, bản.
Theo đồng chí Hoàng Giang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo chuyển đổi số tỉnh: Chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là động lực quan trọng để địa phương bứt phá trong phát triển.
Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Hoàng Giang khẳng định: Để chuyển đổi số đi vào thực chất, trước hết phải bắt đầu từ con người. Do vậy, phong trào "Bình dân học vụ" số có ý nghĩa nền tảng, giúp người dân từng bước tiếp cận và làm chủ công nghệ. Tỉnh xác định hạ tầng số, dữ liệu số và nguồn nhân lực số là ba trụ cột quan trọng của chuyển đổi số. Khi những yếu tố này phát triển đồng bộ, các nền tảng số sẽ phát huy hiệu quả thực chất, phục vụ tốt hơn cho người dân và
doanh nghiệp.
Trên tinh thần đó, Lào Cai đang tập trung hoàn thiện hạ tầng viễn thông, xây dựng và liên thông các cơ sở dữ liệu, đẩy mạnh số hóa hồ sơ và mở rộng ứng dụng công nghệ số trong các lĩnh vực thiết yếu. Cùng với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành, phong trào “Bình dân học vụ số” tiếp tục được lan tỏa sâu rộng, trở thành động lực thúc đẩy người dân chủ động tham gia vào tiến trình chuyển đổi số.
Từ những lớp “Bình dân học vụ số” đến hoàn thiện hạ tầng, dữ liệu và các nền tảng công nghệ, Lào Cai đang kiên trì đặt nền móng cho tiến trình chuyển đổi số toàn diện. Khi tri thức số được phổ cập, hạ tầng số mở rộng và người dân trở thành chủ thể, chuyển đổi số sẽ trở thành phương thức vận hành mới của xã hội, hướng tới xây dựng chính quyền số hiệu quả, kinh tế số năng động và xã hội số bao trùm. Từ nền tảng ấy, chuyển đổi số sẽ trở thành động lực quan trọng để Lào Cai bứt phá mạnh mẽ và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.
Trình bày trang bìa: Hữu Huỳnh
