Việt Nam chính thức tiếp nhận vai trò nước chủ nhà và đăng cai tổ chức Năm Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) 2027 trong bối cảnh kinh tế khu vực và thế giới có nhiều biến động. Trả lời phỏng vấn Đài Tiếng nói Việt Nam, Phó Giáo sư Ekaterina Koldunova, Giám đốc Trung tâm ASEAN thuộc Đại học MGIMO (Nga), phân tích những thách thức đối với Việt Nam và cơ hội tạo dấu ấn, thúc đẩy hợp tác kinh tế khu vực.
Việt Nam đã hai lần đăng cai APEC, vào các năm 2006 và 2017. Với lần thứ ba đảm nhiệm vai trò Chủ tịch APEC vào năm 2027, Việt Nam có cơ hội tiếp tục khẳng định vị thế và đóng góp vào hợp tác kinh tế khu vực. Tuy nhiên, nước chủ nhà cũng phải đối mặt với không ít thách thức khi lợi ích giữa các nền kinh tế thành viên ngày càng khác biệt. Việc tìm kiếm đồng thuận và chuyển các cam kết thành hành động cụ thể vẫn là bài toán không dễ dàng. Theo Phó Giáo sư Ekaterina Koldunova, một trong những thách thức lớn xuất phát từ chính những giới hạn của APEC:
“APEC đã trở thành diễn đàn để các nhà lãnh đạo gặp gỡ, trao đổi quan điểm và đưa ra ý tưởng, nhưng chưa thúc đẩy được những hành động cụ thể tiếp theo. Đây vẫn là thách thức không chỉ đối với Việt Nam trong năm 2027 mà cả các nền kinh tế từng đảm nhiệm vai trò Chủ tịch APEC trước đây”.
Chuyên gia Nga cho rằng Việt Nam đang trải qua quá trình chuyển đổi kinh tế nhanh chóng và có những mục tiêu phát triển đầy tham vọng. Hợp tác và hội nhập quốc tế vì thế có ý nghĩa quan trọng đối với nền kinh tế Việt Nam. Đảm nhiệm vai trò Chủ tịch APEC, Việt Nam cần phát huy sự khéo léo về ngoại giao, đưa các nền kinh tế cùng ngồi lại, đề xuất chương trình nghị sự có ý nghĩa và tìm kiếm đồng thuận đối với các văn kiện cuối cùng. Chuyên gia Nga cũng đánh giá cao kinh nghiệm tổ chức các sự kiện quốc tế cấp cao của Việt Nam. Phó Giáo sư Ekaterina Koldunova, Giám đốc Trung tâm ASEAN thuộc Đại học MGIMO, nhấn mạnh:
“Tôi cho rằng Việt Nam đã có nhiều kinh nghiệm tổ chức các sự kiện ở cấp độ này, bởi Việt Nam đã nhiều lần đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN. Đây cũng là lần thứ ba Việt Nam đăng cai APEC. Tôi không nghi ngờ gì về việc Việt Nam sẽ tổ chức rất tốt kỳ APEC này. Tuy nhiên, vì lợi ích của Việt Nam, điều quan trọng không chỉ là trở thành địa điểm tổ chức sự kiện, mà còn phải tận dụng cơ hội để thu hút các dự án, hoạt động hợp tác và hoạt động kinh doanh gắn với nền kinh tế Việt Nam trong những năm tới”.
Về nội dung hợp tác, chuyên gia Nga nhận định tự do hóa kinh tế và duy trì thương mại mở vẫn là những ưu tiên quan trọng. Bên cạnh đó, trí tuệ nhân tạo, số hóa kinh tế và chuyển đổi xanh đang trở thành những xu hướng định hình quá trình chuyển đổi kinh tế của khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Đây cũng là những lĩnh vực mà Việt Nam có thể quan tâm thúc đẩy trong năm Chủ tịch APEC.
Từ góc nhìn của Nga, APEC ngày càng trở thành diễn đàn cho các cuộc gặp gỡ ngoại giao. Trong khi đó, quan hệ hợp tác Nga – Việt Nam đang phát triển tích cực và có nhiều cơ hội chuyển thành những dự án chung có ý nghĩa thực chất.
“Trước hết, cần nhấn mạnh hợp tác trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, đặc biệt là dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1. Dự án này bao gồm nhiều hướng hợp tác song song. Hiện nay, Nga đang giữ vị trí tiên phong trong lĩnh vực phát triển năng lượng hạt nhân của Việt Nam và có cơ hội xây dựng vị thế riêng không chỉ tại Việt Nam mà còn trong khu vực. Qua đó, Nga có thể đóng góp đáng kể vào quá trình chuyển dịch năng lượng của toàn ASEAN”.
Theo bà Koldunova, hợp tác năng lượng hạt nhân còn mở ra nhiều hướng liên quan như nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực, dược phẩm hạt nhân và ứng dụng công nghệ hạt nhân trong y học. Ngoài năng lượng hạt nhân, các lĩnh vực năng lượng mới, năng lượng tái tạo, công nghệ cao và kết nối nền tảng số quốc gia cũng được chuyên gia Nga đánh giá có tiềm năng hợp tác giữa hai nước.
Ở cấp độ khu vực, Nga có nhiều cơ hội mở rộng thương mại và đầu tư với các nước ASEAN. Tuy nhiên, theo chuyên gia Nga, hợp tác giữa hai bên vẫn gặp trở ngại do thiếu hụt cơ sở hạ tầng tài chính và logistics phù hợp dưới tác động của các lệnh trừng phạt phương Tây. Bà đề xuất hai bên cần xây dựng một hệ thống hạ tầng hợp tác riêng để khai thác tốt hơn những lợi ích chung, cơ hội hợp tác và chuyển giao công nghệ.
Những nhận định của chuyên gia Nga cho thấy APEC 2027 là cơ hội để Việt Nam không chỉ khẳng định năng lực tổ chức và vai trò điều phối trong hợp tác đa phương, mà còn thúc đẩy những sáng kiến có khả năng tạo ra lợi ích kinh tế lâu dài. Trong đó, công nghệ số, năng lượng mới và năng lượng hạt nhân có thể trở thành những hướng hợp tác đáng chú ý, góp phần kết nối Việt Nam với Nga và các nền kinh tế ASEAN.
