Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
Gạo thơm trên non cao

Gạo thơm trên non cao

Đến Bản Pho, tôi khá bất ngờ về cách canh tác lúa nương khá giống với trồng ngô: cuốc hố, tra hạt trực tiếp xuống đất, lớn lên nhờ nước trời. Trên những triền đất dốc, mỗi năm người dân chỉ làm một vụ lúa. Cách canh tác ấy vẫn được duy trì bởi sự phù hợp với điều kiện sản xuất và hương vị của hạt gạo đã quen thuộc trong nhiều gia đình ở xã Bát Xát.

0:00 / 0:00
0:00

Trước mắt tôi là những khóm lúa trĩu bông, hạt thóc to, tròn, đã vào chắc. Đứng giữa nương, có thể cảm nhận hương thơm nhẹ của lúa đang độ thu hoạch. Khác với hình dung quen thuộc về cây lúa trên những thửa ruộng có bờ giữ nước, ở đây, lúa mọc ngay trên sườn đồi. Giữa các khóm là khoảng đất để người trồng đưa cuốc vào làm cỏ.

Điều khiến người lần đầu đến nương như tôi tò mò lại là công việc quen thuộc của bà Tẩn Ú Mẩy ở thôn Bản Pho. Gia đình bà duy trì khoảng 1,5 ha lúa nương. Mỗi năm một vụ, từ làm đất, gieo hạt đến chăm sóc, chọn giống, phần lớn công việc dựa vào kinh nghiệm đã được gia đình tích lũy qua nhiều mùa sản xuất.

Bà Mẩy cho biết, làm lúa nương không có khâu gieo mạ, cấy lúa, mà tra lúa giống trực tiếp xuống nương, cũng không chủ động dẫn nước vào ruộng, cây lúa sinh trưởng nhờ những trận mưa.

2-8135.png

Đất dốc khiến việc đi lại, làm đất, chăm sóc đều tốn sức. Đến mùa thu hoạch, người dân thu hái bằng phương pháp thủ công. Để đưa được thóc về nhà cũng khá vất vả. Nhưng với bà Mẩy, đó vẫn là cách sản xuất phù hợp khi diện tích ruộng nước hạn chế, còn đất canh tác của gia đình chủ yếu là đất đồi.

Năm nay, thời tiết có nhiều ngày nắng nhưng giống lúa gia đình bà Mẩy đang trồng chịu hạn tương đối tốt. So với năm trước, lúa không tốt bằng, song lại chắc hơn. Theo kinh nghiệm của bà, nhìn cây xanh tốt chưa đủ để biết kết quả một vụ lúa; phải chờ đến lúc bông vào chắc, người trồng mới phần nào yên tâm.

Cây lúa thích nghi với điều kiện tại chỗ cũng giúp gia đình giảm một phần chi phí chăm sóc. Bà Mẩy cho biết, gia đình ít phải đầu tư cho việc phòng trừ sâu bệnh. Tuy vậy, phụ thuộc vào nước trời đồng nghĩa với việc người trồng vẫn phải trông thời tiết trong suốt vụ sản xuất.

Rời thôn Bản Pho, tôi đến với gia đình bà Tẩn Nghính Liều ở thôn Tả Ngảo. Trên nương lúa rộng 5.000 m², cả gia đình đang tất bật thu hoạch. Từ xa, chúng tôi đã cảm nhận được hương lúa chín đậm theo từng đợt gió.

Đón chúng tôi bằng nụ cười tươi, bà Liều phấn khởi cho biết, vụ này lúa được mùa, hạt to, chắc, đẹp. Niềm vui còn đến từ giá bán, thóc nương hiện khoảng 15 nghìn đồng/kg; gạo sau khi xát khoảng 25 nghìn đồng/kg. Ngoài phần dành cho sinh hoạt, sản phẩm bán ra giúp gia đình có thêm nguồn thu sau một vụ chăm sóc.

1-478.png

Ở Bản Pho, 100% hộ duy trì trồng lúa nương, còn Tả Ngảo có khoảng 80% hộ trồng. Diện tích mỗi gia đình khác nhau, nhưng cây lúa vẫn được lựa chọn bởi phù hợp với đất đồi, đáp ứng nhu cầu sử dụng và nâng cao thu nhập cho bà con. Trên những sườn dốc không chủ động được nước tưới, kinh nghiệm canh tác cùng những giống lúa thích nghi với điều kiện tại chỗ đã giúp bà con duy trì sản xuất qua nhiều năm.

Với gia đình bà Liều, điều khiến bà gắn bó với lúa nương còn là vị gạo đã quen trong sinh hoạt hằng ngày. Giống lúa gia đình đang trồng cho hạt gạo hơi đỏ, sau khi xát, nấu lên thơm, dẻo. Sau mỗi vụ, bà để lại một phần thóc để ăn, phần còn lại bán cho người có nhu cầu.

Muốn giữ vị gạo ấy, ngay trong mùa thu hoạch, bà Liều đã phải lựa giống cho năm sau. Việc chọn cây, lựa bông đòi hỏi người trồng quan sát kỹ và hiểu giống lúa của mình.

Cứ như vậy, nguồn giống được gia đình giữ lại từ vụ này sang vụ khác. Qua mỗi lần lựa chọn, kinh nghiệm nhận biết cây, hạt và chất lượng gạo cũng được tích lũy. Với bà Liều, giữ giống vừa giúp chủ động cho mùa sản xuất tiếp theo, vừa giữ được loại gạo gia đình quen ăn và người mua ưa chuộng.

3.png

Ở góc độ địa phương, bà Đỗ Thị Giang - Chủ tịch Hội Nông dân xã Bát Xát đánh giá, lúa nương là sản phẩm có tiềm năng. Nhiều giống lúa bản địa được canh tác theo phương thức truyền thống, cho gạo có độ dẻo, thơm và hương vị đặc trưng. Dù chỉ sản xuất một vụ trong năm, loại gạo này vẫn gắn bó với đời sống, văn hóa ẩm thực của người dân vùng cao.

Bà Giang cho biết: “Thời gian tới, Hội Nông dân xã tiếp tục vận động hội viên duy trì, phát huy giá trị gạo nương; phối hợp với các ngành chức năng hỗ trợ nâng cao chất lượng, từng bước xây dựng thương hiệu và kết nối tiêu thụ sản phẩm”.

Hướng hỗ trợ ấy cần được cụ thể hóa để người trồng có thêm đầu ra và thu nhập tương xứng với công sức. Bởi hương vị riêng là lợi thế, còn hiệu quả một vụ sản xuất vẫn phải tính từ lượng thóc thực thu, chi phí, công lao động và giá bán.

Rời nương lúa, tôi nhớ những bông thóc to, mẩy và cách bà Liều lựa giống cho năm sau. Với người lần đầu biết đến lúa nương, đó là một cách canh tác đáng tìm hiểu. Với người dân vùng cao, đó là công việc đã quen qua nhiều vụ: lựa cây phù hợp với đất, giữ loại giống chất lượng và làm ra hạt gạo gia đình ưa thích để ăn, thực khách ưa chuộng để bán. Chính những nhu cầu thiết thực ấy đang tiếp tục giữ hạt gạo dẻo thơm trên những nương đồi.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Hợp tác dự trữ dầu có thể giúp ASEAN tiết kiệm hàng trăm triệu USD/năm

Hợp tác dự trữ dầu có thể giúp ASEAN tiết kiệm hàng trăm triệu USD/năm

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu còn nhiều bất ổn, ASEAN cần tăng cường hợp tác, xây dựng cơ chế dự trữ dầu chung và phối hợp ứng phó khẩn cấp nhằm giảm thiểu tác động của gián đoạn nguồn cung. Đây là thông điệp tại tọa đàm về an ninh năng lượng và tăng trưởng xanh ASEAN do Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA) tổ chức ngày 6/11 tại Jakarta, Indonesia.

Người dân xã Xuân Quang đóng góp trên 6 tỷ đồng để làm đường giao thông

Người dân xã Xuân Quang đóng góp trên 6 tỷ đồng để làm đường giao thông

Thực hiện Nghị quyết số 46 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về việc phát triển giao thông nông thôn trên địa bàn tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2040, từ đầu năm đến nay, xã Xuân Quang triển khai thực hiện 36 công trình đường giao thông nông thôn, với tổng chiều dài trên 52 km, tổng vốn đầu tư hơn 35 tỷ đồng.

Xúc tiến đầu tư, thương mại lĩnh vực nông nghiệp tỉnh Lào Cai: Kết nối giao thương, mở rộng thị trường nông sản

Xúc tiến đầu tư, thương mại lĩnh vực nông nghiệp tỉnh Lào Cai: Kết nối giao thương, mở rộng thị trường nông sản

Từ quảng bá sản phẩm đặc trưng đến ký kết các thỏa thuận hợp tác, Hội nghị xúc tiến đầu tư, thương mại lĩnh vực nông nghiệp tỉnh Lào Cai năm 2026 tạo thêm cơ hội kết nối doanh nghiệp, mở rộng thị trường và thu hút nguồn lực phát triển nông nghiệp hàng hóa.

Thị trường trái phiếu nội tệ Việt Nam có thể lọt Top 3 khu vực ASEAN vào năm 2030

Thị trường trái phiếu nội tệ Việt Nam có thể lọt Top 3 khu vực ASEAN vào năm 2030

Nhu cầu vốn khổng lồ cho phát triển hạ tầng và chuyển đổi số đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc đa dạng hóa nguồn tài trợ dài hạn. Trong đó, thị trường trái phiếu được đánh giá là kênh huy động trọng yếu nhằm san sẻ áp lực cho hệ thống ngân hàng và thúc đẩy cấu trúc tài chính cân bằng, bền vững.

Chăn nuôi đại gia súc - đòn bẩy từ chính sách

Chăn nuôi đại gia súc - đòn bẩy từ chính sách

Từ sự chủ động thay đổi phương thức sản xuất của người dân đến những chính sách hỗ trợ thiết thực của Nhà nước, chăn nuôi đại gia súc ở Lào Cai đang từng bước chuyển dịch theo hướng hàng hóa, nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế. Các nguồn lực hỗ trợ không chỉ giúp người dân có thêm điều kiện đầu tư chuồng trại, mở rộng quy mô đàn vật nuôi mà còn tạo động lực để hình thành những mô hình chăn nuôi an toàn, bền vững.

Giảm lãi suất, tiếp sức dòng vốn cho người dân và doanh nghiệp

Giảm lãi suất, tiếp sức dòng vốn cho người dân và doanh nghiệp

Trong bối cảnh doanh nghiệp, hộ kinh doanh đang bước vào những tháng cao điểm cuối năm, giảm chi phí được xem là giải pháp quan trọng để duy trì sản xuất, mở rộng kinh doanh. Hiện các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh đang đẩy mạnh các chương trình tín dụng ưu đãi, giảm lãi suất từ 1,5 - 2%/năm đối với nhiều lĩnh vực, giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý hơn.

Doanh nghiệp Lào Cai kỳ vọng hợp tác lâu dài sau hội chợ

Hội chợ Kinh tế, Thương mại và Du lịch biên giới Việt - Trung (Hồng Hà) năm 2026 Doanh nghiệp Lào Cai kỳ vọng hợp tác lâu dài sau hội chợ

Tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường xuất khẩu, đưa sản phẩm nông sản chế biến sâu, sản phẩm mới tiếp cận thị trường Trung Quốc là mục tiêu được các doanh nghiệp Lào Cai hướng tới tại Hội chợ Kinh tế, Thương mại và Du lịch biên giới Việt - Trung (Hồng Hà) năm 2026. Không chỉ kỳ vọng vào cơ hội từ các gian hàng trưng bày, doanh nghiệp còn mong muốn các hoạt động kết nối, hội đàm giữa hai bên sẽ mở thêm hướng hợp tác lâu dài.

Đặc sắc các gian hàng tại Lễ hội “Mường Khương - sắc màu biên cương”

Đặc sắc các gian hàng tại Lễ hội “Mường Khương - sắc màu biên cương”

Trong khuôn khổ Lễ hội “Mường Khương - sắc màu biên cương”, không gian trưng bày văn hóa, nông sản và sản phẩm đặc trưng của các địa phương trở thành điểm nhấn thu hút người dân, du khách. Với 23 gian hàng đậm bản sắc văn hóa dân tộc cùng nhiều sản phẩm nông nghiệp, OCOP tiêu biểu, đã góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Mường Khương giàu truyền thống, thân thiện, mến khách.

Trồng cà chua trên đất ruộng thiếu nước ở Cu Vai

Trồng cà chua trên đất ruộng thiếu nước ở Cu Vai

Từ những thửa ruộng bậc thang thiếu nước, sản xuất lúa kém hiệu quả, gia đình chị Giàng Thị Dí ở bản Cu Vai, xã Hạnh Phúc đã mạnh dạn chuyển sang trồng cà chua. Sau gần ba tháng, cây cà chua phát triển tốt, quả sai trĩu cành, mang lại nguồn thu đáng kể. Mô hình không chỉ giúp khai thác hiệu quả diện tích đất canh tác khó khăn, mà còn gợi mở hướng đi mới trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở vùng cao.

Thác Bà mùa thu hoạch bưởi “tiến vua”

Thác Bà mùa thu hoạch bưởi “tiến vua”

Thời điểm này, vùng bưởi Đại Minh, xã Thác Bà đang bước vào mùa thu hoạch. Qua nhiều thế hệ, người dân nơi đây vẫn bền bỉ gìn giữ giống bưởi đặc sản được biết đến là bưởi “tiến vua”, đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng, mở rộng thị trường tiêu thụ.

fb yt zl tw