Theo Quyết định số 2082/QĐ-TTg ngày 2/11/2026 của Thủ tướng Chính phủ, ngành giấy Việt Nam được định hướng phát triển theo hướng hiện đại, sử dụng hiệu quả nguyên liệu, năng lượng, đẩy mạnh tái chế và giảm phát thải. Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng sản lượng, Chiến lược chú trọng tổ chức lại sản xuất, nâng cao hiệu quả đầu tư và thúc đẩy phát triển bền vững.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Chiến lược là lộ trình tái cơ cấu các cơ sở sản xuất giấy theo quy mô công suất. Cụ thể, từ năm 2030, khuyến khích các doanh nghiệp có dây chuyền sản xuất bột giấy, giấy bao bì, giấy in và giấy viết thông thường công suất dưới 5.000 tấn/năm thực hiện cơ cấu lại hoặc sáp nhập, chuyển vào các khu công nghiệp tập trung.
Từ năm 2040, định hướng hạn chế các dây chuyền sản xuất thuộc những nhóm sản phẩm trên có công suất dưới 20.000 tấn/năm. Đối với giấy tissue, ngưỡng công suất là dưới 5.000 tấn/năm. Riêng giấy tráng phủ chất lượng cao và giấy đặc chủng không bị giới hạn quy mô công suất theo định hướng này.
Lộ trình trên nhằm thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ, tổ chức lại sản xuất và nâng cao hiệu quả hoạt động, không đồng nghĩa với việc đóng cửa đồng loạt các cơ sở có công suất dưới ngưỡng quy định.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đây là định hướng quan trọng để chủ động xây dựng phương án nâng cấp thiết bị, mở rộng sản xuất hoặc liên kết, sáp nhập nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh.
Đáng chú ý, Chiến lược khuyến khích đầu tư tối thiểu 3 khu công nghiệp giấy tập trung trọng điểm tại các khu vực Bắc, Trung và Nam. Việc hình thành các khu công nghiệp tập trung được kỳ vọng tạo điều kiện để doanh nghiệp sử dụng chung hạ tầng kỹ thuật, giảm chi phí đầu tư, vận hành và xử lý môi trường.
Cùng với tái cơ cấu sản xuất, Chiến lược xác định 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, gồm hoàn thiện cơ chế, chính sách; phát triển thị trường tiêu thụ; phát triển nguồn nhân lực; đổi mới khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; phát triển bền vững, xanh hóa ngành công nghiệp giấy.
Trong đó, ưu tiên các dự án ứng dụng công nghệ tiên tiến, tiết kiệm nguyên liệu, nhiên liệu và năng lượng, đồng thời giảm chất thải và phát thải khí nhà kính.
Chiến lược cũng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư hệ thống thu gom, thu hồi giấy sau sử dụng, đẩy mạnh tái chế và phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn. Đến năm 2030, tỷ lệ thu hồi giấy sau sử dụng trong nước phấn đấu đạt trên 60%, góp phần chủ động nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất.
Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia đối với sản phẩm giấy, đặc biệt trong hoạt động thu gom và tái chế, sẽ được nghiên cứu, hoàn thiện nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.
Về nguồn nhân lực, Chiến lược chú trọng tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hiệp hội, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo để nâng cao chất lượng lao động, đáp ứng yêu cầu đổi mới công nghệ và chuyển đổi số.
Trong phát triển thị trường, ngành giấy được định hướng đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại, ứng dụng thương mại điện tử để mở rộng tiêu thụ sản phẩm trong nước và xuất khẩu. Đồng thời, nâng cao năng lực quản lý chuỗi cung ứng, thực hiện các tiêu chuẩn về lao động, kinh doanh có trách nhiệm và bảo vệ môi trường.
Tầm nhìn đến năm 2045, ngành giấy Việt Nam hướng tới trình độ công nghệ tiên tiến, chủ động về nguyên liệu, nhiên liệu và năng lượng; giảm phát thải, từng bước trở thành ngành công nghiệp xanh, phát triển bền vững và có năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
