Nằm ngay trung tâm xã Phong Dụ Thượng, thôn Làng Chạng có trên 90% dân số là đồng bào dân tộc Tày, khả năng tiếp cận công nghệ không đồng đều, nhiều người có điện thoại thông minh nhưng chưa biết khai thác các tính năng, ứng dụng số phục vụ đời sống và sản xuất.
Trước thực tế đó, tranh thủ thời gian rảnh rỗi, chị Lương Thị Duyên - Bí thư Chi bộ thôn Làng Chạng, xã Phong Dụ Thượng lại cùng các thành viên tổ chuyển đổi số cộng đồng đến từng nhà, hướng dẫn người dân cài đặt, sử dụng các tiện ích số.
Với vai trò “người bản số”, chị Duyên chọn cách hướng dẫn từng bước, phù hợp với khả năng tiếp thu của từng người, sử dụng hình ảnh nhiều hơn chữ viết để bà con dễ nhận biết, dễ hiểu, dễ nhớ.
“Người dân chúng tôi cũng đa số là người dân tộc thiểu số nên còn tâm lý e ngại khi sử dụng. Do vậy, mình phải hướng dẫn chi tiết, từng bước một. Cùng với hướng dẫn thì phải để cho bà con thực hành liên tục, làm đi làm lại nhiều lần thì mới sử dụng thành thạo được” - chị Lương Thị Duyên chia sẻ.
Sự kiên trì ấy đang giúp nhiều người dân tự tin hơn khi tiếp cận các dịch vụ số. Chị Lò Thị Phương, thôn Làng Chạng, xã Phong Dụ Thượng cho biết: “Ban đầu khi chưa biết sử dụng thì tôi nghĩ là rất khó. Được Tổ chuyển đổi số cộng đồng của thôn hướng dẫn thì tôi cũng hiểu cách làm. Bây giờ đi đâu chỉ cần có chiếc điện thoại thông minh là không cần mang giấy tờ cũng làm được các thủ tục hành chính, đi khám bệnh cũng rất thuận tiện”.
Không bó hẹp trong những buổi hướng dẫn tại gia đình, hoạt động hỗ trợ kỹ năng số còn được lồng ghép vào các cuộc họp thôn, tạo điều kiện để nhiều người dân cùng tiếp cận và thực hành.
Chị Mai Thị Viên, thành viên Tổ chuyển đổi số cộng đồng thôn Làng Chạng, xã Phong Dụ Thượng chia sẻ: “Với người cao tuổi thường mất nhiều thời gian để làm quen với điện thoại thông minh và các ứng dụng số, vì vậy, chúng tôi phải trực tiếp “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn từng thao tác nhiều lần để các cụ hiểu và ghi nhớ. Khi các cụ quên, chúng tôi kiên trì hướng dẫn lại hoặc ghi ra giấy để các cụ dễ làm theo, dần biết cách sử dụng”.
Từ những buổi hướng dẫn trực tiếp tại từng gia đình, cách làm của các tổ chuyển đổi số cộng đồng đang được duy trì trên địa bàn xã. Với trên 97% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, nhiều khu dân cư cách xa trung tâm, Phong Dụ Thượng còn gặp khó khăn trong việc đưa công nghệ số đến với người dân.
Để hỗ trợ bà con, xã đã thành lập và duy trì 7 tổ chuyển đổi số cộng đồng với 64 thành viên. Đây cũng là lực lượng “người bản số” có kỹ năng công nghệ, am hiểu văn hóa, ngôn ngữ địa phương.
Chính sự gần gũi và am hiểu đời sống thôn bản giúp các thành viên lựa chọn cách truyền đạt phù hợp với từng đối tượng.
Đến nay, khoảng 92% hộ gia đình trên địa bàn xã đã sử dụng điện thoại thông minh và internet; tỷ lệ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến đạt 100%; tỷ lệ người dân có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 đạt trên 97%.
Đánh giá về vai trò của lực lượng “người bản số”, ông Lê Văn Quyền - Phó Chủ tịch UBND xã Phong Dụ Thượng cho biết, đây là những cầu nối quan trọng trong việc đưa khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đến với người dân. Từ việc tiên phong tiếp cận, sử dụng các tiện ích số, các thành viên tuyên truyền, vận động người thân trong gia đình, dòng họ và cộng đồng cùng ứng dụng công nghệ vào đời sống, phát triển kinh tế.
“Thời gian tới, xã tiếp tục tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng cho lực lượng “người bản số”. Qua đó, giúp các thành viên cập nhật kiến thức, nâng cao khả năng hướng dẫn, hỗ trợ người dân sử dụng các ứng dụng, dịch vụ số” - ông Lê Văn Quyền cho biết thêm.
Từ những lần “cầm tay chỉ việc”, những thao tác từng xa lạ đang dần trở nên quen thuộc với người dân vùng cao Phong Dụ Thượng. Bằng sự tận tâm, gần gũi và am hiểu cộng đồng, những “người bản số” không chỉ giúp bà con sử dụng công nghệ mà còn góp phần thay đổi thói quen tiếp cận các dịch vụ thiết yếu, để chuyển đổi số bắt đầu từ mỗi gia đình, mỗi thôn bản.
