Dữ liệu cá nhân bị lộ lọt, chủ quản dữ liệu phải thông báo kịp thời
Tiếp tục chương trình kỳ họp sáng 4/11, Quốc hội thảo luận về các dự án Luật An ninh dữ liệu, Luật Định danh và xác thực điện tử.
Đại biểu dẫn báo cáo thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cho biết, năm 2025 ghi nhận khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng, ghi nhận khoảng 300 vụ rao bán với hơn 1,7 triệu bản ghi.
Qua kiểm tra 7 bộ, ngành, địa phương kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã phát hiện 1.315 lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng.
Thực tế, theo đại biểu, một người dùng điện thoại có dung lượng bộ nhớ nhỏ mà phải cài đặt nhiều ứng dụng như định danh điện tử VNeID, bảo hiểm xã hội, ứng dụng thuế, ứng dụng giao thông, quản lý giấy tờ, ứng dụng điện, điện nước...
“Nhiều thông tin thì người dân sẽ không đọc và bỏ sót những thông tin quan trọng nhất. Điều đó cho thấy càng nhiều hệ thống trùng lặp cùng kết nối vào dữ liệu của người dân thì càng nhiều điểm phải bảo vệ", đại biểu nêu và đề nghị cần xác định rõ việc sử dụng dữ liệu an toàn, đúng mục đích, có trách nhiệm và hiệu quả.
Về trách nhiệm báo cáo sự cố, nữ đại biểu đề nghị bổ sung quy định, khi dữ liệu cá nhân bị lộ lọt, chủ quản dữ liệu phải thông báo kịp thời cho người bị ảnh hưởng, kèm hướng dẫn phòng tránh lừa đảo, bảo đảm thống nhất với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Theo đại biểu, người dân cần biết dữ liệu của mình bị lộ để tự bảo vệ mình. Thực tế, không ít người nhận cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo đọc đúng họ tên, số căn cước công dân, thậm chí giả mạo giọng nói và cả khuôn mặt của người thân. Vì vậy, bà Lam đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát các ứng dụng phục vụ người dân. Dịch vụ nào tích hợp lên nền tảng dùng chung, dịch vụ nào chỉ cần kết nối, chia sẻ dữ liệu, tránh đầu tư trùng lặp, tốn kém chi phí vận hành.
Nữ đại biểu cũng đề nghị các cơ quan thực hiện nghiêm việc không yêu cầu người dân nộp lại thông tin đã có. Các bên phối hợp phân loại thông báo, ưu tiên gửi qua VNeID những thông tin về hồ sơ hành chính, thời hạn giải quyết và quyền lợi của người dân.
Đại biểu nhấn mạnh, bảo vệ dữ liệu và phục vụ người dân là để người dân thuận tiện hơn, ít ứng dụng trùng lặp, ít đầu mối nắm dữ liệu thì dữ liệu an toàn hơn và người dân cũng đỡ vất vả hơn.
Quy định rõ cơ chế chuyển, chia sẻ dữ liệu phục vụ hội chẩn
Từ thực tiễn ngành y tế, đại biểu Quốc hội Phạm Thu Xanh (Hải Phòng) cho rằng, bảo vệ dữ liệu không có nghĩa là hạn chế việc khai thác dữ liệu hợp pháp phục vụ điều trị. Người bệnh ung thư cần hội chẩn quốc tế; thai phụ cần kết quả xét nghiệm di truyền để quyết định can thiệp; bệnh nhân cấp cứu cần được truy cập kịp thời tiền sử bệnh án.
Vì vậy, bà đề nghị quy định rõ cơ chế chuyển, chia sẻ dữ liệu phục vụ hội chẩn, chẩn đoán, điều trị và thanh toán theo yêu cầu hợp pháp hoặc có sự đồng ý của người bệnh. Đối với dữ liệu đã mã hóa, có kiểm soát truy cập và lưu vết, cần có quy trình, thời hạn xử lý phù hợp, tránh phát sinh thủ tục không cần thiết.
Đồng thời, khi áp dụng biện pháp kỹ thuật khẩn cấp theo Điều 23, cần có cơ chế bảo đảm không làm gián đoạn hoạt động cấp cứu, điều trị nội trú và các dịch vụ y tế thiết yếu. Theo đại biểu, sự cố an ninh dữ liệu trong bệnh viện không chỉ là sự cố công nghệ mà có thể trực tiếp ảnh hưởng đến an toàn người bệnh.
“Trong lĩnh vực y tế, dữ liệu bị lộ lọt có thể gây tổn thương lâu dài đến quyền riêng tư và cuộc sống của người bệnh; nhưng dữ liệu không được kết nối kịp thời hoặc hệ thống bị gián đoạn cũng có thể làm mất đi cơ hội cứu chữa. Vì vậy, hai yêu cầu bảo vệ an ninh dữ liệu và bảo đảm dữ liệu được khai thác an toàn, kịp thời phải được đặt ra đồng thời”, bà Xanh cho hay.
Đại biểu Phạm Hùng Vũ (Đồng Tháp) đánh giá cao cách tiếp cận quản lý theo cấp độ rủi ro và các biện pháp phòng ngừa. Tuy nhiên, theo đại biểu, luật cần quy định rõ hơn một số vấn đề then chốt trong an ninh dữ liệu, đó là yếu tố con người.
Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định: riêng nhân sự phụ trách an ninh dữ liệu tại hệ thống rủi ro cấp độ 5 phải là nhân sự chuyên trách và có trình độ, chứng chỉ chuyên môn phù hợp về an ninh thông tin.
