Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được Lào Cai chuẩn bị với tinh thần chủ động, bài bản. Lần đầu tiên, công nghệ được áp dụng vào nhiều khâu chuẩn bị từ xây dựng cơ sở dữ liệu cử tri, cung cấp thông tin qua robot hỗ trợ tra cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong tuyên truyền đến các nền tảng số phục vụ quản lý. Chuyển đổi số đang tạo nên những chuyển biến rõ nét trong công tác tổ chức bầu cử, góp phần nâng cao tính minh bạch, chính xác và thuận tiện cho người dân.
Thực hiện chủ trương chuyển đổi số của Trung ương, tỉnh Lào Cai đã triển khai ứng dụng công nghệ thông tin đồng bộ, bài bản trong nhiều khâu của công tác tổ chức bầu cử. Từ công tác tuyên truyền, cập nhật tiến độ, lập và niêm yết danh sách cử tri, hỗ trợ kiểm phiếu đến tổng hợp kết quả đều được tăng cường ứng dụng các nền tảng số. Điều này cho thấy, tư duy quản trị bầu cử đã có bước chuyển rõ nét: từ cách làm thủ công sang dữ liệu hóa; từ kinh nghiệm đơn lẻ sang vận hành theo hệ thống.
Một trong những nội dung đột phá là minh bạch hóa thông tin. Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh đã đưa vào vận hành phần mềm robot hỗ trợ tra cứu thông tin bầu cử tại địa chỉ https://baucu.laocai.gov.vn. Hệ thống được thiết kế nhằm cung cấp thông tin chính thống, kịp thời về điều kiện ứng cử, quy trình hiệp thương, quyền và nghĩa vụ của cử tri cũng như thời gian, địa điểm bỏ phiếu.
Việc đưa robot tra cứu vào hoạt động thể hiện rõ tinh thần lấy người dân làm trung tâm trong cung cấp thông tin.
Hệ thống được xây dựng nhằm đổi mới phương thức cung cấp thông tin chính thống, hạn chế thông tin sai lệch trên không gian mạng, đồng thời tạo điều kiện để người dân chủ động tiếp cận thông tin về bầu cử thuận tiện, chính xác.
Cùng với minh bạch thông tin, tỉnh đặc biệt chú trọng bảo đảm độ chính xác của dữ liệu cử tri. Nếu trước đây, việc lập danh sách cử tri phụ thuộc nhiều vào thống kê thủ công thì nay, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng định danh điện tử VNeID đã trở thành nền tảng quan trọng cho mô hình “bầu cử số” tại địa phương.
Danh sách cử tri được trích xuất từ cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, sau đó các lực lượng tại cơ sở phối hợp rà soát, đối chiếu với thực tế trước khi niêm yết. Cách làm này vừa tận dụng ưu thế của dữ liệu điện tử, vừa bảo đảm tính chặt chẽ thông qua kiểm tra trực tiếp tại cơ sở, nhất là với các trường hợp biến động cư trú, đi làm xa hoặc công dân lần đầu tham gia bầu cử.
Trung tá Vương Tiến Sinh - Phó Trưởng Công an xã Bản Lầu cho biết: Từ giữa tháng 1 đến đầu tháng 3/2026, lực lượng công an xã đã rà soát hộ, nhân khẩu; cập nhật đầy đủ thông tin cư trú trên ứng dụng VNeID trước khi hoàn thiện danh sách niêm yết. Quá trình thực hiện kết hợp giữa khai thác dữ liệu điện tử và phương pháp truyền thống “đi từng ngõ, rà từng người”, bảo đảm không bỏ sót, không trùng lặp, giữ vững kỷ cương trong từng khâu.
Không dừng lại ở quản lý dữ liệu, chuyển đổi số còn tạo chuyển biến rõ nét trong công tác tuyên truyền. 99 xã, phường trên địa bàn tỉnh đã ứng dụng AI để xây dựng các clip tuyên truyền về bầu cử.
Tại xã Lao Chải, cán bộ địa phương sử dụng AI từ khâu viết kịch bản, tạo giọng đọc đến dựng hình ảnh minh họa; sản phẩm được thể hiện bằng cả tiếng Việt và tiếng dân tộc thiểu số, phù hợp với thực tế địa phương.
Ông Giàng A Thái, thôn Dào Xa chia sẻ: Nay có các clip ngắn được đăng tải trên các nền tảng mạng xã hội, có hình ảnh minh họa cụ thể, lời giải thích rõ ràng bằng cả tiếng Việt và tiếng dân tộc nên người dân dễ hiểu, dễ nhớ. Đồng thời, có thể xem lại nhiều lần, trao đổi trong các nhóm cộng đồng, từ đó nắm rõ thời gian, địa điểm và quy định khi tham gia bầu cử.
Tại khu vực đô thị, phường Yên Bái có gần 48.000 cử tri, với mật độ dân cư đông, tỷ lệ người dân sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội cao, địa phương chủ động kết hợp nhiều nền tảng như: fanpage chính thức, nhóm cộng đồng dân cư, hệ thống màn hình LED công cộng và các ứng dụng nhắn tin để truyền tải thông tin bầu cử.
Bà Nguyễn Thùy Chinh - cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội phường Yên Bái cho biết: Việc ứng dụng AI để xây dựng nhân vật số và sản xuất clip ngắn giúp thông tin bầu cử lan tỏa nhanh, phù hợp với xu hướng tiếp nhận thông tin của người dân hiện nay. Nội dung được thiết kế ngắn gọn, rõ ràng, đăng tải theo từng giai đoạn của tiến trình bầu cử, giúp cử tri dễ theo dõi và nắm bắt.
Vừa ứng dụng công nghệ trong quản lý dữ liệu và cung cấp thông tin, nhiều địa phương trong tỉnh còn chủ động mở rộng các hình thức tuyên truyền trên nền tảng số.
Tại xã Khánh Hòa - địa bàn rộng, dân cư phân tán, chính quyền địa phương đã xây dựng bản đồ số phục vụ công tác bầu cử thông qua phần mềm Google App Skip, giúp ban chỉ đạo thuận tiện trong việc theo dõi các khu vực bỏ phiếu và hỗ trợ người dân tra cứu thông tin trực quan. Đến nay, xã đã hoàn thành niêm yết danh sách cử tri tại 12 khu vực bỏ phiếu theo quy định.
Cùng với đó, Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu về bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031; Nghị quyết Đại hội MTTQ Việt Nam tỉnh Lào Cai nhiệm kỳ 2025 - 2030” do Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh phát động thông qua các nền tảng số: Zalo, Zalo OA và Fanpage Mặt trận Lào Cai cũng tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực.
Theo thống kê sơ bộ, đến nay toàn tỉnh có gần 30.000 lượt tham gia cuộc thi, trong đó, xã Lục Yên là địa phương dẫn đầu về số lượng người tham gia, tiếp đến là phường Lào Cai và phường Cam Đường.
Thực tiễn triển khai tại nhiều địa phương cho thấy, chuyển đổi số đang từng bước tạo diện mạo mới cho công tác tổ chức bầu cử: thông tin minh bạch hơn, dữ liệu chính xác hơn và việc tiếp cận của cử tri thuận tiện hơn. Khi công nghệ được ứng dụng, gắn với kỷ cương pháp luật và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, quá trình chuẩn bị bầu cử bảo đảm chặt chẽ, đúng quy định, góp phần nâng cao chất lượng thực thi dân chủ ở cơ sở.
Từ những phần việc cụ thể, Lào Cai từng bước hình thành nền tảng cho mô hình tổ chức bầu cử hiện đại, minh bạch và hiệu quả, qua đó củng cố niềm tin của Nhân dân đối với sự kiện chính trị trọng đại của đất nước.
