Đề xuất lấy dữ liệu và AI làm nền tảng phát triển đường sắt đô thị thông minh

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mạng lưới metro với quy mô lớn, gắn với định hướng phát triển đô thị dài hạn của thành phố và khu vực kinh tế trọng điểm, đi kèm với đó là giao thông thông minh, đô thị thông minh và nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trên thế giới, metro ngày càng được nhìn nhận không chỉ là hạ tầng vận tải công cộng, mà là “xương sống” của hệ sinh thái đô thị thông minh, gắn với TOD (Transit Oriented Development), kết nối đa phương thức, các nền tảng số như MaaS (Mobility as a Service), cũng như khai thác dữ liệu thời gian thực để tối ưu vận hành và giảm phát thải. Nhiều đô thị như Tokyo, Hong Kong, Singapore, Helsinki, Seoul hay Thâm Quyến đã phát triển metro như một nền tảng tích hợp giao thông, không gian, dịch vụ và dữ liệu trong cùng một hệ sinh thái.

Các chuyên gia trao đổi về định hướng phát triển đường sắt đô thị tại Việt Nam.
Các chuyên gia trao đổi về định hướng phát triển đường sắt đô thị tại Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, việc phát triển hệ thống metro tại Việt Nam không chỉ là bài toán hạ tầng giao thông mà còn mở ra cơ hội hình thành các nền tảng dữ liệu và công nghệ cho đô thị thông minh. Theo quy hoạch, TP Hồ Chí Minh dự kiến phát triển khoảng 1.012 km đường sắt đô thị với tổng vốn đầu tư ước tính 103,4 tỷ USD, trong khi Hà Nội dự kiến xây dựng hơn 600 km với nhu cầu vốn khoảng 55,4 tỷ USD. Quy mô đầu tư lớn này cho thấy metro sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc tái cấu trúc giao thông đô thị, tổ chức lại không gian phát triển và thúc đẩy các dịch vụ đô thị thế hệ mới.

Nhằm thảo luận về tầm nhìn phát triển này cũng như nhu cầu nguồn nhân lực cho ngành giao thông thông minh, Trường Đại học Việt Đức phối hợp với Sở Xây dựng, Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP Hồ Chí Minh, Công ty Vận hành Đường sắt đô thị TP Hồ Chí Minh, Tập đoàn FPT và các đối tác tổ chức hội thảo chuyên đề “Từ đường sắt thông minh đến giao thông thông minh và thành phố thông minh: Nhu cầu nguồn nhân lực”.

Theo ông Nguyễn Duy Thạch, Giám đốc Ban Chuẩn bị đầu tư thuộc Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP Hồ Chí Minh (MAUR), thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển mạng lưới metro với quy mô lớn, gắn với định hướng phát triển đô thị dài hạn của thành phố và khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam. Theo quy hoạch, mạng lưới đường sắt đô thị TP Hồ Chí Minh có tổng chiều dài khoảng 1.024 km với 27 tuyến, kết nối khu vực TP Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu.

Các tuyến metro được định hướng kết nối trung tâm thành phố với các khu đô thị mới, khu công nghiệp, cảng biển, sân bay và hệ thống giao thông vành đai. Khi hoàn thành, hệ thống này sẽ trở thành “xương sống” của mạng lưới vận tải công cộng, kết nối với các loại hình vận tải khác như xe buýt, BRT và các phương tiện di chuyển cá nhân.

Ông Trần Võ Anh Minh, Phó Trưởng phòng Quản lý Đường sắt đô thị (Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh) cho biết: Phát triển metro không chỉ là đầu tư hạ tầng mà còn là đầu tư cho con người. Theo dự báo của thành phố, riêng lực lượng vận hành và khai thác hệ thống đường sắt đô thị có thể cần khoảng 17.000 người vào năm 2045, trong khi lực lượng xây dựng có thể lên tới hơn 20.000 người.

Trong khi đó, ông Phan Thanh Sơn, Giám đốc Chiến lược Đường sắt FPT Railway Mobility Technology, Tập đoàn FPT, đã chia sẻ góc nhìn của doanh nghiệp công nghệ về vai trò của dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI) trong quy hoạch, thiết kế, quản lý khai thác và vận hành hệ thống đường sắt đô thị. Ông Sơn nhấn mạnh rằng, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội lớn để không chỉ xây dựng các tuyến metro mới, mà còn đồng thời hình thành một năng lực công nghệ nội sinh cho ngành đường sắt đô thị. Nếu biết kết hợp giữa đầu tư hạ tầng, chiến lược dữ liệu, hệ sinh thái doanh nghiệp và đào tạo nhân lực, Việt Nam hoàn toàn có thể rút ngắn quá trình tiếp cận công nghệ, từng bước làm chủ các khâu then chốt và hướng tới xuất khẩu giải pháp trong tương lai.

Ông Phan Thanh Sơn cho rằng, giá trị lớn nhất của metro trong đô thị thông minh không chỉ nằm ở năng lực vận chuyển hành khách, mà còn ở khả năng hình thành một hệ sinh thái công nghệ phục vụ dự báo nhu cầu đi lại, tối ưu vận hành, đảm bảo an toàn công cộng, tổ chức lại không gian đô thị và phát triển các dịch vụ mới xoay quanh ga tàu, hành trình và các điểm kết nối đa phương thức.

Từ kinh nghiệm thực tiễn, ông Phan Thanh Sơn đề xuất các định hướng lớn cho quá trình phát triển đường sắt đô thị tại Việt Nam. Trước hết cần định hướng phát triển hệ thống metro dựa trên nền tảng dữ liệu và AI, ứng dụng AI và dữ liệu lớn xuyên suốt từ khâu quy hoạch, thiết kế đến quản lý khai thác và vận hành, đồng thời coi dữ liệu hạ tầng giao thông là tài sản chiến lược của quốc gia.

Bên cạnh đó, quá trình triển khai các dự án metro cần gắn với lộ trình từng bước làm chủ công nghệ ngành đường sắt. Từ kinh nghiệm của nhiều quốc gia như Hàn Quốc hay Trung Quốc, việc tiếp nhận và phát triển các công nghệ cốt lõi trong thiết kế, vận hành và bảo trì hệ thống là yếu tố quan trọng để giảm phụ thuộc vào tư vấn và nhà cung cấp nước ngoài, đồng thời nâng cao năng lực nội địa.

Ông Phan Thanh Sơn cũng cho rằng: Việt Nam cần sớm hình thành hệ sinh thái công nghệ đường sắt, trong đó các doanh nghiệp công nghệ trong nước đóng vai trò trung tâm, kết nối nguồn lực đầu tư, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Song song với đó là chiến lược phát triển nguồn nhân lực cho lĩnh vực Smart Mobility, thúc đẩy hợp tác theo mô hình 5P (Public - Private - Professional - People Partnership) phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp, nhà trường/viện nghiên cứu, xã hội và người dân nhằm đào tạo lực lượng kỹ sư và chuyên gia mới cho ngành giao thông trong kỷ nguyên AI.

Để tham gia sâu hơn vào lĩnh vực này, Tập đoàn đã thành lập đơn vị công nghệ chiến lược FPT Railway Mobility Technology vào cuối năm 2025, với định hướng phát triển các giải pháp công nghệ cho đường sắt, giao thông thông minh và đô thị thông minh. Doanh nghiệp sẵn sàng đồng hành cùng Chính phủ, các địa phương và đối tác trong việc phát triển các giải pháp công nghệ cho Smart Metro và Smart TOD, đồng thời đóng vai trò cầu nối giữa hệ sinh thái công nghệ trong nước với các đối tác quốc tế.

baotintuc.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Khi hộ kinh doanh "bước" vào môi trường số

Khi hộ kinh doanh "bước" vào môi trường số

Từ những phiên livestream bán hàng đến các giao dịch bằng mã QR hay hóa đơn điện tử, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi cách kinh doanh của hàng chục nghìn hộ kinh doanh trên địa bàn tỉnh, mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo thêm động lực phát triển kinh tế tư nhân.

Hội Nông dân và Hội Chữ thập đỏ phường Lào Cai ra mắt mô hình “Chi hội số” đầu tiên và phòng truy cập internet

Hội Nông dân và Hội Chữ thập đỏ phường Lào Cai ra mắt mô hình “Chi hội số” đầu tiên và phòng truy cập internet

Hưởng ứng phong trào "Bình dân học vụ số" và triển khai mô hình "Người bản số", sáng 23/7, tại nhà văn hóa Làng Chung, Hội Nông dân và Hội Chữ thập đỏ phường Lào Cai đã tổ chức ra mắt mô hình "Chi hội Nông dân số và Chi hội Chữ thập đỏ số" tổ 46 Bản Phiệt và phòng truy cập internet. 

Tập huấn nghiệp vụ số hóa, tạo lập dữ liệu đảng viên và hồ sơ đảng viên điện tử

Tập huấn nghiệp vụ số hóa, tạo lập dữ liệu đảng viên và hồ sơ đảng viên điện tử

Sáng nay (22/7), Ban Tổ chức Tỉnh ủy chức Hội nghị Tập huấn nghiệp vụ số hóa, tạo lập dữ liệu đảng viên và hồ sơ đảng viên điện tử trong Đảng bộ tỉnh. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến 99 điểm cầu đảng ủy xã, phường trên địa bàn tỉnh.

Lào Cai giới thiệu Kho dữ liệu dùng chung và hướng dẫn xây dựng Từ điển dữ liệu cho các cơ quan, đơn vị

Lào Cai giới thiệu Kho dữ liệu dùng chung và hướng dẫn xây dựng Từ điển dữ liệu cho các cơ quan, đơn vị

Sáng 16/7, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lào Cai phối hợp với Công an tỉnh tổ chức Hội nghị giới thiệu Kho dữ liệu dùng chung của tỉnh và hướng dẫn xây dựng Từ điển dữ liệu cho các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh. Đây là bước triển khai quan trọng nhằm chuẩn hóa, kết nối và khai thác hiệu quả dữ liệu, tạo nền tảng phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và phát triển chính quyền số.

Nâng cao nhận thức, sử dụng phần mềm hợp pháp

Nâng cao nhận thức, sử dụng phần mềm hợp pháp

Chuyển đổi số không chỉ là đưa thủ tục hành chính lên môi trường điện tử hay xây dựng các nền tảng số dùng chung, mà quan trọng hơn là bảo đảm hệ thống công nghệ thông tin vận hành trên nền tảng an toàn, hợp pháp và đồng bộ. Với mục tiêu 100% cơ quan nhà nước sử dụng phần mềm có bản quyền, tỉnh Lào Cai đang từng bước tạo chuyển biến từ nhận thức đến hành động.

Tích hợp 5 giấy tờ trên VNeID, người dân được giảm những loại lệ phí nào?

Tích hợp 5 giấy tờ trên VNeID, người dân được giảm những loại lệ phí nào?

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP về phát triển công dân số, trong đó đưa ra nhiều chính sách khuyến khích người dân sử dụng tài khoản định danh điện tử và thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số. Một trong những nội dung đáng chú ý là cơ chế miễn, giảm một số khoản phí, lệ phí đối với công dân đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.

Đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW theo hướng tạo sản phẩm, giá trị cụ thể

Đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW theo hướng tạo sản phẩm, giá trị cụ thể

Chiều 13/7, tại Trụ sở Tỉnh ủy, đồng chí Hoàng Giang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh chủ trì cuộc họp chuyên đề đánh giá tiến độ thực hiện một số nhiệm vụ theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Người trẻ trong kỷ nguyên số

Người trẻ trong kỷ nguyên số

Trong kỷ nguyên số, “việc khó” không còn chỉ được đo bằng khoảng cách địa lý hay sự nhọc nhằn của điều kiện làm việc, mà còn được thử thách bằng năng lực tư duy, khả năng thích ứng và tinh thần dám nhận những nhiệm vụ mới.

QR Bản ta - quét mã hiểu luật

QR Bản ta - quét mã hiểu luật

Lao Chải là xã vùng cao, nơi hơn 99% dân số là đồng bào dân tộc Mông. Trước đây, công tác tuyên truyền pháp luật chủ yếu thông qua các buổi họp thôn hoặc cán bộ đến từng thôn, bản vận động, phổ biến. Địa bàn rộng, giao thông còn nhiều khó khăn khiến việc tiếp cận thông tin của người dân chưa thực sự thuận lợi. Xuất phát từ thực tế đó, giữa tháng 5/2026, Công an xã Lao Chải triển khai mô hình “QR Bản ta - quét mã hiểu luật”, lựa chọn thôn Trống Khua (nay là thôn Háng Gàng) làm điểm.

Hợp Thành: Triển khai mô hình "Một cửa lưu động" đưa dịch vụ công đến tận thôn, bản

Hợp Thành: Triển khai mô hình "Một cửa lưu động" đưa dịch vụ công đến tận thôn, bản

Việc giải quyết thủ tục hành chính không còn bó hẹp trong trụ sở cơ quan nhà nước. Tại xã Hợp Thành (Lào Cai), mô hình "Một cửa lưu động" đang được triển khai ngay tại các thôn, bản vùng cao, giúp người dân tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn, từng bước làm chủ công nghệ số và thúc đẩy quá trình xây dựng chính quyền số từ cơ sở.

Dấu ấn Nghị quyết 57 trong vận hành chính quyền địa phương hai cấp

Dấu ấn Nghị quyết 57 trong vận hành chính quyền địa phương hai cấp

Tại Lào Cai, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 01/7/2025 đánh dấu bước chuyển sang phương thức quản trị mới, trong đó quyền hạn, trách nhiệm được trao mạnh hơn cho cơ sở. Đồng hành với quá trình ấy, Nghị quyết số 57-NQ/TW trở thành động lực chiến lược, định hướng chuyển đổi từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, lấy con người làm trung tâm, dữ liệu làm nền tảng và công nghệ làm công cụ nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị.

Bài cuối: Từ “chính quyền số” đến “xã hội số” - Khi người dân trở thành trung tâm của chuyển đổi số

Bài cuối: Từ “chính quyền số” đến “xã hội số” - Khi người dân trở thành trung tâm của chuyển đổi số

Sau hơn một năm rưỡi triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TU, Lào Cai đã xây dựng nền tảng chính quyền số, đồng thời từng bước đưa công nghệ đi vào đời sống. Từ giải quyết thủ tục hành chính, khám chữa bệnh, sản xuất, kinh doanh đến thanh toán điện tử... chuyển đổi số đang hiện diện rõ nét trong những nhu cầu thiết thực của người dân. Đó cũng là thước đo quan trọng nhất của quá trình chuyển đổi số: công nghệ phục vụ con người và vì con người.

Bài 2: Dữ liệu trở thành hạ tầng của chính quyền hiện đại

Bài 2: Dữ liệu trở thành hạ tầng của chính quyền hiện đại

Nếu dấu ấn đầu tiên của Nghị quyết số 57-NQ/TW trong vận hành chính quyền địa phương hai cấp là sự thay đổi trong tư duy của đội ngũ cán bộ thì bước chuyển tiếp theo chính là thay đổi phương thức quản trị. Trong mô hình mới, dữ liệu không còn là sản phẩm của chuyển đổi số hay những kho lưu trữ riêng lẻ, mà đang trở thành hạ tầng kết nối toàn bộ hoạt động điều hành.

Bài 1: Đổi mới tư duy - Nền tảng vận hành chính quyền địa phương hai cấp

Bài 1: Đổi mới tư duy - Nền tảng vận hành chính quyền địa phương hai cấp

Ngày 01/7/2025, cùng với cả nước, Lào Cai chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau khi hoàn thành sắp xếp đơn vị hành chính. Từ 319 xã, phường, thị trấn, toàn tỉnh được tổ chức lại còn 99 xã, phường; cấp huyện kết thúc hoạt động, mở ra mô hình quản trị mới với quyền hạn và trách nhiệm được chuyển mạnh về cơ sở.

Nâng cao hiệu quả lưu trữ nhờ chuyển đổi số

Nâng cao hiệu quả lưu trữ nhờ chuyển đổi số

Trong kho lưu trữ của Trung tâm Dịch vụ tổng hợp Nội vụ tỉnh có những hồ sơ đã được lưu giữ hàng chục năm, thậm chí lâu hơn. Mỗi trang tài liệu đều ghi lại những dấu mốc quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển của địa phương. Theo thời gian, những tư liệu quý ấy cũng đứng trước nguy cơ xuống cấp. Vì vậy, đẩy mạnh số hóa tài liệu đang trở thành giải pháp quan trọng nhằm bảo quản lâu dài, nâng cao hiệu quả lưu trữ và phát huy giá trị nguồn tư liệu lịch sử.

fb yt zl tw