Trước khi UBND tỉnh ban hành Quyết định 828/QĐ-UBND ngày 27/3/2026 về Bộ tiêu chí “Thôn số, thôn thông minh” tạm thời trên địa bàn tỉnh, Đảng ủy Bát Xát là địa phương đầu tiên triển khai mô hình “Thôn số” tại thôn Sơn Hà vào cuối năm 2025, mở ra hướng tiếp cận mới trong CĐS ở vùng cao.
Quá trình triển khai mô hình “Thôn số” gặp không ít khó khăn khi hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ; người dân cao tuổi còn e ngại khi tiếp cận công nghệ mới. Tuy nhiên, cấp ủy, chính quyền xã xác định phải kiên trì thay đổi nhận thức của cán bộ, đảng viên và người dân ở cơ sở. Ông Lê Mạnh Hùng - Bí thư Chi bộ thôn Sơn Hà cho biết: “Cấp ủy, chính quyền địa phương luôn quan tâm, chỉ đạo sát sao, khơi dậy tinh thần trách nhiệm của từng cán bộ, đảng viên trong chi bộ, coi đây là những hạt nhân tiên phong trong CĐS để lan tỏa tới người dân”.
“Thôn số” ở Bát Xát
Ngày 28/11, mô hình “Thôn số” được Đảng ủy xã Bát Xát tổ chức ra mắt tại thôn Sơn Hà, chính thức trở thành thôn đầu tiên của địa phương triển khai mô hình “Thôn số”, đánh dấu bước tiến quan trọng trong hành trình đưa chuyển đổi số tới cộng đồng dân cư.
Sau nửa năm vận hành, mô hình “Thôn số” ở thôn Sơn Hà đã phát huy hiệu quả rõ nét. Các chủ trương, chính sách được truyền tải nhanh hơn thông qua họp trực tuyến; thông tin giữa xã và thôn được kết nối thường xuyên hơn. Đặc biệt, thôn còn tận dụng nền tảng số để hỗ trợ giải quyết một số thủ tục hành chính và tổ chức kết nối trực tuyến với doanh nghiệp tuyển dụng lao động, mở thêm cơ hội việc làm cho người dân địa phương. Đến nay, xã Bát Xát đã có 7 thôn vùng cao, đặc biệt khó khăn triển khai mô hình “Thôn số”, trở thành những điểm kết nối thông tin, tri thức ngay tại cộng đồng dân cư. Ông Vũ Hồng Phương - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Bát Xát chia sẻ: “Muốn CĐS hiệu quả thì phải bắt đầu từ thay đổi nhận thức của người dân ở những nơi khó khăn nhất. Cả hệ thống chính trị cùng tham gia, từ cán bộ, đảng viên, đoàn viên, thanh niên đến các tổ công nghệ số cộng đồng xuống thôn hỗ trợ người dân”.
Đảng bộ xã Bát Xát xác định CĐS, phát triển hạ tầng thông tin là mục tiêu đột phá được đề ra trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025 - 2030. Đây cũng là định hướng chung của nhiều đảng bộ xã, phường trên địa bàn tỉnh.
Các địa phương còn hướng tới từng bước hình thành thói quen sử dụng công nghệ trong đời sống, qua đó, tạo nền tảng mở rộng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số từ cơ sở.
Những ngày đầu tháng 5, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh đã tổ chức nhiều đoàn công tác khảo sát, đánh giá thực chất mô hình “Thôn số", "Người bản số” tại xã Bát Xát và xã Yên Bình. Đây là 2 địa phương được lựa chọn triển khai điểm cấp xã trước khi nhân rộng ra toàn tỉnh.
Ông Trần Ngọc Luận - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh khẳng định: “Hạt nhân của CĐS phải bắt đầu từ cơ sở. Khi cán bộ cơ sở chủ động ứng dụng công nghệ, người dân biết sử dụng công nghệ phục vụ cuộc sống thì CĐS mới thực sự bền vững”.
Qua khảo sát, nhiều vấn đề thực tiễn cũng được ngành khoa học và công nghệ ghi nhận để từng bước tháo gỡ. Trong đó, nổi lên là khó khăn về hạ tầng viễn thông ở vùng sâu, vùng xa; kỹ năng sử dụng công nghệ của một bộ phận người dân còn hạn chế; hoạt động của các tổ công nghệ số cộng đồng ở một số nơi chưa đồng đều. Bên cạnh đó, thay đổi thói quen làm việc trên môi trường số của cán bộ cơ sở và người dân vẫn cần thêm nhiều thời gian cùng các giải pháp đồng bộ.
Dù còn nhiều khó khăn, song từ tỉnh đến cơ sở, việc cụ thể hóa Nghị quyết 57 đang từng bước tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động. Ban Chỉ đạo phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và CĐS của tỉnh thời gian qua đã thường xuyên tổ chức họp đánh giá tiến độ, tháo gỡ khó khăn và giao nhiệm vụ cụ thể cho từng ngành, địa phương. Lãnh đạo tỉnh yêu cầu các cấp, ngành triển khai theo tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ kết quả”, tránh tư tưởng trông chờ hoặc làm hình thức.
Các ngành, địa phương cũng chủ động đổi mới phương thức điều hành, đẩy mạnh chính quyền điện tử, chính quyền số. Cùng với đó, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể tích cực tham gia hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ. Qua đó, cho thấy, CĐS không còn là nhiệm vụ riêng của ngành khoa học - công nghệ mà đã trở thành nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị.
Từ những mô hình chuyển đổi số ở cơ sở, Lào Cai đang từng bước mở rộng “không gian số” trên nhiều lĩnh vực, tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội.
Một trong những điểm nổi bật của Lào Cai thời gian qua là tỉnh phối hợp với Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) nâng cấp hạ tầng công nghệ phục vụ mô hình chính quyền địa phương hai cấp, mở rộng phủ sóng 4G, 5G và triển khai các nền tảng số tại cơ sở.
Với chính quyền số, tỉnh tập trung xây dựng chính quyền số theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn. Việc đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến, sử dụng chữ ký số, xử lý hồ sơ điện tử và ứng dụng công nghệ trong điều hành đang từng bước thay đổi phương thức quản lý từ tỉnh đến cơ sở. Cùng với đó, hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu và các nền tảng số dùng chung tiếp tục được quan tâm đầu tư nhằm tạo sự kết nối đồng bộ trong toàn tỉnh.
Trong kinh tế số, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn đã chủ động ứng dụng công nghệ vào sản xuất, quảng bá sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ trên nền tảng số, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng đầu ra. Trong lĩnh vực du lịch, nhiều điểm đến được đẩy mạnh quảng bá trên môi trường số, ứng dụng công nghệ trong quản lý, đặt phòng và giới thiệu sản phẩm du lịch.
Các lĩnh vực thương mại điện tử, logistics, xuất - nhập khẩu qua cửa khẩu quốc tế cũng từng bước ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thông quan hàng hóa.
Đồng chí Hoàng Giang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và CĐS tỉnh nhấn mạnh: “Nghị quyết 57 mở ra cơ hội để tỉnh tạo bước phát triển mới trong bối cảnh CĐS diễn ra mạnh mẽ trên cả nước. Vì vậy, tỉnh xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm cần sự vào cuộc quyết liệt và đồng bộ của cả hệ thống chính trị”. Tinh thần ấy đang được cụ thể hóa bằng nhiều hành động thiết thực từ tỉnh đến cơ sở. Các cấp ủy, chính quyền tiếp tục đưa nội dung ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo vào chương trình công tác hằng năm; nhiều địa phương chủ động huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng viễn thông, mở rộng phủ sóng Internet tới vùng sâu, vùng xa. Phong trào “Bình dân học vụ số”, mô hình “Người bản số”, “Thôn số” tiếp tục được nhân rộng, góp phần đưa công nghệ đến gần hơn với đồng bào vùng cao.
Dù phía trước còn nhiều khó khăn, song với quyết tâm chính trị cao cùng sự đồng thuận của người dân, Lào Cai đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, tạo động lực phát triển mới trong giai đoạn tới.
