Trước kia, ông Lưu Minh Hải (65 tuổi) ở phường Lào Cai chỉ sử dụng điện thoại để nghe và gọi. Việc thao tác trên điện thoại thông minh đối với ông khi đó còn khá xa lạ. Các ứng dụng ngân hàng số, thanh toán trực tuyến hay mạng xã hội từng là những tiện ích không dễ tiếp cận, khiến ông không ít lần lúng túng, thao tác nhầm do chưa thành thạo công nghệ.
Tuy nhiên, nhờ sự hỗ trợ từ con cháu trong gia đình và đoàn viên, thanh niên tại địa phương, ông Hải dần làm quen với các tiện ích số. Từ các thao tác cơ bản như nghe gọi, nhắn tin, đến nay, ông đã có thể sử dụng chuyển khoản, đọc báo điện tử, tra cứu thông tin hay đặt vé tàu xe khi cần thiết.
Điều khó nhất không phải là chiếc điện thoại, mà là vượt qua tâm lý e ngại khi bắt đầu học những điều mới ở tuổi đã cao. Lúc sử dụng thành thạo hơn, tôi nhận thấy cuộc sống thuận tiện hơn rất nhiều, đặc biệt trong việc cập nhật thông tin và thực hiện các giao dịch hằng ngày.
Đằng sau sự thay đổi đó là vai trò của gia đình và các lực lượng hỗ trợ tại cộng đồng. Theo anh Nguyễn Công Minh - cháu của ông Lưu Minh Hải, việc hướng dẫn người lớn tuổi sử dụng công nghệ đòi hỏi sự kiên trì bởi khả năng ghi nhớ và thao tác của họ thường chậm hơn giới trẻ.
Bên cạnh hướng dẫn sử dụng các ứng dụng liên lạc hay thanh toán trực tuyến, việc trang bị kỹ năng nhận diện, phòng tránh các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng cũng được đặc biệt quan tâm, nhằm giúp người cao tuổi sử dụng công nghệ an toàn hơn.
Bà Phạm Thị Mùi (60 tuổi) ở phường Lào Cai đã từng mất khá nhiều thời gian để làm quen với điện thoại thông minh. Với người lớn tuổi, những thao tác tưởng đơn giản như cài đặt ứng dụng, tìm kiếm thông tin hay sử dụng các tính năng trên điện thoại đôi khi lại trở thành rào cản.
Sau khi được các tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn, bà Mùi dần nhận thấy nhiều tiện ích từ công nghệ. Bà Phạm Thị Mùi cho biết, tại phường Lào Cai, các đoàn viên, thanh niên thường xuyên đến tận nhà, trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng các ứng dụng số. Nhờ cách hướng dẫn cụ thể, tỉ mỉ nên người cao tuổi dễ tiếp cận và cập nhật kiến thức hơn.
Theo bà Mùi, ngoài việc hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, đoàn viên, thanh niên còn hỗ trợ người dân cài đặt và sử dụng các ứng dụng phục vụ dịch vụ công, định danh điện tử mức độ 2, tra cứu thủ tục hành chính, giấy tờ đất đai và các tiện ích liên quan đến khám, chữa bệnh.
Trước đây, mỗi lần đi làm thủ tục hành chính, tôi phải mang nhiều loại giấy tờ tùy thân, nhưng giờ không cần nữa vì đã được tích hợp trên điện thoại, rất thuận tiện.
Để hỗ trợ người dân tiếp cận với môi trường số, thời gian qua, các tổ công nghệ số cộng đồng tại địa phương đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực. Đoàn viên, thanh niên trực tiếp đến từng hộ dân hướng dẫn cài đặt ứng dụng dịch vụ công, hỗ trợ tạo tài khoản ngân hàng, sử dụng điện thoại thông minh và phổ biến kỹ năng đảm bảo an toàn thông tin trên mạng.
Khó khăn lớn nhất hiện nay là nhiều người cao tuổi vẫn còn tâm lý e ngại và cho rằng công nghệ không thực sự cần thiết với mình. Vì vậy, phương pháp hướng dẫn trực tiếp theo hình thức “cầm tay chỉ việc”, kết hợp sử dụng ngôn ngữ đơn giản, gần gũi và dễ hiểu giúp người dân tự tin, làm quen sử dụng.
Thực tế cho thấy, ngày càng nhiều người cao tuổi sử dụng điện thoại thông minh thành thạo hơn, tham gia các nhóm liên lạc trực tuyến và chủ động tiếp cận dịch vụ số. Khoảng cách công nghệ giữa các thế hệ vì thế cũng đang từng bước được thu hẹp.
Chuyển đổi số không đơn thuần là việc đưa các hoạt động từ đời sống thực lên môi trường trực tuyến hay phổ cập những ứng dụng công nghệ mới. Điều quan trọng hơn là làm sao để người dân, không phân biệt độ tuổi hay điều kiện tiếp cận đều có cơ hội tiếp nhận, làm chủ và khai thác hiệu quả các tiện ích số trong đời sống hằng ngày. Đằng sau quá trình ấy có sự đồng hành của gia đình, cộng đồng và lực lượng đoàn viên, thanh niên - những người đang trở thành “cầu nối công nghệ” giữa các thế hệ, giúp khoảng cách số đang từng bước được thu hẹp.
Những chiếc điện thoại không còn là vật dụng xa lạ trong tay người cao tuổi, khi họ có thể chủ động sử dụng các tiện ích số phục vụ cuộc sống hằng ngày. Qua đó khẳng định chuyển đổi số không chỉ là phát triển công nghệ, mà còn tạo ra cơ hội để mọi người dân cùng bắt nhịp trên hành trình phát triển của xã hội.
