Đánh thức tiềm năng trên vùng đất khó
Nhiều năm trước, những chân ruộng trũng tại xã Việt Hồng luôn là nỗi trăn trở của người dân địa phương. Địa hình thấp, thường xuyên ngập nước khiến việc sản xuất nông nghiệp gặp không ít khó khăn. Các loại cây trồng truyền thống cho năng suất thấp, hiệu quả kinh tế không cao, thậm chí có những diện tích bị bỏ hoang do người dân không tìm được cây trồng phù hợp.
Trước thực tế đó, cùng với định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng của địa phương, nhiều hộ dân đã chủ động tìm kiếm những mô hình sản xuất mới. Trong số các loại cây được đưa vào khảo nghiệm và trồng thử, cây sen cho thấy khả năng thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên của địa phương.
Là hộ tiên phong đưa cây sen vào sản xuất, anh Nguyễn Văn Huân ở thôn 8 Minh Phú hiện đang phát triển 1,2 ha sen các loại. Đứng giữa đầm sen đang vào mùa thu hoạch, anh Huân nhớ lại những ngày đầu bắt tay vào chuyển đổi mô hình.
Trước đây, toàn bộ diện tích này của gia đình anh từng được sử dụng để cấy lúa. Tuy nhiên, tình trạng ngập úng thường xuyên khiến năng suất không ổn định, thu nhập vì thế cũng còn hạn chế. Sau khi tìm hiểu mô hình trồng sen ở một số địa phương và nhận thấy cây sen phù hợp với điều kiện đất đai tại đây, anh quyết định chuyển đổi toàn bộ diện tích sang trồng sen. Quyết định táo bạo ấy ban đầu cũng khiến nhiều người băn khoăn. Nhưng chỉ sau vài vụ sản xuất, hiệu quả từ cây sen đã cho thấy hướng đi của anh là đúng đắn.
Theo anh Huân, cây sen có ưu điểm dễ chăm sóc, ít sâu bệnh và có thể khai thác gần như toàn bộ các bộ phận của cây để tạo thành sản phẩm hàng hóa. Từ hoa sen, hạt sen, ngó sen đến củ sen đều mang lại giá trị kinh tế, giúp người trồng có nguồn thu ổn định trong suốt vụ sản xuất.
Trước đây cùng diện tích này, thu nhập từ cây lúa không đáng kể. Từ khi chuyển sang trồng sen, hiệu quả kinh tế tăng lên rõ rệt. Ngoài bán hoa và hạt sen, gia đình còn tận dụng các sản phẩm khác để tăng thêm nguồn thu nhập - anh Huân chia sẻ.
Không chỉ có gia đình anh Huân, nhiều hộ dân khác tại Việt Hồng cũng mạnh dạn chuyển đổi diện tích đất trũng sang trồng sen.
Tại Bản Vần, chị Phạm Anh Tươi hiện đang phát triển gần 1 ha sen. Với chị, cây sen không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định mà còn giúp gia đình khai thác hiệu quả diện tích đất vốn trước đây sản xuất lúa kém hiệu quả.
Chị Tươi cho biết, khi chuyển sang trồng sen, cây sinh trưởng tốt, ít công chăm sóc, chi phí đầu tư không quá lớn trong khi đầu ra sản phẩm khá thuận lợi.
“Sen phù hợp với điều kiện tự nhiên ở đây nên phát triển tốt. Mỗi năm gia đình tôi có thêm nguồn thu từ bán hoa, hạt sen. Đặc biệt vào mùa sen nở, nhiều người đến tham quan, chụp ảnh nên không khí rất sôi động" - chị Tươi cho biết.
Anh Nguyễn Duy Dũng - Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Việt Hồng cho biết, việc phát triển cây sen không chỉ giúp người dân địa phương nâng cao thu nhập mà còn góp phần góp phần nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp trên cùng một đơn vị diện tích đất.
Mở hướng phát triển nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm
Không dừng lại ở hiệu quả kinh tế trước mắt, xã Việt Hồng đang hướng tới xây dựng vùng sản xuất sen theo hướng hàng hóa, từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng giá trị từ cây sen.
Để có cơ sở lựa chọn những giống sen phù hợp, thời gian qua xã Việt Hồng đã phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển hoa, cây cảnh thuộc Viện Nghiên cứu Rau quả - Học viện Nông nghiệp Việt Nam triển khai mô hình khảo nghiệm 7 giống sen mới trên địa bàn.
Mô hình được thực hiện trên những diện tích đất trũng nhằm đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng của từng giống. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm lựa chọn những giống sen có tiềm năng để nhân rộng trong thời gian tới.
PGS.TS Đặng Văn Đông - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Rau quả - Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho biết, việc khảo nghiệm các giống sen mới sẽ giúp địa phương xác định được giống cây có khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, đồng thời đáp ứng nhu cầu của thị trường.
Kết quả khảo nghiệm sẽ là cơ sở khoa học quan trọng để lựa chọn những giống sen phù hợp nhất, từ đó nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và mang lại hiệu quả kinh tế cho người dân - PGS.TS Đặng Văn Đông nhận định.
Không chỉ mang lại giá trị từ sản xuất nông nghiệp, những đầm sen quy mô lớn còn góp phần tạo lợi thế cho Việt Hồng trong việc phát triển du lịch trải nghiệm, gắn sản xuất với khai thác tiềm năng cảnh quan địa phương.
Mỗi mùa sen nở, cánh đồng sen như càng trải rộng hơn, tạo nên cảnh quan hấp dẫn, thu hút người dân và du khách đến tham quan, chụp ảnh. Từ thực tế đó, nhiều hộ gia đình đã bước đầu nhận thấy tiềm năng kết hợp giữa sản xuất nông nghiệp với phát triển các hoạt động dịch vụ du lịch tại địa phương.
Đây cũng là hướng đi mà Việt Hồng đang từng bước nghiên cứu và triển khai nhằm khai thác hiệu quả hơn giá trị mà cây sen mang lại. Khi được đầu tư đồng bộ, các đầm sen không chỉ là nơi sản xuất nông nghiệp mà còn có thể trở thành điểm đến trải nghiệm, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương và tạo thêm nguồn thu cho người dân.
Hiện nay, toàn xã Việt Hồng có khoảng gần 5 ha sen đang trong giai đoạn thu hoạch. Diện tích tuy chưa lớn nhưng đã cho thấy những tín hiệu tích cực từ việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên vùng đất khó.
Việc phát triển cây sen trên những diện tích đất trũng, thường xuyên ngập nước rất phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục định hướng mở rộng diện tích trồng loại cây này ở những diện tích phù hợp, gắn sản xuất với xây dựng sản phẩm đặc trưng và khai thác các tiềm năng du lịch nông nghiệp để nâng cao thu nhập cho người dân.
Mô hình trồng sen mang lại hiệu quả kinh tế rõ nét, với thu nhập đạt trên 7 triệu đồng/sào, cao hơn nhiều lần so với canh tác lúa trước đây, góp phần đưa thu nhập bình quân đầu người của xã đạt 62 triệu đồng/người/năm.
Không chỉ tạo nguồn sinh kế bền vững, các đầm sen còn trở thành điểm nhấn trong phát triển du lịch nông thôn. Trong 5 tháng đầu năm, địa phương đã đón 13.186 lượt du khách, đạt 48,8% kế hoạch năm; doanh thu từ hoạt động du lịch đạt 12,5 tỷ đồng.
Từ những chân ruộng trũng từng kém hiệu quả, cây sen đang khẳng định vai trò trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp của địa phương. Sự chủ động chuyển đổi của người dân, cùng sự đồng hành của chính quyền và cơ quan chuyên môn, đã hình thành vùng trồng sen tập trung, gắn sản xuất với du lịch trải nghiệm và hướng tới phát triển kinh tế xanh. Qua đó, góp phần nâng cao giá trị đất đai, cải thiện sinh kế và tạo nền tảng cho phát triển bền vững trong thời gian tới.
