Gìn giữ di sản Vù Lùng Sung

LCĐT - Những ngày này, công nhân, kỹ sư thi công dự án cầu Móng Sến thuộc Dự án đường nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai đến Sa Pa đang gấp rút hoàn thiện các hạng mục cuối cùng để đưa vào vận hành. Cây cầu sừng sững giữa núi rừng càng được tôn thêm vẻ đẹp bởi những tràn ruộng bậc thang đang mùa lúa chín. Ít ai biết cây cầu này ra đời từ sự quyết liệt của tỉnh Lào Cai trong việc bảo vệ khu ruộng bậc thang ở Vù Lùng Sung, giữ gìn di sản kỳ vỹ này cho thế hệ mai sau.

Ruộng bậc thang Vù Lùng Sung mùa đổ nước.
Ruộng bậc thang Vù Lùng Sung mùa đổ nước.

Với những ai từng đến Sa Pa thì ruộng bậc thang trăm bậc của đồng bào Dao ở thôn Vù Lùng Sung, xã Trung Chải (thị xã Sa Pa) không có gì xa lạ. Khu ruộng nằm ngay bên Quốc lộ 4D, thửa ruộng từ dưới khe suối phủ lên sườn núi cao ngất rồi chìm trong làn mây. Ruộng bậc thang Vù Lùng Sung từng được bạn đọc tạp chí du lịch Travel and Leisure của Mỹ bình chọn là 1 trong 7 thửa ruộng bậc thang đẹp, kỳ vỹ nhất châu Á và thế giới. Xung quanh thửa ruộng này cũng có nhiều thửa ruộng mang hình hài khác nhau, trải dài theo sườn núi, thửa nào cũng mang vẻ đẹp riêng.

Để gặp gỡ những người đã tạo nên kiệt tác này, chúng tôi rẽ vào con đường nhỏ dưới chân cầu Móng Sến rồi men theo dòng suối ngược lên thôn Vù Lùng Sung. Con đường bê tông ngoằn ngoèo men theo khe suối vòng qua, vòng lại trên sườn núi, đường đi đến đâu thì ruộng bậc thang mở đến đó, điểm cao nhất của ruộng bậc thang trăm bậc cũng là nơi có đông nóc nhà nhất, với 100% đồng bào Dao sinh sống. Trưởng thôn Lò Diếu Vàng cho biết: Thôn Vù Lùng Sung có 129 hộ thì 17 hộ canh tác ở khu ruộng trăm bậc này. Từ khi người Dao đến định cư ở đây đã bắt đầu canh tác ruộng bậc thang rồi, đến nay qua 7 - 8 thế hệ, tính ra cũng hơn trăm năm.

Trưởng thôn Lò Diếu Vàng bảo, từ hồi nhỏ, ông chỉ thấy bà con canh tác ở những thửa ruộng trên đầu và sát khe suối, sau này mới khai phá dần cho đến khi liền một dải. Sau đó, khi con cái lớn lên tách hộ, các thửa ruộng mới được mở sang hai bên sườn núi. Bây giờ thì từ thửa ruộng thấp nhất do hộ ông Lò Dùn Tá khai thác đến thửa ruộng cao nhất do hộ ông Lò Diếu Thìn canh tác chẳng còn đất trống.

Toàn cảnh ruộng bậc thang 121 bậc ở thôn Vù Lùng Sung.
Toàn cảnh ruộng bậc thang 121 bậc ở thôn Vù Lùng Sung.

Mùa làm ruộng thường bắt đầu từ tháng 2, tháng 3 âm lịch, nước từ trên núi dẫn vào đầu ruộng rồi cứ theo đó dội xuống tận bậc thang cuối cùng, dưới ánh nắng lấp lánh trông như phím đàn khổng lồ. Mùa lúa đang thì con gái, lên xanh mướt hòa vào màu xanh của núi rừng, nhưng đẹp nhất có lẽ vẫn là mùa lúa chín, những thửa ruộng bậc thang vàng óng kéo dài như bất tận đã làm mê mẩn biết bao người. Cách đây mấy năm, anh Lê Hiếu (Hà Nội), một người đam mê nhiếp ảnh lần đầu đến Sa Pa đã dành trọn một ngày chụp ảnh khu ruộng này bởi không muốn bỏ lỡ bất kỳ khoảnh khắc nào. Rồi năm nào cũng vậy, cứ mùa lúa chín, anh lại sắp xếp thời gian lên Sa Pa chụp được bức ảnh mới nhất về ruộng bậc thang Vù Lùng Sung. Vừa rồi khi thấy bạn bè khoe bức ảnh có tiền cảnh là cây cầu Móng Sến ngang lưng mây, anh càng hào hứng.

Kinh nghiệm chọn đất làm ruộng của người Dao trước hết phải tìm được nguồn nước. Không chỉ tràn ruộng trăm bậc này mà cả khu ruộng ở Vù Lùng Sung đều lấy nước chung từ một khe suối. Trưởng thôn Lò Diếu Vàng bảo trước đây vẫn xảy ra nạn chặt phá rừng nên có năm thiếu nước sản xuất, người ở ruộng trên ngăn không cho nước xuống ruộng dưới, các hộ tranh chấp nguồn nước dẫn đến mất đoàn kết trong thôn. Sau khi thôn đề ra hương ước và thành lập tổ bảo vệ rừng thì tình trạng này chấm dứt.

Cũng thật kỳ lạ khi ruộng bậc thang của đồng bào trên sườn núi dốc, cả khu ruộng rộng hàng chục ha nhưng rất hiếm điểm sạt lở. Nhìn từ trên cao mới thấy độ cao của từng bậc thang, độ rộng của từng triền ruộng đều tăm tắp như được tính toán chính xác, đó thực sự là phương pháp canh tác, tác động vào thiên nhiên một cách hài hòa, bao gồm cả yếu tố kỹ thuật và kinh nghiệm. Trưởng thôn Lò Diếu Vàng bảo trước kia ông cha đã khai phá thành nền rồi, sau này dẫu có cải tạo, sửa sang lại bờ trước khi vào vụ mới cũng chỉ trên nền cũ. Cách chia nước theo hình dích dắc được cho là bí quyết để luôn giữ được nước trong mùa hạn nhưng không ngập úng, gây xói lở ruộng trong mùa mưa; đầu này nước vào thì xả xuống ruộng dưới, ở đầu bờ bên kia khi nước đầy bằng mặt sẽ tràn tiếp xuống mảnh dưới một cách tự nhiên, bao đời nay người Dao vẫn truyền cho con cháu kinh nghiệm như vậy.

Cầu cạn Móng Sến được xây dựng điều chỉnh hướng tuyến để tránh ruộng bậc thang Vù Lùng Sung.
Cầu cạn Móng Sến được xây dựng điều chỉnh hướng tuyến để tránh ruộng bậc thang Vù Lùng Sung.

Lại nói về câu chuyện việc làm đường nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai đến Sa Pa suýt chút nữa xé toang khu ruộng này. Trưởng thôn Lò Diếu Vàng chia sẻ: Trước đây, dự án thủy điện dâng nước đã nhấn chìm một số ruộng rồi, bà con tiếc lắm. Không chỉ là mồ hôi, công sức của bao thế hệ người Dao, dẫu cuộc sống khó khăn nhưng ruộng nơi đây chẳng khi nào mất mùa nên dân không bao giờ lo thiếu đói. Khi thấy triển khai dự án làm đường mới lên Sa Pa, bà con tưởng sẽ mất nốt khu ruộng này, sau đó lại thấy con đường đổi hướng thi công, ai cũng mừng lắm.

Lý giải về điều này, kỹ sư Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư công trình giao thông tỉnh cho biết: Theo thiết kế ban đầu, đường nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai đến Sa Pa sẽ đi qua khu ruộng này và kết nối với Quốc lộ 4D ở vị trí khác hiện nay. Tuy nhiên, sau khi cân nhắc các phương án, đặc biệt là việc giữ gìn và bảo tồn danh thắng ruộng bậc thang Vù Lùng Sung, trong đó có khu ruộng 121 bậc, tỉnh đã quyết định điều chỉnh hướng tuyến. Mặc dù sự thay đổi này phát sinh chi phí khá lớn, nhưng những giá trị được lưu giữ, để lại cho thế hệ sau là vô giá.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Tin đồn phát lộ điểm mỏ đá quý ở Thượng Hà - Bài cuối: Có hay không chiêu trò lừa đảo?

Tin đồn phát lộ điểm mỏ đá quý ở Thượng Hà - Bài cuối: Có hay không chiêu trò lừa đảo?

Những thông tin xuất hiện mỏ đá quý ở thôn 1, xã Thượng Hà đang ẩn chứa nhiều điều bất thường. Theo những người có kiến thức về khoáng sản, đá quý thì vùng đất này khó có khả năng có đá quý. Hơn nữa, từ khi rộ lên tình trạng người dân đổ về đào bới, tìm kiếm nhưng chưa ai tận mắt nhìn thấy đá quý hoặc có xác nhận chính xác, mà tất cả thông tin đào được đá chỉ là lời đồn thổi. Nhưng nhiều người vì hám lợi hoặc quá tin vào lời đồn mà sẵn sàng bỏ công việc nhà lên núi đi tìm vận may.

Tin đồn phát lộ điểm mỏ đá quý ở Thượng Hà - Bài 1: Đổ xô lên núi tìm vận may

Tin đồn phát lộ điểm mỏ đá quý ở Thượng Hà - Bài 1: Đổ xô lên núi tìm vận may

Những ngày qua, ở thôn 1 (thuộc khu vực xã Điện Quan, huyện Bảo Yên cũ) nay là xã Thượng Hà trở thành tâm điểm chú ý khi xuất hiện tin đồn phát lộ một điểm mỏ đá quý. Từ những lời đồn đại, nhiều người dân địa phương và vùng lân cận kéo đến đào bới với hy vọng “gặp vận” đổi đời. Nhưng đằng sau sự ồn ào ấy là những dấu hiệu bất thường về mỏ đá quý “ảo” cùng những chiêu lừa mua bán để trục lợi.

Y Tý miền đất mến thương

Y Tý miền đất mến thương

Giữa miền biên viễn Lào Cai, nơi mây trời “quấn quýt” những ngọn núi cao vời vợi, Y Tý hiện lên như bức tranh sơn thủy hữu tình đầy lãng mạn, đậm chất hoang sơ. Mảnh đất vùng cao từ lâu đã trở thành điểm đến đặc biệt trong lòng du khách bởi vẻ hùng vĩ của thiên nhiên, bản sắc văn hoá độc đáo của đồng bào dân tộc Hà Nhì và sự chân chất, hiền hòa của con người nơi đây.

Mùa làm nhà ở Thào Chư Phìn

Mùa làm nhà ở Thào Chư Phìn

Những tháng cuối năm luôn mang đến không khí đặc biệt tại các bản làng vùng cao. Đối với đồng bào dân tộc ở xã Thào Chư Phìn cũ, nay là xã Sín Chéng, đây là khoảng thời gian nông nhàn, bà con cùng nhau xây nhà, dựng cửa. Những căn nhà mới khang trang không chỉ là niềm tự hào của từng hộ dân mà còn là dấu ấn cho sự đổi thay mạnh mẽ của vùng đất này.

Bài cuối: Những “nút thắt” cần tháo gỡ

Nâng cao chất lượng hoạt động của các trung tâm phục vụ hành chính công: Bài cuối: Những “nút thắt” cần tháo gỡ

Bên cạnh kết quả đạt được, thực tế hoạt động của trung tâm phục vụ hành chính công các xã, phường và việc triển khai phân cấp thực hiện thủ tục hành chính tại Lào Cai vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc, như đội ngũ cán bộ công nghệ thông tin còn thiếu, hạ tầng công nghệ và các phần mềm công vụ chưa đồng bộ khiến việc xử lý hồ sơ chưa đáp ứng yêu cầu đề ra.

Bài 1: Chủ động xây dựng bộ máy và phân cấp triển khai

Nâng cao chất lượng hoạt động của các trung tâm phục vụ hành chính công: Bài 1: Chủ động xây dựng bộ máy và phân cấp triển khai

Sau gần 5 tháng thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, với sự chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, UBND tỉnh trong đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực hiện thủ tục hành chính (TTHC) đã góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Những kết quả bước đầu tại các trung tâm phục vụ hành chính công (PVHCC)trên địa bàn cho thấy mô hình đang phát huy hiệu quả thiết thực, hướng tới xây dựng “chính quyền phục vụ” gần dân, vì dân.

Chuyện dưới chân núi Tam Đỉnh

Chuyện dưới chân núi Tam Đỉnh

Dưới chân núi Tam Đỉnh - khu vực có trữ lượng khoáng sản lớn (apatit, quặng sắt) là 3 thôn: Tam Đỉnh, Thác Dây, Khe Lếch của xã Sơn Thủy cũ, nay là xã Văn Bàn, chủ yếu là đồng bào dân tộc Mông di cư từ nơi khác đến, đã chọn mảnh đất này làm nơi định cư lâu dài.

Chuyện học ở Tà Xi Láng

Chuyện học ở Tà Xi Láng

Ở Tà Xi Láng, nơi mà hành trình đến trường mỗi ngày của các em học sinh khó hơn nhiều lần so với vùng xuôi, thế nhưng, giữa muôn vàn gian khó, bà con vẫn tạo điều kiện tốt nhất để con em được đến lớp, bởi họ luôn tin rằng, tri thức sẽ mang lại tương lai tươi sáng cho con em mình. 

Kết nối du lịch các tỉnh dọc sông Hồng

Kết nối du lịch các tỉnh dọc sông Hồng

Với vị trí điểm đầu - nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt, Lào Cai đã có nhiều sáng kiến, giải pháp để kết nối, thúc đẩy phát triển du lịch, thu hút du khách trong và ngoài nước trải nghiệm du lịch lưu vực sông Hồng.

Ngày 5: Hoàng hôn bên bờ sông Hồng

Hành trình ngược sông Hồng - khám phá vẻ đẹp bất tận Ngày 5: Hoàng hôn bên bờ sông Hồng

Trên hành trình ngược dòng sông mẹ, chúng tôi dành trọn 2 ngày ở Hà Nội vì mảnh đất này có quá nhiều địa điểm có thể trải nghiệm, khám phá. Sau ngày đầu tiên tìm hiểu về làng gốm Bát Tràng và lang thang phố cổ, chúng tôi quyết định trải nghiệm một đêm cắm trại bên bờ sông Hồng.

Ngày 4: Bảo tàng sống về văn hóa sông Hồng

Hành trình ngược sông Hồng - khám phá vẻ đẹp bất tận Ngày 4: Bảo tàng sống về văn hóa sông Hồng

Với dòng chảy uốn lượn ôm trọn Thủ đô Hà Nội, sông Hồng không chỉ tạo nên bề dày văn hóa - lịch sử mà còn góp phần hình thành cảnh quan, bồi đắp phù sa màu mỡ cho đất nông nghiệp, kết nối giao thông đường thủy với các địa phương. Dòng chảy sông Hồng còn có vai trò kết nối quá khứ với hiện tại, giữa các không gian cũ - mới của đô thị và kết nối các hoạt động của người dân địa phương với trải nghiệm của khách du lịch trong và ngoài nước.

Ngày 3: Hoài niệm “nét xưa” Phố Hiến

Hành trình ngược sông Hồng - khám phá vẻ đẹp bất tận Ngày 3: Hoài niệm “nét xưa” Phố Hiến

Nằm ở trung tâm của đồng bằng châu thổ sông Hồng, nhắc tới Hưng Yên chắc hẳn nhiều người đều nghĩ đến câu “nhất Kinh Kỳ, nhì Phố Hiến”. Nơi đây từng là thương cảng tấp nập người mua, kẻ bán, “tiểu Tràng An”, ngày nay là vùng đất mang đặc sản đậm tình quê, là nét xưa hoài cổ bình yên và mộc mạc.

Ngày 2: Về làng Vũ Đại thăm nhà Bá Kiến

Hành trình ngược sông Hồng - khám phá vẻ đẹp bất tận Ngày 2: Về làng Vũ Đại thăm nhà Bá Kiến

Làng Vũ Đại nổi tiếng trong truyện ngắn Chí Phèo của nhà văn Nam Cao thực tế được lấy nguyên mẫu từ làng Đại Hoàng, thôn Nhân Hậu, xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam (nay là xã Nam Lý, tỉnh Ninh Bình). Đây cũng là địa điểm tiếp theo trong hành trình du lịch ngược sông Hồng mà chúng tôi tìm đến.

Người Tày Làng Chiềng trong nhịp sống mới

Người Tày Làng Chiềng trong nhịp sống mới

Giữa nhịp sống hiện đại, làng Chiềng vẫn giữ trong mình vẻ bình yên riêng có. Nơi đây, người Tày gắn bó, đoàn kết, bền bỉ gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống bằng tất cả tình yêu và niềm tự hào dân tộc.

Ngày 1: Từ nơi sông Hồng hòa nhịp cùng biển cả

Hành trình ngược sông Hồng - khám phá vẻ đẹp bất tận Ngày 1: Từ nơi sông Hồng hòa nhịp cùng biển cả

Chìm đắm trong vẻ đẹp bất tận của dòng sông mang sắc đỏ, hành trình dài đưa chúng tôi đến cuối nguồn - nơi sông Hồng hòa nhịp cùng biển cả, rồi lại ngược dòng trở về Lào Cai - nơi đầu nguồn sông mẹ. Sông Hồng còn nhiều tên gọi khác như: Nhị Hà, Hồng Hà, sông Cái, sông Thao, mỗi vùng đất dòng sông chảy qua mang một vẻ đẹp riêng. Hành trình cả ngàn kilômét đi qua các tỉnh, dòng sông mẹ như nhạc trưởng dẫn dắt bản giao hưởng của thiên nhiên, đưa chúng tôi từ bất ngờ này đến thú vị khác.

Bài cuối: Khẩn trương tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn

Sắp xếp đội ngũ cán bộ xã, phường Bài cuối: Khẩn trương tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn

Bộ máy chính quyền cấp xã trên địa bàn tỉnh đã đi vào hoạt động ổn định, tuy nhiên, tại nhiều xã, phường vẫn thiếu cán bộ, công chức ở một số vị trí. Thực tế đặt ra nhiều khó khăn, đòi hỏi cần có giải pháp tháo gỡ để chính quyền cơ sở thực hiện hiệu quả nhiệm vụ.

Bài 2: Những khó khăn đang đặt ra

Sắp xếp đội ngũ cán bộ xã, phường: Bài 2: Những khó khăn đang đặt ra

Sau khi tỉnh Lào Cai thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bộ máy chính quyền 99 xã, phường đã nhanh chóng đi vào hoạt động ổn định. Tuy vậy, trong thực tế hoạt động, bộ máy ở một số địa phương vẫn bộc lộ hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả phục vụ người dân cũng như phát triển kinh tế - xã hội ở cơ sở.

fb yt zl tw