Gìn giữ di sản Vù Lùng Sung

LCĐT - Những ngày này, công nhân, kỹ sư thi công dự án cầu Móng Sến thuộc Dự án đường nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai đến Sa Pa đang gấp rút hoàn thiện các hạng mục cuối cùng để đưa vào vận hành. Cây cầu sừng sững giữa núi rừng càng được tôn thêm vẻ đẹp bởi những tràn ruộng bậc thang đang mùa lúa chín. Ít ai biết cây cầu này ra đời từ sự quyết liệt của tỉnh Lào Cai trong việc bảo vệ khu ruộng bậc thang ở Vù Lùng Sung, giữ gìn di sản kỳ vỹ này cho thế hệ mai sau.

Ruộng bậc thang Vù Lùng Sung mùa đổ nước.
Ruộng bậc thang Vù Lùng Sung mùa đổ nước.

Với những ai từng đến Sa Pa thì ruộng bậc thang trăm bậc của đồng bào Dao ở thôn Vù Lùng Sung, xã Trung Chải (thị xã Sa Pa) không có gì xa lạ. Khu ruộng nằm ngay bên Quốc lộ 4D, thửa ruộng từ dưới khe suối phủ lên sườn núi cao ngất rồi chìm trong làn mây. Ruộng bậc thang Vù Lùng Sung từng được bạn đọc tạp chí du lịch Travel and Leisure của Mỹ bình chọn là 1 trong 7 thửa ruộng bậc thang đẹp, kỳ vỹ nhất châu Á và thế giới. Xung quanh thửa ruộng này cũng có nhiều thửa ruộng mang hình hài khác nhau, trải dài theo sườn núi, thửa nào cũng mang vẻ đẹp riêng.

Để gặp gỡ những người đã tạo nên kiệt tác này, chúng tôi rẽ vào con đường nhỏ dưới chân cầu Móng Sến rồi men theo dòng suối ngược lên thôn Vù Lùng Sung. Con đường bê tông ngoằn ngoèo men theo khe suối vòng qua, vòng lại trên sườn núi, đường đi đến đâu thì ruộng bậc thang mở đến đó, điểm cao nhất của ruộng bậc thang trăm bậc cũng là nơi có đông nóc nhà nhất, với 100% đồng bào Dao sinh sống. Trưởng thôn Lò Diếu Vàng cho biết: Thôn Vù Lùng Sung có 129 hộ thì 17 hộ canh tác ở khu ruộng trăm bậc này. Từ khi người Dao đến định cư ở đây đã bắt đầu canh tác ruộng bậc thang rồi, đến nay qua 7 - 8 thế hệ, tính ra cũng hơn trăm năm.

Trưởng thôn Lò Diếu Vàng bảo, từ hồi nhỏ, ông chỉ thấy bà con canh tác ở những thửa ruộng trên đầu và sát khe suối, sau này mới khai phá dần cho đến khi liền một dải. Sau đó, khi con cái lớn lên tách hộ, các thửa ruộng mới được mở sang hai bên sườn núi. Bây giờ thì từ thửa ruộng thấp nhất do hộ ông Lò Dùn Tá khai thác đến thửa ruộng cao nhất do hộ ông Lò Diếu Thìn canh tác chẳng còn đất trống.

Toàn cảnh ruộng bậc thang 121 bậc ở thôn Vù Lùng Sung.
Toàn cảnh ruộng bậc thang 121 bậc ở thôn Vù Lùng Sung.

Mùa làm ruộng thường bắt đầu từ tháng 2, tháng 3 âm lịch, nước từ trên núi dẫn vào đầu ruộng rồi cứ theo đó dội xuống tận bậc thang cuối cùng, dưới ánh nắng lấp lánh trông như phím đàn khổng lồ. Mùa lúa đang thì con gái, lên xanh mướt hòa vào màu xanh của núi rừng, nhưng đẹp nhất có lẽ vẫn là mùa lúa chín, những thửa ruộng bậc thang vàng óng kéo dài như bất tận đã làm mê mẩn biết bao người. Cách đây mấy năm, anh Lê Hiếu (Hà Nội), một người đam mê nhiếp ảnh lần đầu đến Sa Pa đã dành trọn một ngày chụp ảnh khu ruộng này bởi không muốn bỏ lỡ bất kỳ khoảnh khắc nào. Rồi năm nào cũng vậy, cứ mùa lúa chín, anh lại sắp xếp thời gian lên Sa Pa chụp được bức ảnh mới nhất về ruộng bậc thang Vù Lùng Sung. Vừa rồi khi thấy bạn bè khoe bức ảnh có tiền cảnh là cây cầu Móng Sến ngang lưng mây, anh càng hào hứng.

Kinh nghiệm chọn đất làm ruộng của người Dao trước hết phải tìm được nguồn nước. Không chỉ tràn ruộng trăm bậc này mà cả khu ruộng ở Vù Lùng Sung đều lấy nước chung từ một khe suối. Trưởng thôn Lò Diếu Vàng bảo trước đây vẫn xảy ra nạn chặt phá rừng nên có năm thiếu nước sản xuất, người ở ruộng trên ngăn không cho nước xuống ruộng dưới, các hộ tranh chấp nguồn nước dẫn đến mất đoàn kết trong thôn. Sau khi thôn đề ra hương ước và thành lập tổ bảo vệ rừng thì tình trạng này chấm dứt.

Cũng thật kỳ lạ khi ruộng bậc thang của đồng bào trên sườn núi dốc, cả khu ruộng rộng hàng chục ha nhưng rất hiếm điểm sạt lở. Nhìn từ trên cao mới thấy độ cao của từng bậc thang, độ rộng của từng triền ruộng đều tăm tắp như được tính toán chính xác, đó thực sự là phương pháp canh tác, tác động vào thiên nhiên một cách hài hòa, bao gồm cả yếu tố kỹ thuật và kinh nghiệm. Trưởng thôn Lò Diếu Vàng bảo trước kia ông cha đã khai phá thành nền rồi, sau này dẫu có cải tạo, sửa sang lại bờ trước khi vào vụ mới cũng chỉ trên nền cũ. Cách chia nước theo hình dích dắc được cho là bí quyết để luôn giữ được nước trong mùa hạn nhưng không ngập úng, gây xói lở ruộng trong mùa mưa; đầu này nước vào thì xả xuống ruộng dưới, ở đầu bờ bên kia khi nước đầy bằng mặt sẽ tràn tiếp xuống mảnh dưới một cách tự nhiên, bao đời nay người Dao vẫn truyền cho con cháu kinh nghiệm như vậy.

Cầu cạn Móng Sến được xây dựng điều chỉnh hướng tuyến để tránh ruộng bậc thang Vù Lùng Sung.
Cầu cạn Móng Sến được xây dựng điều chỉnh hướng tuyến để tránh ruộng bậc thang Vù Lùng Sung.

Lại nói về câu chuyện việc làm đường nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai đến Sa Pa suýt chút nữa xé toang khu ruộng này. Trưởng thôn Lò Diếu Vàng chia sẻ: Trước đây, dự án thủy điện dâng nước đã nhấn chìm một số ruộng rồi, bà con tiếc lắm. Không chỉ là mồ hôi, công sức của bao thế hệ người Dao, dẫu cuộc sống khó khăn nhưng ruộng nơi đây chẳng khi nào mất mùa nên dân không bao giờ lo thiếu đói. Khi thấy triển khai dự án làm đường mới lên Sa Pa, bà con tưởng sẽ mất nốt khu ruộng này, sau đó lại thấy con đường đổi hướng thi công, ai cũng mừng lắm.

Lý giải về điều này, kỹ sư Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư công trình giao thông tỉnh cho biết: Theo thiết kế ban đầu, đường nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai đến Sa Pa sẽ đi qua khu ruộng này và kết nối với Quốc lộ 4D ở vị trí khác hiện nay. Tuy nhiên, sau khi cân nhắc các phương án, đặc biệt là việc giữ gìn và bảo tồn danh thắng ruộng bậc thang Vù Lùng Sung, trong đó có khu ruộng 121 bậc, tỉnh đã quyết định điều chỉnh hướng tuyến. Mặc dù sự thay đổi này phát sinh chi phí khá lớn, nhưng những giá trị được lưu giữ, để lại cho thế hệ sau là vô giá.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Bài cuối: Cần những giải pháp toàn diện

Quản lý bến thủy nội địa - những vấn đề đặt ra: Bài cuối: Cần những giải pháp toàn diện

Thực trạng hàng loạt bến thủy nội địa không phép, hết phép vẫn hoạt động tại nhiều địa phương đang đặt ra yêu cầu cấp bách trong công tác quản lý. Không chỉ dừng ở kiểm tra, xử lý vi phạm mà cần có giải pháp tháo gỡ những “điểm nghẽn” trong quy hoạch, đăng ký hoạt động bến thủy nội địa trên địa bàn tỉnh.

Bài 2: “Mắc kẹt” giữa nhu cầu và thủ tục

Quản lý bến thủy nội địa - những vấn đề đặt ra: Bài 2: “Mắc kẹt” giữa nhu cầu và thủ tục

Sông Hồng, sông Chảy và các lòng hồ thủy điện trên địa bàn đang trở thành trục vận tải quan trọng của tỉnh Lào Cai. Tuy nhiên, phía sau sự nhộn nhịp là thực trạng nhiều bến thủy nội địa không phép, hết phép vẫn hoạt động kéo dài. Điều này đặt ra những vấn đề rất đáng quan tâm trong công tác quản lý. 

Bài 1: Bến không phép hoạt động tràn lan

Quản lý bến thủy nội địa - những vấn đề đặt ra: Bài 1: Bến không phép hoạt động tràn lan

Cùng với sự phát triển của các tuyến vận tải đường thủy, trên sông Hồng, sông Chảy và khu vực các lòng hồ trong tỉnh đang hình thành mạng lưới bến thủy nội địa hoạt động sôi động mỗi ngày. Tuy nhiên, phía sau bức tranh nhộn nhịp ấy là tình trạng “bến dù, bến cóc” hoạt động tự phát, không phép hoặc hết phép, thiếu điều kiện an toàn kỹ thuật đang đặt ra thách thức lớn đối với công tác quản lý của chính quyền cơ sở và cơ quan chức năng.

Đảm bảo chính sách bảo vệ rừng không bị gián đoạn sau sáp nhập

Đảm bảo chính sách bảo vệ rừng không bị gián đoạn sau sáp nhập

Sau khi phương án quản lý, bảo vệ rừng gỗ nghiến, gỗ trai giai đoạn 2021 - 2025 kết thúc, lực lượng giữ rừng ở cơ sở vẫn duy trì tuần tra, bám rừng từng ngày. Từ thực tế địa bàn, điều địa phương, lực lượng kiểm lâm và người dân mong muốn lúc này là sớm có chủ trương duy trì chính sách đặc thù cho giai đoạn tiếp theo để công tác bảo vệ rừng quý tiếp tục được duy trì ổn định, không bị gián đoạn trong giai đoạn chuyển tiếp.

Điện về bản xa

Điện về bản xa

Ngày 21/4 vừa qua có lẽ là ngày vui và hạnh phúc nhất với người dân 4 thôn vùng cao: Làng Ca, Khe Kẹn, Pín Pé, Ba Chum (xã Cát Thịnh) khi điện lưới quốc gia về tới bản làng sau rất nhiều năm mong mỏi. Ánh sáng ấy mở ra nhiều cơ hội phát triển cho những bản làng còn gian khó.

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Vùng đất ngọc Lục Yên, nơi được mệnh danh là “vương quốc đá quý” của Việt Nam. Đến đây, du khách sẽ lạc vào những gam màu lấp lánh của hàng nghìn viên đá quý trong phiên chợ đặc biệt - chợ đá quý. Phiên chợ mang trong mình những nét văn hóa độc đáo, khiến bất cứ ai ghé thăm cũng không khỏi tò mò và say mê.

Nậm Chày: Điểm trường sạt lở, gần 100 học sinh phải học nhờ nhà dân

Nậm Chày: Điểm trường sạt lở, gần 100 học sinh phải học nhờ nhà dân

Do điểm trường nằm trong khu vực nguy cơ sạt lở cao, ảnh hưởng từ hoàn lưu bão số 3 (Yagi) cuối năm 2024, gần 100 học sinh mầm non và tiểu học tại thôn Hỏm Trên, xã Nậm Chày phải rời trường và học nhờ tại nhà dân. Tuy nhiên, điều kiện học tập tại các điểm tạm thời này không đảm bảo, khiến việc dạy và học gặp rất nhiều khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng học tập của học sinh vùng cao nơi đây.

Về làng cao gắm Liêm Phú

Về làng cao gắm Liêm Phú

Thôn Liêm (xã Liêm Phú cũ, nay thuộc xã Khánh Yên) là nơi đồng bào dân tộc Tày sinh sống lâu đời. Trải qua nhiều thế hệ gắn bó với núi rừng, người Tày nơi đây đã đúc kết được nhiều bài thuốc quý từ dược liệu tự nhiên. Hiện nay, nhiều hộ dân vẫn miệt mài duy trì nghề nấu cao gắm truyền thống, vừa hỗ trợ điều trị bệnh xương khớp cho cộng đồng, vừa mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình.

Cẩn trọng mở rộng diện tích cây cà phê ở Lào Cai

Cẩn trọng mở rộng diện tích cây cà phê ở Lào Cai

Thời gian gần đây, tại một số xã thuộc khu vực Bảo Yên, Mường Khương, Bắc Hà, Bảo Thắng, người dân đã và đang trồng thử nghiệm cây cà phê. Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích trồng cà phê một cách tự phát, không theo quy hoạch tại các khu vực có điều kiện sinh thái không phù hợp, đang đặt ra nhiều thách thức lớn, tiềm ẩn nguy cơ rủi ro cao trong sản xuất nông nghiệp.

Thu hẹp khoảng cách phát triển sau hợp nhất

Thu hẹp khoảng cách phát triển sau hợp nhất

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, các xã, phường trên địa bàn tỉnh đang đối mặt với nhiều thách thức trong thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các khu vực. Mỗi xã, thôn đều có những đặc điểm riêng về địa lý, kinh tế - xã hội, dẫn đến sự chênh lệch về mức sống và trình độ phát triển. Để giải quyết vấn đề này, các địa phương triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm hài hòa lợi ích, phát triển bền vững và khai thác hiệu quả tiềm năng từng vùng.

Một góc thôn Bỗng 2 nhìn từ trên cao.

Bản Dao đoàn kết

Nhắc đến thôn Bỗng 2, xã Bảo Hà, nhiều người vẫn còn nhớ đó là thôn người Dao nằm khuất sâu giữa núi rừng rậm rạp, kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn do thiếu sinh kế phù hợp. Tuy nhiên, với việc xác định cây quế là cây trồng chủ lực mang lại giá trị kinh tế cao, địa phương đã từng bước chuyển mình mạnh mẽ, trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế. Hành trình thoát nghèo của người dân nơi đây đã thể hiện tinh thần đoàn kết của cộng đồng, tạo sức lan tỏa cùng nhau phát triển.

Lào Cai: Quan tâm bảo vệ môi trường mùa lễ hội xuân

Lào Cai: Quan tâm bảo vệ môi trường mùa lễ hội xuân

Sau Tết Nguyên đán, các địa phương trong tỉnh rộn ràng bước vào mùa lễ hội xuân truyền thống. Qua những lễ hội đã diễn ra, phóng viên ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực khi công tác bảo vệ môi trường được các cấp chính quyền, ngành chức năng, người dân và du khách quan tâm hơn, góp phần gìn giữ không gian lễ hội văn minh, bền vững.

Bừng sáng tương lai sau lũ dữ

Bừng sáng tương lai sau lũ dữ

Ngày đầu năm, trong ánh nắng dịu nhẹ, chúng tôi trở lại những khu tái định cư - nơi từng oằn mình chịu đau thương sau những trận lũ dữ. Những ngôi nhà mới khang trang, những tuyến đường bê tông phẳng lì và những nương quế xanh mướt trải dài đã làm nên bức tranh hồi sinh đầy hy vọng. Đó không chỉ là thành quả từ sự hỗ trợ của Đảng, Nhà nước và các nhà hảo tâm, mà còn là biểu tượng cho tinh thần đoàn kết và ý chí vươn lên của cộng đồng.

Bình yên An San

Bình yên An San

65 năm qua, An San không chỉ là nơi lưu giữ ký ức của những ngày đầu gian khó mà còn là biểu tượng của sự gắn bó, đoàn kết và phát triển.

fb yt zl tw