Nâng tầm nông sản địa phương
Nhiệm kỳ 2020 - 2025, hợp tác xã nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong khu vực kinh tế tập thể của tỉnh. Đến hết nhiệm kỳ, toàn tỉnh có 834 hợp tác xã nông nghiệp, chiếm 56,9% tổng số hợp tác xã. Các hợp tác xã phân bố rộng khắp các địa phương và góp phần hình thành các vùng sản xuất tập trung.
Nhiệm kỳ qua, nhiều hợp tác xã đã mở rộng quy mô sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng thương hiệu và chủ động tìm kiếm thị trường tiêu thụ. Một số mô hình hợp tác xã hoạt động hiệu quả trong các lĩnh vực như: sản xuất măng tre Bát Độ xuất khẩu, sản phẩm từ quế, chăn nuôi gia súc gia cầm, nuôi trồng thủy sản hồ Thác Bà, sản xuất chè, dược liệu, nông sản đặc sản và du lịch cộng đồng… Các mô hình này góp phần hình thành chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ, nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho thành viên.
Hợp tác xã Thịnh Phong, xã Bản Lầu được thành lập vào tháng 1/2015. Hợp tác xã đã liên kết với doanh nghiệp, bao tiêu đầu ra ổn định cho 200 hộ dân ở địa phương trồng dứa, chè. Giá sản phẩm được thu mua theo đơn giá hợp đồng được ký kết với doanh nghiệp, đồng thời theo phân loại cấp độ sản phẩm theo quy định và bảo đảm lợi nhuận cao nhất cho thành viên. Ðể làm được điều này, hợp tác xã đến từng nhà vận động người dân trong xã tự nguyện, phân chia thành các nhóm hộ sản xuất dựa theo địa bàn cư trú hoặc các nương, vườn ở gần nhau.
Bà Nguyễn Thị Hà - Giám đốc Hợp tác xã Thịnh Phong cho biết: Hợp tác xã thường xuyên kiểm tra giám sát các nương dứa, nương chè giữa các thành viên. Ngoài ra, hợp tác xã cũng thi đua trồng dứa, trồng chè đảm bảo tiêu chuẩn, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, sáng kiến cải tiến kỹ thuật phục vụ sản xuất, kinh doanh.
"Hạt nhân" xây dựng nông thôn mới
Dù mới thành lập từ năm 2023, Hợp tác xã Dâu tằm Hạnh Lê, xã Trấn Yên đã nhanh chóng khẳng định vai trò "hạt nhân" trong việc thúc đẩy nghề trồng dâu nuôi tằm phát triển bền vững.
Bà Nguyễn Thị Hồng Lê - Giám đốc Hợp tác xã Dâu tằm Hạnh Lê cho biết: Nhờ áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật – từ đầu tư nhà tằm đạt chuẩn, sử dụng né gỗ ô vuông đến thâm canh cây dâu – thu nhập của các hộ thành viên đã đạt trên 300 triệu đồng/ha/năm, cao gấp 3,5 - 4 lần so với trồng lúa truyền thống.
Không dừng lại ở lợi nhuận, hợp tác xã còn tiên phong trong lĩnh vực nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn. Các phụ phẩm từ tằm và thân cây dâu sau đốn được ủ men vi sinh thành phân bón hữu cơ, vừa giúp cải tạo đất, giảm chi phí phân bón hóa học vừa bảo vệ môi trường nông thôn.
Thời gian qua, kinh tế tập thể lĩnh vực nông nghiệp tỉnh Lào Cai đã có bước chuyển mạnh, doanh thu bình quân mỗi hợp tác xã đạt khoảng 1,2 tỷ đồng/năm, lợi nhuận chạm mốc 400 triệu đồng. Sự bứt phá này không chỉ nâng thu nhập lao động lên mức 4,5 - 5 triệu đồng/người/tháng mà còn khẳng định vai trò "hạt nhân" của hợp tác xã trong ứng dụng khoa học kỹ thuật, xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc.
Đặc biệt, thông qua chương trình OCOP và chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ bền vững, các hợp tác xã đã góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, hoàn thành các tiêu chí quan trọng trong chương trình xây dựng nông thôn mới tại địa phương.
Đồng hành với sự phát triển đó, Liên minh Hợp tác xã tỉnh Lào Cai đã khẳng định rõ vai trò "bà đỡ" khi hỗ trợ 26 mô hình liên kết chuỗi giá trị và 44 sản phẩm OCOP đạt chuẩn 3-4 sao. Ngoài việc xúc tiến thương mại, Liên minh Hợp tác xã đã trực tiếp mở đường cho nông sản địa phương lên sàn thương mại điện tử và tiếp cận các dự án quốc tế. Những nỗ lực này không chỉ giúp hợp tác xã chuẩn hóa bao bì, nhãn mác, còn tạo đà để sản phẩm của các hợp tác xã nông nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị hàng hóa hiện đại.
Vượt "lực cản" bằng chuyển đổi số và kinh tế xanh
Có thể khẳng định, các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh có bước phát triển tích cực cả về số lượng và chất lượng. Tuy nhiên, không ít hợp tác xã và tổ hợp tác nông nghiệp đang rơi vào tình cảnh “loay hoay” trong việc xây dựng phương án kinh doanh khả thi, dẫn đến việc khó "chạm tay" vào các nguồn vốn tín dụng.
Bên cạnh đó, với quy mô nhỏ và tiềm lực tài chính mỏng, năng lực quản trị cũng như hệ thống cơ sở vật chất của nhiều đơn vị vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển. Những hạn chế trong liên kết sản xuất - tiêu thụ và khả năng thích ứng thị trường kém đang trở thành “lực cản”, khiến các hợp tác xã khó lòng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Để đưa kinh tế tập thể tại Lào Cai bứt phá, địa phương đang triển khai đồng bộ nhóm giải pháp chiến lược, trọng tâm là đẩy mạnh tuyên truyền chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật nhằm nâng cao nhận thức của toàn hệ thống chính trị cùng người dân về vai trò của mô hình hợp tác xã kiểu mới.
Bên cạnh tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền, Lào Cai tập trung hỗ trợ các hợp tác xã chuẩn hóa hoạt động theo Luật Hợp tác xã, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao năng lực quản trị và đẩy mạnh xúc tiến thương mại cho các sản phẩm OCOP. Đặc biệt, sự chuyển mình này gắn liền với xu thế thời đại khi tích cực hỗ trợ các đơn vị ứng dụng chuyển đổi số vào sản xuất, tiêu thụ, đồng thời khuyến khích phát triển các mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn nhằm xây dựng những chuỗi liên kết bền vững.
