Từ nỗi lo đầu ra đến điểm tựa sản xuất
Gia đình bà Hoàng Thị Phường ở thôn Bản Pình, xã Lâm Thượng có gần 3 ha măng mai. Vào vụ thu hoạch, mỗi ngày gia đình thu được hơn 1 tạ măng, sau đó chở đến Hợp tác xã Nông Lâm sản Dương Phúc trên địa bàn xã để bán. Việc tiêu thụ thuận lợi giúp gia đình bà chủ động hơn trong sản xuất, giảm nỗi lo nông sản tồn đọng hoặc phải bán giá thấp khi chính vụ.
Bà Hoàng Thị Phường chia sẻ: “Bán cho hợp tác xã được giá hơn, ổn định ở mức 6.000 đồng/kg. Ở ngoài, họ chỉ thu mua với giá 5.500 đồng/kg".
Với người nông dân, khi sản lượng thu hoạch tăng, giá cả ổn định và được thanh toán kịp thời, thu nhập gia đình cũng được bảo đảm hơn. Từ đó, người dân có thể chủ động tính toán chi phí đầu tư, công chăm sóc và kế hoạch sản xuất cho những vụ tiếp theo.
Tại xã Lâm Thượng, Hợp tác xã Nông Lâm sản Dương Phúc đang từng bước hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất, thu mua đến sơ chế, chế biến măng mai. Hợp tác xã liên kết với hơn 200 hộ dân, hướng dẫn thu hoạch măng đúng thời điểm, bảo đảm quy cách. Nhờ đó, đơn vị xây dựng được vùng nguyên liệu với sản lượng thu mua khoảng 500 tấn măng mỗi năm. Trong đó, khoảng 200 tấn được đưa vào sơ chế, chế biến thành các sản phẩm như măng khô, hướng tới nâng cao giá trị nông sản và phát triển sản phẩm theo chương trình OCOP.
Theo chị Nguyễn Thị Dím - Giám đốc Hợp tác xã Nông Lâm sản Dương Phúc, việc liên kết với các hộ dân giúp hợp tác xã chủ động hơn về nguồn nguyên liệu, đồng thời thống nhất quy trình sản xuất, thu hoạch. Tổ chức sản xuất theo hướng bảo đảm chất lượng sẽ góp phần nâng giá trị sản phẩm và cải thiện giá thu mua măng tươi cho người dân.
Tại phường Sa Pa, liên kết giữa hợp tác xã và người dân cũng phát huy hiệu quả trong tổ chức sản xuất, tiêu thụ rau, củ, quả và hoa.
Hợp tác xã Nông nghiệp Hoa Đào, phường Sa Pa, hiện thu mua từ 40 đến 50 tấn nông sản mỗi ngày. Đơn vị đã liên kết với 158 hộ dân phát triển vùng trồng su su gần 400 ha, tạo nguồn cung phục vụ thị trường.
Bà Đỗ Thị Liên - Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Hoa Đào, cho biết: “Chúng tôi gắn kết các thành viên của hợp tác xã để bao tiêu nông sản. Không chỉ thu mua, hợp tác xã còn hỗ trợ các hộ dân về phân bón và khuyến khích bà con tham gia các lớp tập huấn về quy trình trồng nông sản sạch, bảo quản sau thu hoạch”.
Với gia đình ông Nguyễn Thanh Tuấn ở tổ dân phố Ô Quý Hồ, phường Sa Pa, su su là nguồn thu nhập chính. Ông Tuấn cho biết: “Nhà tôi có 4.000 m² trồng su su, thu hoạch từ tháng 5 đến tháng 10. Su su thu hoạch được chở đến hợp tác xã tiêu thụ. Giá cả ổn định hơn, hái đến đâu được thu mua hết đến đó nên gia đình rất yên tâm”.
Mở rộng thị trường, củng cố liên kết bền vững
Từ tổ chức vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng đến đầu tư chế biến, các hợp tác xã đang trở thành điểm tựa của người dân, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương. Sự liên kết với doanh nghiệp giúp chuỗi sản xuất, tiêu thụ chặt chẽ hơn: hợp tác xã làm cầu nối giữa người dân với thị trường, còn doanh nghiệp phát huy thế mạnh về công nghệ, chế biến và phân phối sản phẩm.
Hợp tác xã Măng tre Bát Độ Hưng Khánh là một trong những mô hình liên kết này. Thông qua ký kết hợp đồng, thu mua, bao tiêu và phân phối sản phẩm cho doanh nghiệp, hợp tác xã giúp người dân yên tâm phát triển vùng nguyên liệu. Doanh nghiệp hỗ trợ giống, phân bón, tập huấn kỹ thuật và thu mua măng làm nguyên liệu sản xuất.
Ông Phạm Ngọc Lâm - Giám đốc Hợp tác xã Măng tre Bát Độ Hưng Khánh, cho biết đơn vị hiện liên kết với 140 hộ dân. Từ năm 2020, hợp tác xã bắt đầu ký kết với Công ty cổ phần Yên Thành; đến năm 2021, tiếp tục mở rộng liên kết với Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam. Sản lượng măng tăng từ khoảng 200 tấn trong những năm đầu lên hơn 600 tấn vào năm 2025. Năm nay, hợp tác xã phấn đấu cùng người dân nâng sản lượng lên khoảng 800 tấn.
Chuỗi liên kết cũng được mở rộng đến nhiều vùng nguyên liệu, tạo nguồn cung ổn định cho doanh nghiệp chế biến và thêm cơ hội tiêu thụ sản phẩm cho người dân.
Ông Nguyễn Kiên Định - Giám đốc Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam, cho biết doanh nghiệp ký hợp đồng thu mua với 4 hợp tác xã và 18 điểm thu gom măng Bát Độ thuộc các tổ hợp tác, nhóm hộ tại các xã Hưng Khánh, Lương Thịnh, Thượng Bằng La… với tổng diện tích khoảng 3.000 ha. Bên cạnh thu mua sản phẩm, doanh nghiệp còn hỗ trợ các hợp tác xã phân bón theo hình thức trả chậm, tạo điều kiện để người dân đầu tư sản xuất.
Từ đầu vụ măng năm 2026 đến nay, Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam đã thu mua 4.500 tấn măng, mang lại doanh thu khoảng 40 tỷ đồng. Kết quả này cho thấy, khi người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng tham gia chuỗi liên kết, vùng nguyên liệu được duy trì ổn định, sản phẩm có đầu ra rõ ràng, tạo động lực để người dân phát triển sản xuất hàng hóa theo hướng bền vững..
Toàn tỉnh hiện có 862 hợp tác xã nông nghiệp, chiếm gần 55% tổng số hợp tác xã của tỉnh, hoạt động chủ yếu trong các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản và tiêu thụ nông sản.
Các hợp tác xã nông nghiệp đang trở thành điểm tựa cho người dân thông qua việc kết nối với doanh nghiệp, tổ chức thu mua và ổn định đầu ra. Nhiều đơn vị còn chủ động đầu tư máy móc, dây chuyền sản xuất, chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.
Nhờ đó, nông sản Lào Cai có thêm cơ hội tiếp cận thị trường rộng hơn, từng bước đáp ứng yêu cầu về chất lượng, mẫu mã và quy cách sản phẩm. Một số sản phẩm cũng chuyển từ tiêu thụ nguyên liệu thô sang chế biến, qua đó gia tăng giá trị kinh tế.
Giai đoạn 2020 - 2025, hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp từng bước được nâng lên. Doanh thu bình quân đạt khoảng 1,2 tỷ đồng/hợp tác xã/năm; lợi nhuận bình quân khoảng 300 triệu đồng/hợp tác xã/năm. Thu nhập của lao động thường xuyên trong hợp tác xã đạt khoảng 4,5 - 5 triệu đồng/người/tháng, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân khu vực nông thôn.
