Sống trong tinh thần tri ân, báo ân
Những ngày này, hương sắc mùa Vu lan đang lan tỏa trong từng mái chùa, mang đến không gian trang nghiêm và ấm áp. Tại Hà Nội, chùa Phúc Khánh là một trong những điểm hội tụ của đông đảo tăng ni, phật tử và người dân tìm về lễ Phật, cầu an.
Trong dòng người ấy, phật tử Nguyễn Thị Mận (76 tuổi) đến từ phường Khương Đình (Hà Nội), xúc động chia sẻ: “Tôi dự lễ Vu lan ở chùa Phúc Khánh nhiều năm rồi, nhưng năm nào cũng thấy bồi hồi. Đây không chỉ là dịp để tưởng nhớ công ơn cha mẹ mà còn để nhắc nhở bản thân phải sống tốt hơn, làm điều thiện lành để báo hiếu cha mẹ khi còn sống. Với người lớn tuổi như tôi, được ngồi nơi cửa Phật, nghe tiếng chuông, tiếng kinh trong ngày này thật sự là niềm an ủi lớn”.
Không khí Vu lan cũng đang bao trùm chùa Quán Sứ, đây là trung tâm Phật giáo lớn của cả nước. Không chỉ người lớn tuổi tìm về với mùa báo hiếu, nhiều bạn trẻ cũng coi đây là dịp đặc biệt để bày tỏ lòng tri ân. Chị Nguyễn Thị Hoa, 30 tuổi, đến từ phường Vĩnh Hưng (Hà Nội) cho biết, vài năm trở lại đây, dịp lễ Vu lan năm nào cũng đến chùa Qúan Sứ để cầu an. “Không khí trang nghiêm nhưng vẫn gần gũi, khiến tôi thấy nhẹ nhõm và bình an. Đến nơi đây, tôi được nghe đọc kinh, được nghe các thầy giảng về đạo hiếu. Lễ Vu lan nhắc nhở tôi quan tâm, yêu thương cha mẹ nhiều hơn”.
Cách Thủ đô hơn 100 cây số, chùa Tam Chúc ở tỉnh Ninh Bình cũng ngập tràn không khí trang nghiêm trong ngày Vu lan. Đại lễ Vu lan báo hiếu tại đây diễn ra với nhiều nghi thức long trọng như tụng kinh cầu siêu, thả hoa đăng, dâng hương tưởng niệm công ơn cha mẹ và các anh hùng liệt sĩ.
Ngoài ra, nhiều tỉnh thành trên cả nước như TPHCM, TP. Huế, Quảng Ninh… cũng đồng loạt tổ chức các chương trình Đại lễ Vu lan với nhiều hoạt động phong phú: thuyết giảng Phật pháp, văn nghệ Phật giáo, nghi lễ bông hồng cài áo, thả đèn hoa đăng cầu siêu cho anh linh các anh hùng liệt sĩ và cầu nguyện quốc thái dân an…
Hiếu hạnh thắp sáng lòng người
Đại lễ Vu lan năm nay diễn ra trong bối cảnh cả nước hướng về kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9, càng làm nổi bật tinh thần tri ân, báo ân không chỉ với cha mẹ, ông bà mà còn với những người đã hy sinh cho Tổ quốc.
Đặc biệt, nhiều ngôi chùa phối hợp cùng chính quyền địa phương tổ chức hoạt động chăm lo cho người có công, gia đình chính sách, hỗ trợ các hoàn cảnh khó khăn. Chương trình trao quà từ thiện, tặng học bổng cho học sinh nghèo được lồng ghép trong dịp này, thể hiện tinh thần “tốt đời, đẹp đạo” mà Phật giáo luôn hướng đến.
Đại đức Thích Minh Đức (chùa Phúc Khánh) chia sẻ, hằng năm vào dịp lễ Vu lan, các đệ tử Phật đều thể hiện tấm lòng tri ân, báo ân đối với tổ tiên, ông bà, cha mẹ, gìn giữ đạo lý “Uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ người trồng cây”.
Cũng theo Đại đức Thích Minh Đức, lễ Vu lan năm 2025 trùng vào dịp Kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9, càng khiến niềm vui của Phật tử nhân lên gấp bội. Theo Đại đức Thích Minh Đức, đây là khoảng thời gian đặc biệt để mỗi người con Phật thực hành hạnh hiếu, tôn vinh truyền thống “uống nước nhớ nguồn”. Noi gương Đức Phật, lấy hạnh hiếu làm hạnh căn bản, “tâm hiếu là tâm Phật”, những ngày này Phật tử không chỉ tưởng nhớ tổ tiên, ông bà, cha mẹ mà còn cầu nguyện cho chư vị chân linh anh hùng liệt sĩ, đồng bào và tất cả chúng sinh. Người con Phật được nhắc nhở sống “tốt đời, đẹp đạo”, thực hiện đúng phương châm “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội”, hướng đến những giá trị chân, thiện, mỹ trong đời sống.
Như vậy, có thể thấy, trong nhịp sống hiện đại, lễ Vu lan không chỉ là nghi thức Phật giáo mà còn trở thành nét đẹp văn hóa, nhắc nhở con người biết sống nhân ái, biết ơn. Tinh thần báo hiếu, tri ân được thể hiện không chỉ qua những lời cầu nguyện nơi cửa Phật, mà còn bằng những hành động thiết thực chăm lo cho người thân, sẻ chia cùng cộng đồng.
Theo Nhà nghiên cứu văn hóa Minh Đạo - Chi hội Di sản Văn hóa Hồng Châu (Hội Di sản Văn hóa Việt Nam) nhấn mạnh, lễ Vu lan của Phật giáo từ lâu đã hòa quyện vào đời sống tinh thần của người Việt, gắn liền với truyền thống hiếu nghĩa, đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và phong tục thờ cúng rằm tháng Bảy. Đây là dịp để mỗi người con thực hành hạnh nguyện báo hiếu với cha mẹ, ông bà, đồng thời tưởng nhớ, tri ân tổ tiên, các bậc tiền nhân, anh hùng dân tộc và anh hùng liệt sĩ. Theo ông, hòa quyện trong văn hóa Việt Nam, Vu lan báo hiếu đã trở thành một lễ hội lớn, được ví như “đạo hiếu” của dân tộc. Tinh thần Vu lan hiện hữu trong từng nếp nhà, trong lối sống cộng đồng và định hướng giữ gìn đạo đức xã hội.
Nhà nghiên cứu Minh Đạo cũng lưu ý, khi tham gia lễ Vu lan, người dân nên tránh mê tín dị đoan, lợi dụng tín ngưỡng để vụ lợi. Đồng thời, cần giữ gìn sự trang nghiêm, thành kính, để mùa lễ thực sự trở thành khoảng thời gian lan tỏa những giá trị tốt đẹp.
