LCĐT - Trung bình mỗi năm Lào Cai thiệt hại 400 - 500 tỷ đồng do thiên tai, ảnh hưởng lớn đến kinh tế - xã hội của tỉnh. Chính vì vậy, Lào Cai luôn chủ động công tác phòng, chống thiên tai, trong đó đặc biệt chú trọng phát huy vai trò đội xung kích phòng, chống thiên tai cấp cơ sở.
Năm 2008, trên địa bàn xã Trịnh Tường (huyện Bát Xát) xảy ra trận lũ quét làm 19 người tử vong, hơn 20 căn nhà bị lũ cuốn trôi và nhiều công trình hạ tầng bị vùi lấp. Năm 2013, trận lũ quét lịch sử tại khu vực xã Bản Khoang (nay là xã Ngũ Chỉ Sơn, thị xã Sa Pa) làm 11 người chết và mất tích, 17 người bị thương, 25 căn nhà bị cuốn trôi và sập đổ, nhiều công trình như trường mầm non, tiểu học, nhà công vụ giáo viên, Trạm Y tế xã bị hư hỏng... Nhưng đó là câu chuyện của những năm trước, tại xã Trịnh Tường từ khi có đội xung kích phòng, chống thiên tai, đội viên đã được tập huấn và đào tạo kỹ năng bơi, chạy, sơ cứu, cấp cứu, di chuyển người bị nạn do thiên tai thông qua các buổi diễn tập.
 |
| Đội xung kích phòng, chống thiên tai xã Trịnh Tường (Bát Xát) diễn tập. |
Ông Lưu Văn Tường, Chủ tịch UBND xã Trịnh Tường cho biết: Nhận thức rõ những khó khăn khi thiên tai xảy ra, đội xung kích phòng, chống thiên tai xã luôn nâng cao ý thức tập huấn, rèn luyện thường xuyên các kỹ năng ứng phó với thiên tai như cứu hộ, cứu nạn... Đội xung kích còn chủ động tới từng nhà hướng dẫn người dân cách nhanh chóng sơ tán ra khỏi vùng nguy hiểm mỗi khi có mưa lớn.
Nhiều năm trước, đội xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã chủ yếu là lực lượng dân quân. Nghị quyết 76/NQ-CP năm 2018 của Chính phủ về công tác phòng, chống thiên tai được ban hành đã bổ sung các thành phần cho đội xung kích gồm công an, dân quân, chữ thập đỏ, hội cựu chiến binh, đoàn thanh niên, hội phụ nữ, y tế... Cùng với đó, đội xung kích làm việc theo chế độ kiêm nhiệm, nòng cốt là lực lượng dân quân và sự tham gia của các thành viên từ các cơ quan, tổ chức chính trị - xã hội ở thôn, xã. Đây được coi là lực lượng tại chỗ phản ứng nhanh, kịp thời xử lý các tình huống khẩn cấp trước khi có lực lượng bên ngoài tiếp cận, có vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác phòng ngừa thiên tai và tuyên truyền cho người dân ý thức phòng, chống thiên tai với 9 nhiệm vụ thường xuyên, 6 nhiệm vụ trước thiên tai, 6 nhiệm vụ trong thiên tai và 6 nhiệm vụ sau thiên tai. Đến nay, 152/152 xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh thành lập đội xung kích phòng, chống thiên tai với tổng số 11.088 người, trong đó lực lượng dân quân gần 5.400 người.
Để công tác phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai của tỉnh đạt hiệu quả, đồng thời phát huy năng lực của đội xung kích phòng, chống thiên tai, Lào Cai xác định rõ công tác phòng, chống thiên tai phải được chú trọng và “lấy phòng ngừa là chính”, phát huy được phương châm “4 tại chỗ” gồm: Chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện vật tư tại chỗ, hậu cần tại chỗ. Ban Chỉ huy phòng, chống thiên tai tỉnh thường xuyên phối hợp với các địa phương tổ chức diễn tập phòng, chống thiên tai để thành viên các đội xung kích được thực hành ngay tại cơ sở; phân công nhiệm vụ, kế hoạch phòng, chống thiên tai; trang bị, lắp đặt các hệ thống phòng ngừa, cảnh báo thiên tai tại những địa phương thường xảy ra thiên tai; tuyên truyền nâng cao ý thức cán bộ, người dân về phòng, chống thiên tai...
Tuy nhiên trong thực tế, lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai còn thiếu sự thống nhất về tổ chức, cơ chế, trang - thiết bị làm việc... nên gặp khó khăn khi triển khai nhiệm vụ, dẫn tới nhiều nơi hoạt động còn mang tính hình thức. Đây là thách thức lớn cần sự nhiệt tình, trách nhiệm của những người làm công tác phòng, chống thiên tai các cấp. Tại hội nghị tập huấn nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai năm 2020, ông Hoàng Quốc Khánh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã nhấn mạnh: Thời gian tới, Lào Cai sẽ tiếp tục kiện toàn nâng cao chất lượng hoạt động đội xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã, đặc biệt là tại các địa phương có nguy cơ xảy ra thiên tai trong mùa mưa, lũ.
Lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã là lực lượng từ trong dân, cùng với dân, giúp dân chủ động phòng ngừa và xử lý kịp thời ngay khi thiên tai xảy ra, giúp dân khắc phục hậu quả, góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai... Chính vì thế, chú trọng phát huy vai trò của lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã là việc làm thiết thực và vô cùng hiệu quả, góp phần xây dựng vùng an toàn trước thiên tai.
