Trại giam Hồng Ca hằng năm tiếp nhận, quản lý khoảng 3.000 phạm nhân, hầu hết thuộc loại tội phạm rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng, trong đó phạm nhân là người dân tộc thiểu số chiếm trên 60%.
Những năm qua, cùng với việc thực hiện đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ đảm bảo công tác quản lý, giam giữ phạm nhân tuyệt đối an toàn, Trại giam Hồng Ca đã tích cực phối hợp với các sở, ngành và đơn vị liên quan mở nhiều lớp học đặc biệt. Tại đây, các phạm nhân được tham gia học nghề, xóa mù chữ, phổ biến pháp luật và trang bị kỹ năng sống. Qua đó, khơi dậy lương tri, xóa bỏ mặc cảm, giúp phạm nhân cải tạo tốt và sớm tái hòa nhập cộng đồng.
Các nghề thường xuyên được tổ chức đào tạo cho phạm nhân ở trại giam thời gian qua như: mộc, điện, may; đồng thời, duy trì truyền dạy nghề thông qua các hoạt động lao động sản xuất như nông nghiệp, trồng rau xanh, chăn nuôi và các nghề tiểu thủ công nghiệp...
Tại lớp truyền dạy nghề may của phân trại số 1, chúng tôi chứng kiến không khí lao động miệt mài, hăng say của các phạm nhân. Không ít người trước đây vốn chỉ quen lối sống hưởng thụ, nay dưới sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của cán bộ quản giáo đã trở nên thuần thục qua từng đường kim mũi chỉ, những bàn tay thô ráp ngày nào giờ đã khéo léo hơn.
Là người đang chấp hành án phạt tù 20 năm và đã thụ án được 10 năm, phạm nhân Nguyễn Tiến Sỹ (trú tại phường Lào Cai) chia sẻ, bản thân từng không nghĩ có ngày mình lại làm được nghề may - công việc vốn đòi hỏi sự kiên trì, nhẫn nại. Tuy nhiên, trong quá trình lao động và học nghề, phạm nhân đã được cán bộ quản giáo trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tận tình. Mỗi khi gặp khó khăn, vướng mắc, sự gần gũi, động viên kịp thời của các cán bộ đã giúp phạm nhân có thêm động lực. Đến nay, Nguyễn Tiến Sỹ đã trở thành một trong những thợ may giỏi của phân trại.
Từ thực tiễn dạy nghề tại trại giam, nhiều phạm nhân đã có chuyển biến rõ rệt trong nhận thức. Tiêu biểu như phạm nhân Tống Bá Nam, người đã chấp hành án phạt tù được hơn 2 năm tại trại giam. Từ một người lêu lổng chỉ biết ăn chơi thì nay Nam đã thực hiện thành thạo các công đoạn, đạt mức khoán lao động ổn định. Nam chia sẻ: “Học nghề may giúp tôi rèn được tính kiên nhẫn, chấp hành kỷ luật tốt hơn và có thêm động lực cải tạo”. Nam đang cố gắng để có một nghề sau này về có công việc ổn định để phát triển cuộc sống.
Những lớp dạy nghề do các quản giáo phụ trách mở tại các phân trại của trại giam Hồng Ca đã nhận được sự tham gia hào hứng của phạm nhân. Qua việc học và làm nghề giúp phạm nhân rèn luyện tính kiên trì, nhận thức rõ ràng đúng sai và quan trọng hơn giúp họ quý trọng giá trị của lao động và có mục tiêu phấn đấu rõ ràng.
Thiếu tá Nguyễn Thị An - Quản giáo Phân trại số 1, trại giam Hồng Ca cho biết, ngoài dạy nghề ,chị và các quản giáo luôn định hướng giúp phạm nhân hướng thiện, chuyên tâm cải tạo. Qua việc đi sâu nắm bắt tình hình tâm lý, kịp thời ổn định tư tưởng cho các phạm nhân, lực lượng quản giáo đã giúp họ nhận ra giá trị của lao động, từ đó biết trân trọng cuộc sống hơn.
Cùng với các lớp truyền dạy nghề, nhiều năm qua, trại giam Hồng Ca còn phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai tổ chức các lớp xóa mù chữ cho phạm nhân. Sau mỗi khóa học, các phạm nhân đã đọc được các loại sách pháp luật, báo, thông tin về các chính sách giảm án, đặc xá, từ đó có thêm động lực cải tạo để được xem xét giảm án, sớm trở về với cuộc sống cộng đồng.
Từ không biết chữ, sau 5 tháng theo học lớp xóa mù chữ, phạm nhân Cư Chiếu - người dân tộc Mông ở phân trại số 1 đã biết đọc, biết viết. Cư Chiếu cho biết mình vừa tự viết thư gửi về cho vợ con.
Trực tiếp đứng lớp xóa mù chữ cho phạm nhân, giảng viên Hoàng Vân Kiều cho biết, do đa số học viên là người dân tộc thiểu số, nhận thức còn hạn chế, nên khi truyền dạy, chị phải khéo léo lựa chọn vốn từ ngữ gần gũi, phù hợp nhất. Cách tiếp cận này giúp các phạm nhân dễ hiểu, dễ nhớ và nhanh chóng tiếp thu được những kiến thức bài học trên lớp.
Tại các lớp xóa mù chữ, ngoài học chữ, các phạm nhân còn được tiếp cận những kiến thức cơ bản của cuộc sống pháp luật và nghề nghiệp. Từ đó, giúp họ hiểu ra giá trị của tri thức và quyết tâm thay đổi sớm trở về với cộng đồng. Niềm vui và hạnh phúc của các quản giáo chính là những việc làm thầm lặng của họ đã đơm bông, kết trái.
Thượng tá Phạm Văn Thành - Phó Giám thị Trại giam Hồng Ca chia sẻ: Những lớp học được mở rất ý nghĩa vì mang lại cho phạm nhân kiến thức, tay nghề, trang bị cho họ hành trang khi trở lại với cộng đồng. Nhiều phạm nhân lúc đến đây không biết chữ, sau khi học lớp xóa mù chữ đã có thể tự viết thư gửi về gia đình. Trong thời gian tới, Trại giam Hồng Ca tiếp tục duy trì mở các lớp học xóa mù chữ và truyền dạy nghề cho phạm nhân. Bên cạnh đó, trại giam cũng tăng cường tổ chức các hoạt động giao lưu, tư vấn, giới thiệu việc làm cho phạm nhân, cung cấp thêm thông tin về thị trường lao động, định hướng nghề nghiệp và tạo cầu nối giữa phạm nhân với doanh nghiệp.
Không chỉ là người thầy tận tâm truyền đạt kiến thức và kỹ năng sống, các cán bộ quản giáo tại Trại giam Hồng Ca còn như những bác sĩ, từng bước chữa lành tổn thương về tinh thần, giúp phạm nhân có thêm niềm tin để xây dựng cuộc đời mới tốt đẹp hơn.
