LCĐT - Vùng lúa đặc sản Séng cù Mường Vi (Bát Xát) đang vào thời điểm thu hoạch vụ mùa. Không khí trên những cánh đồng rộn ràng, tấp nập. Tiếng cười giòn tan, tiếng máy tuốt lúa ì ầm từ sáng sớm. Vụ mùa tuy năng suất không bằng vụ xuân, nhưng lúa mùa lại bán được giá hơn lúa xuân, nên bà con vẫn rất phấn khởi.
 |
| Nông dân Mường Vi thu hoạch lúa Séng cù. |
Niềm vui trên những cánh đồng
Tuyến đường nội đồng từ thôn Đông Căm ra tràn lúa mới 6h, xe máy của nông dân đã xếp hàng dựng ngay ngắn bên lề. Mùi thơm của lúa chín phảng phất khắp nơi báo hiệu thời khắc thu hoạch đã đến. Trên những thửa ruộng trĩu hạt, nông dân đổi công giúp nhau gặt lúa nói cười rộn rã. Chị Trần Thị Ngọc, thôn Đông Căm vụ này gieo cấy 50 kg giống, nhìn vào tỉ lệ lúa được bông, chị đã ước vụ mùa kém hơn vụ xuân, nhưng không vì thế mà những nông dân như chị buồn, bởi lúa vụ mùa bao giờ cũng bán được giá hơn. 50 kg giống có thể cho gia đình chị thu hoạch được 3 - 4 tấn thóc. Sau khi phơi khô thóc, chị Ngọc sẽ để riêng lượng thóc sử dụng cho cả gia đình đến khi thu hoạch vụ xuân, còn lại bán cho tư thương. Nếu được mùa, mỗi năm gia đình chị có thể thu 40 - 50 triệu đồng từ lúa Séng cù. Ngoài cấy lúa, gia đình còn chăn nuôi, nên kinh tế cũng khá.
Ở thửa ruộng phía xa, chị Lương Thị Thoa cũng đang tranh thủ gặt những bông lúa nặng hạt. Vụ mùa nhiều sâu bệnh, nhất là trên giống lúa đặc sản Séng cù khiến chị Thoa phải vất vả lắm mới bảo toàn được năng suất. Chồng chị Thoa mất sớm, cả gia đình chỉ khai hoang được ít ruộng cấy lúa, kinh tế cả gia đình phụ thuộc vào mảnh ruộng cấy lúa Séng cù. Vụ này, chị Thoa gieo 10 kg giống, tính ra được 6 tạ thóc. 10 triệu đồng thu nhập từ bán thóc được chi trả cho sinh hoạt của chị và tiền học của cô con gái út. Với người nông dân như chị Thoa, lúa Séng cù thực sự là “cần câu cơm” giúp gia đình vượt qua thời điểm khó khăn nhất.
Hầu hết các gia đình ở Mường Vi đều có thâm niên cấy lúa đặc sản Séng cù, nên họ hiểu đặc tính của giống lúa này cũng như cách chăm sóc, phòng, trừ sâu bệnh. Từ khi gạo Séng cù trở thành sản phẩm nông nghiệp hàng hóa được thị trường ưa chuộng thì cuộc sống của những nông dân chân lấm tay bùn được đổi thay từng ngày. Sản phẩm thu hoạch đến đâu tiêu thụ hết đến đấy, thậm chí đôi khi còn trở nên khan hiếm. Khi kinh tế không còn khó khăn, nông dân không phải “bán tháo” để lấy tiền chi trả kinh phí sinh hoạt hằng ngày, một số hộ đã biết tích trữ chờ đến khi được giá mới bán ra thị trường. Chuyện làm giàu từ cây lúa không còn lạ ở đất Mường Vi khi thôn, xóm bắt đầu khang trang, những ngôi nhà cao tầng sạch, đẹp mọc lên giữa mênh mông ruộng nương.
Nâng cao chất lượng bằng cánh đồng một giống
Đã có thời gian một số hộ dân cấy giống lúa khác xen lẫn ruộng lúa Séng cù, kết quả là tại khu vực đó, Séng cù bị lai tạp, thoái hóa, không còn nguyên bản. Vì chất lượng đi xuống, nên ảnh hưởng đến cả vùng lúa Mường Vi khiến giá lúa sụt giảm. Các hộ dân kiên định với lúa Séng cù phải lập kế hoạch kêu gọi những hộ nông dân kia không nên gieo cấy xen hai giống như vậy. Đến nay, cả thung lũng Mường Vi rộng lớn, nông dân chỉ cấy một loại lúa đặc sản Séng cù gọi là “cánh đồng một giống”. Với cách thức sản xuất chuyên canh cùng kỹ thuật chăm sóc từng thời kỳ phát triển của cây lúa đã giúp nâng cao chất lượng lúa Séng cù Mường Vi và chất lượng này được khẳng định bởi chính người tiêu dùng. Còn người dân Mường Vi, khi được hỏi ai cũng bảo chỉ cấy lúa Séng cù vì được giá và vì họ đã đúc rút được kinh nghiệm từ bao nhiêu năm. Anh Trần Kiều Hưng, Chủ tịch UBND xã Mường Vi cho biết: Mô hình “cánh đồng một giống” của xã đang được vùng lúa Séng cù Mường Khương học tập khi lúa Séng cù ở Mường Khương cũng đang đứng trước nguy cơ bị giảm chất lượng.
Diện tích lúa vụ mùa tại xã Mường Vi gieo cấy 162 ha, trong đó có tới 146 ha lúa Séng cù, năng suất ước đạt 54 tạ/ha. Hiện, nhiều tư thương đã vào tận nơi đặt mua thóc về xay xát. Những khách hàng sành ăn cũng đi ôtô vào tận ruộng hỏi mua khiến ngày mùa ở Mường Vi càng tấp nập. Từ cây lúa, cuộc sống ở một xã từng nghèo khó đang thay đổi mỗi ngày.
