Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ và những biến động địa chính trị khó lường, Việt Nam đang quyết tâm đẩy sớm lộ trình triển khai xăng sinh học E10 (pha trộn 10% ethanol và 90% xăng khoáng) ngay trong tháng 4/2026. Đây không chỉ là bước đi thực hiện cam kết quốc tế về giảm phát thải mà còn là chiến lược tự chủ năng lượng, giảm phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.
Rút ngắn lộ trình triển khai xăng E10
Việc phát triển và mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học từ lâu đã không còn là một lựa chọn mang tính thử nghiệm mà đã trở thành xu thế tất yếu của thế giới. Với Việt Nam, đây là giải pháp đa mục tiêu: vừa góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) vào năm 2050, vừa thúc đẩy kinh tế nông nghiệp tuần hoàn thông qua việc tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có như ngô, sắn.
Thực tế, xăng sinh học nồng độ cao như E10, E15 hay E20 đã được các cường quốc như Mỹ, Brazil và các quốc gia láng giềng như Thái Lan, Philippines sử dụng rộng rãi từ nhiều thập kỷ. Tại Việt Nam, sau gần 8 năm triển khai xăng E5 RON92 trên toàn quốc (từ năm 2018), thị trường đã có sự thích ứng nhất định. Đặc biệt, việc thí điểm xăng E10 RON95 từ tháng 8/2025 đã cho thấy những tín hiệu rất khả quan khi chưa ghi nhận bất kỳ phản hồi tiêu cực nào về chất lượng hay tác động đến động cơ từ phía người tiêu dùng.
Trước những biến động khó lường của tình hình thế giới, nhất là các xung đột vũ trang có thể gây gián đoạn chuỗi cung ứng dầu mỏ toàn cầu, việc làm chủ một phần nguồn nhiên liệu xanh trở thành nhiệm vụ cấp bách. Ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho biết nếu mỗi năm Việt Nam sử dụng khoảng 26 triệu m³, tấn xăng dầu thì với tỷ lệ phối trộn 10%, lượng nhiên liệu hóa thạch được thay thế là rất đáng kể.
"Hiện nay, Việt Nam mới chỉ đáp ứng được khoảng 70% nhu cầu xăng dầu trong nước, còn lại 30% phải nhập khẩu. Vì vậy, mọi chương trình giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đều mang ý nghĩa chiến lược đối với an ninh năng lượng quốc gia," Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam nhấn mạnh.
Theo kế hoạch ban đầu tại Thông tư 50/2025/TT-BCT, lộ trình bắt buộc sử dụng xăng E10 trên toàn quốc được ấn định từ ngày 1/6/2026. Tuy nhiên, nhận thấy tầm quan trọng của việc đẩy nhanh tiến trình chuyển dịch năng lượng, ngày 19/3/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký ban hành Chỉ thị 09/CT-TTg.
Chỉ thị này yêu cầu Bộ Công Thương rà soát các điều kiện để sớm triển khai lộ trình chuyển đổi sang xăng E10 ngay trong tháng 4/2026, sớm hơn so với kế hoạch ban đầu. Mục tiêu đặt ra là giảm ngay 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng, góp phần tiết kiệm năng lượng và giảm ô nhiễm môi trường tại các đô thị lớn.
Quyết tâm này đòi hỏi một sự phối hợp chưa từng có giữa các bộ ngành và cộng đồng doanh nghiệp xăng dầu. Không còn dừng lại ở mức khuyến khích, đây đã trở thành nhiệm vụ chính trị và kinh tế then chốt để hình thành thị trường năng lượng bền vững.
Chuẩn bị nguồn cung và hạ tầng để sẵn sàng cung ứng trong tháng 4
Một trong những vấn đề được quan tâm nhất hiện nay là nguồn cung Ethanol (E100) dùng để phối trộn. Thống kê cho thấy, nhu cầu ethanol phục vụ phối trộn xăng E10 ước tính khoảng 92.000-100.000 m³ mỗi tháng.
Hiện tại, cả nước có 6 nhà máy ethanol nhưng mới chỉ có 3 nhà máy đang vận hành với sản lượng thực tế đạt khoảng 25.000 m³/tháng - chỉ đáp ứng được khoảng 25-27% nhu cầu. Nếu huy động tối đa cả 6 nhà máy, năng lực nội địa cũng chỉ dừng ở mức 41%.
Tuy nhiên, ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam cho rằng khoảng thiếu hụt này không đáng ngại nếu chúng ta có chiến lược nhập khẩu bài bản. “Nguồn cung ethanol từ Mỹ và Brazil rất dồi dào và ổn định. Đặc biệt, tuyến hàng hải vận chuyển ethanol từ khu vực này không đi qua Trung Đông, nên sẽ không chịu tác động trực tiếp bởi các xung đột vũ trang tại đó,” ông Tuấn phân tích.
Thách thức thực sự lại nằm ở yếu tố thời gian. Khi các quốc gia như Ấn Độ, Trung Quốc cũng đang đẩy mạnh sử dụng xăng sinh học, áp lực lên các trung tâm trung chuyển như Hàn Quốc, Singapore là rất lớn. Do đó, các doanh nghiệp Việt Nam cần nhanh chóng chốt các hợp đồng dài hạn để đảm bảo mức giá cạnh tranh và nguồn cung không bị gián đoạn khi lộ trình được đẩy sớm lên tháng 4/2026.
Dù lộ trình bị rút ngắn, nhưng theo khảo sát, các "ông lớn" trong ngành xăng dầu đều đã ở tư thế sẵn sàng. Năng lực pha chế tổng hợp của các doanh nghiệp hội viên Hiệp hội Xăng dầu hiện đạt khoảng 965.000 m³/tháng, hoàn toàn đáp ứng nhu cầu tiêu thụ toàn quốc.
Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) - đơn vị chiếm thị phần lớn nhất cho biết đã hoàn tất các điều kiện pháp lý và nâng cấp hạ tầng phối trộn. Với nhu cầu khoảng 45.000-50.000 m³ ethanol mỗi tháng, Petrolimex đã chủ động phương án nhập khẩu để bù đắp cho phần thiếu hụt từ nguồn nội địa.
Tại Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL), sau giai đoạn kinh doanh thử nghiệm thành công tại 4 thành phố lớn với gần 100 cửa hàng, PVOIL cho biết có thể triển khai diện rộng từ trung tuần đến cuối tháng 4/2026. Đơn vị này cũng đang nâng công suất phối trộn tại 13 địa điểm lên mức 350.000-380.000 m³/tháng.
Saigon Petro và Anh Phát Petro cũng cam kết sẽ đưa xăng E10 vào hệ thống phân phối trực thuộc ngay từ giữa tháng 4/2026, đồng thời sẵn sàng cung ứng cho các đối tác bán lẻ khác.
Việc các doanh nghiệp chủ động đầu tư vào hệ thống súc rửa bể chứa, nâng cấp trạm bơm và mở rộng kho bãi chứa ethanol cho thấy một tinh thần trách nhiệm cao đối với chỉ đạo của Chính phủ.
Tháo gỡ "nút thắt" để thông suốt lộ trình
Dù hạ tầng và nguồn cung đã cơ bản ổn định, nhưng vẫn còn những rào cản kỹ thuật cần tháo gỡ để lộ trình tháng 4/2026 diễn ra thông suốt. Cụ thể là quy chuẩn về hàm lượng oxy tối đa trong xăng hiện đang ở mức 3,7%, trong khi để đạt tiêu chuẩn E10 cần nâng cao hơn.
Để xử lý vấn đề này, Bộ Khoa học và Công nghệ đã phát hành công văn lấy ý kiến các bên về việc sửa đổi quy chuẩn này và việc tiếp thu ý kiến, ban hành quy chuẩn mới sẽ sớm được hoàn tất. Bên cạnh đó, các vướng mắc về phòng thử nghiệm, cấp phép và chứng nhận hợp quy cũng đang được Bộ Công Thương và Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp xử lý trên tinh thần "cắt giảm thủ tục, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp."
Tại hội nghị triển khai lộ trình xăng sinh học E10 mới đây, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân đã khẳng định thông điệp mạnh mẽ rằng lộ trình sử dụng xăng E10 là bắt buộc: “Chúng ta đang nỗ lực rút ngắn lộ trình khoảng 1 tháng, triển khai ngay trong tháng 4/2026. Đây là yêu cầu rất cao, đòi hỏi toàn bộ hệ thống từ bộ máy quản lý đến doanh nghiệp sản xuất, phối trộn phải vào cuộc với tinh thần khẩn trương, quyết liệt hơn bình thường.”
Thứ trưởng Bộ Công Thương nhấn mạnh nhiều khó khăn đã được nhận diện rõ và từng bước tháo gỡ, các vấn đề về cơ chế, quy chuẩn, điều kiện kỹ thuật đang được xử lý. Điều được quan tâm nhất lúc này không phải là cơ chế mà là sản lượng.
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân đề nghị tất cả các doanh nghiệp phải có văn bản chính thức, báo cáo và khẳng định rõ năng lực của mình. Doanh nghiệp phải nói rõ có thể cung cấp bao nhiêu ethanol, trong thời gian nào, bằng nguồn nào, với điều kiện gì… Nếu đơn vị nào đủ điều kiện về kỹ thuật và nguồn cung thì phải thực hiện ngay, không chờ đợi.
Rút ngắn lộ trình xăng sinh học E10 là minh chứng cho quyết tâm của Việt Nam trong việc xây dựng một nền kinh tế Xanh, tự chủ và bền vững. Với sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, sự vào cuộc ráo riết của các Bộ ngành và nội lực mạnh mẽ của các doanh nghiệp, mục tiêu phủ sóng xăng E10 ngay trong tháng 4/2026 đang dần trở thành hiện thực.
