Nghĩa Tâm hiện có hơn 2,6 nghìn ha rừng, trong đó, rừng tự nhiên phòng hộ gần 1,6 nghìn ha, rừng tự nhiên sản xuất trên 1 nghìn ha. Với địa hình đồi núi dốc, chia cắt mạnh, đan xen giữa các khu dân cư và đất sản xuất lâm nghiệp; thảm thực vật dày, vào mùa hanh khô, độ ẩm không khí xuống thấp, chỉ cần một sơ suất nhỏ cũng có thể gây cháy rừng.
Cùng với đó, khó khăn lớn nhất không chỉ là trang thiết bị thô sơ, địa hình hiểm trở mà còn là nhận thức của một bộ phận người dân về an toàn lửa rừng chưa đồng đều. Nhiều năm trước, câu chuyện người dân đốt thực bì tự phát theo thói quen cũ luôn là nỗi lo của chính quyền và lực lượng kiểm lâm địa bàn. Vì thế, thay đổi tư duy từ chữa cháy sang chủ động phòng cháy trở thành bài toán cấp thiết của địa phương để giữ vững màu xanh đại ngàn.
Theo đồng chí Đỗ Chí Thành - Phó Chủ tịch UBND xã, phương châm cốt lõi là áp dụng nghiêm ngặt nguyên tắc tuyên truyền đi trước một bước, quản lý siết chặt quản lý và ngăn chặn nguy cơ từ sớm.
Xã đã chủ động chuyển trọng tâm từ bị động chạy theo dập lửa sang chủ động ngăn ngừa, phân vùng nguy cơ cháy rừng; đồng thời, xác định rõ từng khu vực trọng điểm như thôn Rẹ, Đỗng để bố trí nhân lực tuần tra nghiêm ngặt.
Cùng với đó, Nghĩa Tâm đưa các quy định bảo vệ rừng vào hương ước, quy ước của các thôn bản để, người dân tự giám sát lẫn nhau. Nhờ đó, các hoạt động đốt nương, xử lý thực bì được đưa vào kiểm soát.
Thực tế cho thấy, giải pháp cốt lõi và bền vững nhất chính là thay đổi nhận thức của người dân sống gần rừng. Chính vì vậy, công tác tuyên truyền, phổ biến Luật Lâm nghiệp và các quy định về phòng cháy, chữa cháy rừng được xã triển khai liên tục, đa dạng hình thức. Cán bộ kiểm lâm địa bàn phối hợp cùng ban quản lý các thôn đến từng hộ gia đình để ký cam kết bảo vệ rừng; tuyên truyền trên loa truyền thanh của xã với nội dung tập trung vào các hành vi bị nghiêm cấm.
Ông Nguyễn Trung Dũng - cán bộ kiểm lâm phụ trách địa bàn xã Nghĩa Tâm, Hạt Kiểm lâm khu vực Nghĩa Lộ cho biết: Vào đầu niên vụ khô hanh, cán bộ kiểm lâm đã tổ chức họp và cho người dân ký cam kết bảo vệ rừng, phòng chống cháy rừng. Thường xuyên tổ chức tuần tra tại những khu vực trọng điểm nhằm kịp thời phát hiện và xử lý những hành vi vi phạm. Đồng thời, thực hiện tốt quy chế phối hợp giữa 3 lực lượng công an, quân sự và kiểm lâm trong bảo vệ rừng.
Ngay từ đầu mùa khô, Ban Chỉ huy phòng chống cháy rừng xã Nghĩa Tâm đã tổ chức rà soát, xác định các vùng trọng điểm có nguy cơ cháy cao. Tại các khu vực giáp ranh giữa đất canh tác và rừng tự nhiên, lực lượng bảo vệ rừng, dân quân cùng người dân đã phát dọn hàng ki lô mét đường băng cản lửa. Đặc biệt, sức mạnh của chiến dịch phòng chống cháy rừng tại Nghĩa Tâm nằm ở việc vận dụng nhuần nhuyễn phương châm “4 tại chỗ". Hệ thống tổ đội bảo vệ rừng là lá chắn đầu tiên bảo vệ màu xanh đại ngàn, các thành viên trong tổ đều là những người thông thuộc địa hình, có sức khỏe và tinh thần trách nhiệm cao. Trong những ngày nắng nóng cao điểm, lực lượng bảo vệ rừng luôn duy trì quân số trực 24/24 giờ.
Ông Hoàng Đình Trang - thành viên Tổ bảo vệ rừng thôn Rẹ cho biết: “Thôn có hơn 767 ha rừng. Trước mùa khô hanh, Tổ bảo vệ rừng thôn đã tổ chức các cuộc họp dân, tuyên truyền sâu rộng và tổ chức ký cam kết bảo vệ, phòng chống cháy rừng với các hộ gia đình. Tổ bảo vệ rừng đã kích hoạt phương án phòng chống cháy rừng ở mức cao nhất, tiến hành rà soát, dọn các vật liệu dễ cháy dưới tán rừng, làm sạch các đường băng cản lửa tại khu vực giáp ranh. Đồng thời, toàn bộ dụng cụ chữa cháy tại chỗ đều đã được bảo dưỡng, kiểm tra để sẵn sàng sử dụng khi có sự cố”.
Sự chủ động của người dân và chính quyền Nghĩa Tâm đã tạo nên một lá chắn vững chắc, bảo vệ hàng ngàn héc ta rừng an toàn qua nhiều mùa khô hanh. Màu xanh của Nghĩa Tâm hôm nay chính là quả ngọt từ tinh thần trách nhiệm, sự đồng lòng và ý thức của mỗi người con nơi đại ngàn.
