Từ phủ sóng thôn, bản đến kết nối từng cụm dân cư
Giữa trùng điệp núi cao của xã Nậm Có, nơi hơn 98,2% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống phân tán trên các sườn núi, việc tiếp cận hạ tầng viễn thông vẫn còn những khoảng trống. Dù sóng di động đã phủ tới 11/11 thôn, Internet băng rộng cố định mới chỉ đến được 4 thôn. Thực tế này khiến người dân ở những khu vực xa trung tâm gặp khó khăn trong tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, tìm kiếm thông tin và quảng bá nông sản.
Trước thực tế đó, xã Nậm Có đặt mục tiêu phát triển mạng 5G tại 6/11 thôn, nâng cấp thiết bị và duy trì hoạt động của 11 tổ công nghệ số cộng đồng với 66 thành viên. Cùng với đầu tư hạ tầng, địa phương chú trọng hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, khai thác các tiện ích số phục vụ đời sống.
Anh Lù A Dê, thôn Mú Cái Hồ cho biết: “Trước đây, mỗi khi tôi cần làm giấy tờ hay tìm hiểu chính sách phải đi lại rất vất vả. Từ khi được cán bộ xuống tận nơi kéo đường truyền Internet rồi hướng dẫn tỉ mỉ cách dùng điện thoại thông minh, việc liên lạc và làm thủ tục cho gia đình thuận tiện hơn rất nhiều”.
Việc đầu tư hạ tầng viễn thông giúp người dân vùng cao mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ thiết yếu, tạo điều kiện ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh.
Không chỉ tại Nậm Có, ở xã Chế Tạo cũng đặt ra yêu cầu mở rộng kết nối đến những khu vực dân cư cách biệt. Năm 2024, Viettel Yên Bái đầu tư hơn 3 tỷ đồng xây dựng trạm phát sóng YBI0574 tại bản Háng Tày, đưa sóng di động đến 257 hộ dân, hơn 1.000 nhân khẩu thuộc ba bản Háng Tày, Kể Cả và Pú Vá, những khu vực trước đó chưa có điện lưới quốc gia.
Hiện nay, toàn xã không còn thôn trắng sóng di động. Tuy nhiên, vẫn còn cụm dân cư chưa được tiếp cận sóng do địa hình cách trở và chưa có điện lưới quốc gia.
Ông Hảng A Ký - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Chế Tạo trăn trở: “Toàn xã đã xóa xong thôn trắng sóng, nhưng riêng cụm dân cư Trống Khua có 17 hộ vẫn hạn chế thông tin do địa hình quá biệt lập, lại chưa có điện lưới quốc gia. Địa phương rất mong các doanh nghiệp viễn thông tiếp tục khảo sát, có giải pháp đặc thù để mở rộng kết nối, giúp bà con không bị bỏ lại phía sau”.
Những trường hợp như tại Trống Khua cho thấy, xóa điểm trắng sóng cấp thôn, bản chưa đồng nghĩa với việc mọi khu dân cư đều được tiếp cận dịch vụ viễn thông ổn định. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với Lào Cai trong giai đoạn tiếp theo.
Nâng chất lượng kết nối, thu hẹp khoảng cách số
Sau khi cơ bản xóa các điểm trắng, lõm sóng cấp thôn, bản, Lào Cai tiếp tục mở rộng vùng phủ, nâng chất lượng mạng di động và phát triển Internet băng rộng. Đây là bước đi cần thiết để hạ tầng viễn thông đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập, sản xuất, kinh doanh và sử dụng dịch vụ số của người dân.
Thực hiện mục tiêu này, các doanh nghiệp viễn thông tập trung nguồn lực phát triển hạ tầng. Trong đó, Viettel Lào Cai triển khai chiến dịch xây dựng, phát sóng 99 trạm BTS, hướng tới xóa trắng, lõm sóng tại 150 thôn, bản và cụm dân cư. Chiến dịch được triển khai theo Kế hoạch hành động số 05-KH/BCĐTW ngày 11/7/2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương, Kế hoạch số 34-KH/TU ngày 16/1/2026 của Tỉnh ủy Lào Cai và Thông báo kết luận số 131/TB-SKHCN ngày 24/8/2026 của Sở Khoa học và Công nghệ.
Triển khai tại địa bàn miền núi, việc xây dựng các trạm BTS gặp không ít trở ngại. Nhiều vị trí nằm sâu trong núi, giao thông cách trở; vật tư, thiết bị phải vận chuyển thủ công từ 8 - 10 km. Có 14 trạm chưa có điện lưới phải sử dụng máy phát điện dầu công suất lớn; thủ tục đất rừng tại nhiều vị trí, thời tiết mưa nhiều và thiếu nhân lực thi công cũng ảnh hưởng đến tiến độ.
Trước những khó khăn đó, với sự chỉ đạo của UBND tỉnh, sự phối hợp của các sở, ngành và chính quyền địa phương, Viettel Lào Cai đã huy động nhân lực, phương tiện, chủ động tháo gỡ vướng mắc trong từng khâu, từ khảo sát, hoàn thiện thủ tục đến xây dựng hạ tầng, lắp đặt thiết bị và phát sóng.
Nhờ đó, đến hết tháng 10/2026, đơn vị đã hoàn thành phát sóng 99/99 trạm BTS, sớm hơn 2 tháng so với kế hoạch. Qua đó, xóa trắng sóng tại 2 thôn với khoảng 1.000 người dân; xóa lõm sóng tại 4 thôn với khoảng 2.200 người và cải thiện chất lượng kết nối tại 144 cụm dân cư với hơn 45.000 người. Tổng số người dân được hưởng lợi từ chiến dịch đạt hơn 48.000 người.
Cùng với Viettel, VNPT Lào Cai tiếp tục tham gia phát triển hạ tầng viễn thông, chú trọng mở rộng Internet băng rộng, nâng cao chất lượng đường truyền và phối hợp khắc phục những khu vực còn hạn chế về kết nối. Sự tham gia của các doanh nghiệp góp phần mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ viễn thông, đáp ứng nhu cầu của người dân, cơ quan, trường học và cơ sở sản xuất, kinh doanh.
Đến hết tháng 10/2026, toàn tỉnh đã xóa 100% điểm trắng, điểm lõm sóng cấp thôn, bản. Đây là kết quả quan trọng trong phát triển hạ tầng viễn thông tại địa bàn khó khăn. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là bảo đảm có sóng mà còn phải nâng cao chất lượng, tính ổn định của kết nối, nhất là tại các cụm dân cư biệt lập.
Bên cạnh khu dân cư, Lào Cai cũng ưu tiên bảo đảm kết nối tại các cơ sở giáo dục, nhất là những điểm trường xa trung tâm.
Đầu tháng 10/2026, Sở Khoa học và Công nghệ đã tiếp nhận 23 bộ thiết bị và dịch vụ Internet vệ tinh Starlink miễn phí trong 6 tháng từ Cục Viễn thông và Công ty Starlink Việt Nam.
Các thiết bị được phân bổ cho 23 địa điểm thuộc 13 xã gồm các điểm trường và nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng tại những khu vực còn khó khăn về kết nối. Các địa phương được hỗ trợ gồm: Phong Dụ Hạ, Phúc Khánh, Cát Thịnh, Si Ma Cai, Mù Cang Chải, Chế Tạo, Tân Hợp, Trạm Tấu, Khao Mang, Sơn Lương, Tú Lệ, Nậm Có và Cao Sơn.
Việc hỗ trợ Internet vệ tinh góp phần bổ sung giải pháp kết nối tại những nơi hạ tầng viễn thông truyền thống chưa đáp ứng được nhu cầu, tạo điều kiện phục vụ dạy và học, tra cứu thông tin và sinh hoạt cộng đồng.
Ông Trần Ngọc Luận - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lào Cai cho biết: “Cùng với đầu tư hạ tầng, tỉnh tiếp tục duy trì các tổ công nghệ số cộng đồng, hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, khai thác nền tảng số và ứng dụng công nghệ trong sản xuất, kinh doanh. Đây là giải pháp để hạ tầng viễn thông thực sự phát huy hiệu quả, giúp người dân vùng cao tiếp cận thuận lợi hơn với thông tin, dịch vụ và các cơ hội phát triển. Trong thời gian tới, chúng tôi tiếp tục phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông rà soát, nâng cao chất lượng kết nối tại những địa bàn còn khó khăn, gắn đầu tư hạ tầng với nhu cầu thực tế của người dân”.
Khi hạ tầng được đầu tư, Internet đến gần hơn với các thôn, bản và người dân được hỗ trợ kỹ năng sử dụng công nghệ, hiệu quả chuyển đổi số sẽ ngày càng rõ nét trong đời sống, sản xuất và hoạt động của chính quyền cơ sở. Qua đó, từng bước thu hẹp khoảng cách số, tạo cơ hội tiếp cận thông tin và dịch vụ số bình đẳng hơn giữa các vùng miền.