Đêm 6/11/2026, xã Bắc Hà tiếp nhận bản tin cảnh báo lũ quét, sạt lở đất, sụt lún đất do mưa lũ hoặc dòng chảy do Đài Khí tượng - Thủy văn tỉnh Lào Cai phát hành. Ngay sau khi nhận tin, lực lượng trực ban phòng, chống thiên tai của xã chuyển thông tin xuống các thôn, triển khai thông báo qua hệ thống loa. Các tổ phản ứng nhanh, tổ xung kích tổ chức trực, sẵn sàng hỗ trợ người dân.
Rạng sáng 7/11, mưa lớn khiến nước từ các khe suối đổ về trung tâm xã, gây ngập úng cục bộ. Khoảng 5 giờ, địa phương ghi nhận 42 hộ tại 9 thôn bị ảnh hưởng, chủ yếu do ngập nhà. Công an, quân sự và lực lượng tại chỗ đưa người dân ở những nhà ngập sâu đến nơi an toàn, không có thiệt hại về người. Khi nước rút, các lực lượng tiếp tục giúp người dân dọn dẹp nhà ở.
Trong tình huống thiên tai, bản tin cảnh báo là căn cứ để địa phương triển khai công tác chuẩn bị. Các kênh liên lạc trực tuyến giúp thông tin được chuyển tiếp kịp thời, đồng thời phục vụ trao đổi, nắm diễn biến tại từng địa bàn. Ông Phùng Đức Toản - Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Nông nghiệp và Môi trường xã Bắc Hà cho biết, các bản tin chủ yếu được xã tiếp nhận qua nhóm Zalo “Trực ban phòng, chống thiên tai”. Xã cũng thường xuyên truy cập Hệ thống thông tin thời tiết và cảnh báo thiên tai của tỉnh để theo dõi bản tin cập nhật, báo cáo và khai thác văn bản chỉ đạo.
Từ nguồn thông tin tiếp nhận, xã chuyển cảnh báo đến trưởng thôn, cán bộ phụ trách và lực lượng phòng, chống thiên tai qua các nhóm liên lạc. Với khu vực nguy cơ cao, cán bộ gọi điện hoặc đến trực tiếp để nắm tình hình. “Cùng với bản tin cảnh báo, việc khai thác thông tin trên Hệ thống thông tin thời tiết và cảnh báo thiên tai của tỉnh giúp xã chủ động theo dõi tình hình, thuận tiện tra cứu thời tiết, lượng mưa, nguy cơ trượt lở, lũ theo từng giờ và các hướng dẫn ứng phó. Kết hợp với phản ánh từ cơ sở, địa phương có thêm căn cứ xác định nơi cần ưu tiên kiểm tra, chuẩn bị lực lượng và kịp thời cảnh báo đến người dân”, ông Toản cho biết.
Từ nhu cầu theo dõi, tiếp nhận cảnh báo tại cơ sở, Lào Cai đang tăng cường khai thác các nền tảng số để kết nối thông tin, hỗ trợ nhận diện nguy cơ trên phạm vi toàn tỉnh. Hai công cụ đang được sử dụng là Hệ thống thông tin thời tiết và cảnh báo thiên tai tại địa chỉ pctt.laocai.gov.vn và Hệ thống cảnh báo sớm trượt lở tại laocai.canhbaothientai.org.vn.
Hệ thống thông tin thời tiết và cảnh báo thiên tai của tỉnh đang tiếp tục được hoàn thiện. Các chức năng được phát triển gồm cung cấp thông tin thời tiết hàng giờ đến cấp xã, từng vị trí trên bản đồ; thông tin dự báo nguy cơ lũ quét, sạt lở; cập nhật thiệt hại từ cơ sở và tự động tổng hợp toàn tỉnh. Hệ thống dự kiến nghiệm thu chính thức vào tháng 6/2027.
Ông Trần Anh Văn - Phó Trưởng Phòng Quản lý xây dựng công trình, Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, việc khai thác hai hệ thống giúp lực lượng trực ban thuận tiện theo dõi lượng mưa, tổng hợp diễn biến nguy cơ và xác định khu vực cần ưu tiên kiểm tra.
Nguồn thông tin phục vụ công việc này gồm số liệu từ mạng lưới 199 trạm đo mưa tự động, các trạm thời tiết tổng hợp, thiết bị đo mực nước cùng thông tin kiểm tra thực địa. Khi xuất hiện mưa lớn, lực lượng trực ban theo dõi diễn biến mưa, đối chiếu với những điểm có nguy cơ và vị trí khu dân cư. Ngoài ra, việc ứng dụng các công cụ số cũng tạo thuận lợi trong việc phổ biến thông tin đến địa phương.
Hiện có trên 1.000 người sử dụng nhận thông tin tự động qua Zalo. Từ đầu năm đến ngày 30/10/2026, công tác thông tin, cảnh báo thiên tai của tỉnh đã phát 1.500 lượt thông tin qua fanpage và Zalo, phục vụ theo dõi thời tiết và hướng dẫn phòng tránh.
Việc nâng cao khả năng cảnh báo sớm có ý nghĩa thiết thực đối với một tỉnh miền núi có địa hình chia cắt, dân cư phân tán. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, Lào Cai có 3.024 điểm, khu vực nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, với 13.862 hộ có nguy cơ bị ảnh hưởng. Mỗi khu vực có đặc điểm địa hình, dân cư khác nhau, đòi hỏi thông tin phải được cập nhật nhanh chóng và sát thực tế để phục vụ ứng phó.
Ông Nguyễn Thái Bình - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, thời gian tới, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong theo dõi, cảnh báo thiên tai, nâng cao khả năng nhận diện sớm nguy cơ và rút ngắn thời gian chuyển thông tin đến cơ sở. Cùng với hoàn thiện các hệ thống cảnh báo, tỉnh chú trọng nâng cao kỹ năng sử dụng cho cán bộ địa phương, đưa thông tin đến người dân kịp thời, dễ hiểu, giúp người dân chủ động phòng tránh, bảo vệ tính mạng và tài sản.
Công nghệ số đang mở thêm hướng đi để Lào Cai nâng cao năng lực cảnh báo thiên tai. Khi dữ liệu được kết nối đầy đủ và thông tin được xử lý nhanh hơn, khoảng thời gian từ nhận diện nguy cơ đến phát cảnh báo có thể được rút ngắn. Người dân và chính quyền địa phương khi đó có thêm thời gian hành động trước khi xảy ra tình huống thiên tai.