Mẫu Thượng Ngàn nơi biên ải

LCĐT - Văn Bàn là vùng đất cổ linh thiêng, nơi ghi dấu biết bao chiến công hiển hách của cha ông ta trong công cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm, bảo vệ đất nước. Trải qua chiều dài lịch sử, nhiều di tích được phát hiện và khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa của vùng đất Văn Bàn anh hùng. Nằm bên hữu ngạn sông Hồng tại thôn Tân An 2, xã Tân An, huyện Văn Bàn có một ngôi đền gọi là đền Cô Tân An, nơi thờ nữ chúa có tên húy là Hoàng Bà Xa. Ngôi đền linh thiêng trở thành điểm du lịch tâm linh, thu hút hàng ngàn du khách tham quan, chiêm bái hằng năm.

Đền Cô là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.
Đền Cô là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Nơi thờ Mẫu Thượng Ngàn

Cũng như nhiều di tích lịch sử văn hóa, đến nay có nhiều ý kiến khác nhau về vị thần được thờ trong đền Cô. Có ý kiến cho rằng, đây là nơi thờ tự con gái danh tướng Hoàng Bảy, nhưng cũng có dị bản khác rằng, đền Cô là nơi thờ Cô bé Thượng Ngàn. Đây là một tiên cô nổi tiếng về ngự trong các giá hầu cô. Tuy nhiên, những dị khảo hay ý kiến khác nhau về vị thần được thờ trong đền đã được chứng minh, làm rõ khi Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh sưu tầm, tìm lại được bản sắc phong. Theo đó, triều Nguyễn, niên hiệu Khải Định thứ 9 đã ban sắc phong cho đền Cô là nơi thờ phụng Công chúa Thượng Ngàn. Từ bản sắc phong có thể xác định đền Cô chính là nơi thờ Công chúa Thượng Ngàn hay còn gọi là Mẫu Thượng Ngàn, là 1 trong 3 vị mẫu trên cung thờ Tam tòa Thánh mẫu của hầu hết các ngôi đền khu vực phía Bắc nước ta. Bản sắc phong của triều Nguyễn như một sự minh chứng khẳng định tầm quan trọng của việc thời Mẫu Thượng Ngàn nơi biên ải.

Lễ hội đền Cô hằng năm diễn ra với nhiều hoạt động hấp dẫn.
Lễ hội đền Cô hằng năm diễn ra với nhiều hoạt động hấp dẫn.

Là thủ nhang thâm niên đã lâu tại đền Cô, ông Phạm Văn Chiến cho biết: Đến nay chưa có tài liệu nào nói đến lịch sử xây dựng đền, nhưng những gì còn lại cho thấy đền Cô có từ rất lâu đời. Tương truyền, xưa kia khu vực Tân An có một dãy phố gọi là Phố Cũ, nơi đó đông đúc cư dân, bên cạnh bờ sông Hồng (vị trí ngôi đền ngày nay) có một ngôi miếu nằm cạnh cây trâm vối và cây gạo cổ thụ gọi là miếu Cô, đối diện bên kia sông Hồng (đền Bảo Hà ngày nay) cũng có một miếu gọi là miếu Cậu. Vào ngày rằm, mùng một hằng tháng, Nhân dân khắp trong vùng Khau bản (khu vực Bảo Hà, Tân An ngày nay) lại đến dâng lễ tại 2 ngôi miếu này. Người dân cho rằng, 2 ngôi miếu này rất linh thiêng, cầu gì được nấy. Về sau do chiến tranh, 2 ngôi miếu đã bị tháo dỡ một phần. Năm 1971, một trận lũ lớn xảy ra, nước sông dâng cao, cuốn trôi cả ngôi đền (cột gỗ, lợp lá, nhưng nền cũ của đền không bị sạt lở mà hiện nay vẫn còn). Những năm tháng sau đó, Nhân dân vùng Bảo Hà, Tân An cùng với Nhân dân cả nước dốc sức cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng miền Nam nên việc thờ cúng không mấy ai để ý. Sau này khi nghiên cứu qua sử liệu, qua các hiện vật khai quật được tại Bảo Hà và Tân An cho thấy, đây thực chất là 2 đền thờ Mẫu Thượng Ngàn ở Tân An và Quan Hoàng Bảy ở Bảo Hà.

Lễ hội đền Cô thu hút sự quan tâm của người dân địa phương và du khách.
Lễ hội đền Cô thu hút sự quan tâm của người dân địa phương và du khách.

Bảo tồn và tôn tạo di tích

Với những giá trị độc đáo cả về lịch sử, văn hóa và kiến trúc của ngôi đền, tháng 10/2016, đền Cô, xã Tân An được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Hằng năm, Lễ hội đền Cô diễn ra vào ngày 17 tháng Giêng thu hút hàng ngàn người dân và du khách thập phương đến tham quan, chiêm bái. Nghi thức tế ở đền được tổ chức quy mô, trang trọng theo nghi thức lễ tế Mẫu Thượng Ngàn. Đây là dịp để người dân và du khách dâng hương lên Công chúa Thượng Ngàn - Bà chúa Mẫu cai quản núi rừng nơi biên ải và các thần, thánh thờ trong đền. Lễ hội đền Cô cũng là hoạt động gắn kết chặt chẽ giữa 2 di tích đền Bảo Hà và đền Cô ở 2 bờ sông Hồng. Ngoài phần lễ, đền Cô còn tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ thu hút du khách.

Ngoài những ngày lễ, mỗi ngày đền Cô thu hút khoảng 300 - 400 lượt khách thập phương đến tham quan, chiêm bái. Nơi này không chỉ là điểm đến tâm linh, mà còn là nơi lưu giữ các nét văn hóa dân tộc, điểm du lịch tâm linh cùng tuyến kết nối với các đền Bảo Hà (Bảo Yên), đền Chiềng Ken (xã Chiềng Ken, Văn Bàn)…

Ông Phí Công Hoan, Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện Văn Bàn cho biết: Thời gian tới, Văn Bàn sẽ thành lập Ban Quản lý di tích cấp huyện. Trên cơ sở đó, huyện xây dựng bộ máy đảm bảo quản lý, vận hành và khai thác hiệu quả các di tích lịch sử mang yếu tố văn hóa và tâm linh. Theo đó, đền Cô sẽ tiếp tục đầu tư mở rộng, nâng cấp, đáp ứng nhu cầu tâm linh của Nhân dân và du khách thập phương.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Sa Pa: Một trong những điểm du lịch hè 2026 cho gia đình nhiều thế hệ

Sa Pa: Một trong những điểm du lịch hè 2026 cho gia đình nhiều thế hệ

Mùa hè không chỉ là khoảng thời gian lý tưởng để nghỉ ngơi sau những tháng ngày học tập, làm việc căng thẳng mà còn là dịp để các gia đình nhiều thế hệ cùng quây quần, tận hưởng những chuyến đi ý nghĩa bên nhau. Những năm gần đây, xu hướng du lịch gia đình đang có sự thay đổi rõ rệt khi nhiều người ưu tiên các điểm đến thiên nhiên, khí hậu mát mẻ và nhịp sống thư thái thay vì lịch trình di chuyển dày đặc.

Mù Cang Chải hướng tới phát triển du lịch bền vững

Mù Cang Chải hướng tới phát triển du lịch bền vững

Từ mảnh đất vùng cao chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, Mù Cang Chải đang từng bước chuyển dịch sang phát triển kinh tế du lịch. Địa phương đã cụ thể hóa nghị quyết phát triển du lịch bằng những giải pháp sát thực tế, lấy người dân làm trung tâm, lấy bản sắc văn hóa làm nền tảng và hướng tới phát triển bền vững.

Mini talkshow du lịch xanh: Phụ nữ bản địa Lào Cai lan tỏa sinh kế bền vững

Mini talkshow du lịch xanh: Phụ nữ bản địa Lào Cai lan tỏa sinh kế bền vững

Sáng 15/5, tại Bảo tàng tỉnh Lào Cai (cơ sở 2), Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại Lào Cai, Trường Cao đẳng Lào Cai và Hiệp hội Du lịch tỉnh tổ chức thành công mini talkshow với chủ đề “Từ bản làng đến du lịch xanh: Câu chuyện của những người phụ nữ làm du lịch ở Lào Cai”.

Lào Cai hướng tới phát triển du lịch bốn mùa, bứt phá từ liên kết vùng và bản sắc văn hóa

Lào Cai hướng tới phát triển du lịch bốn mùa, bứt phá từ liên kết vùng và bản sắc văn hóa

Sau hai kỳ nghỉ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4 – 01/5/2026, du lịch Lào Cai tiếp tục tăng trưởng ấn tượng với gần 800.000 lượt khách, doanh thu khoảng 2.217 tỷ đồng. Không gian du lịch mở rộng từ Sa Pa, Bắc Hà, phường Lào Cai đến Mù Cang Chải, Nghĩa Lộ, Trạm Tấu… đang tạo nên chuỗi trải nghiệm liên vùng hấp dẫn, đồng thời cho thấy định hướng phát triển du lịch bốn mùa ngày càng rõ nét.

Du lịch mùa nước đổ - nơi vẻ đẹp lao động hòa quyện cùng kỳ quan thiên nhiên

Du lịch mùa nước đổ - nơi vẻ đẹp lao động hòa quyện cùng kỳ quan thiên nhiên

Mùa nước đổ tại các xã Tả Van, Mù Cang Chải, Tú Lệ đang trở thành điểm đến hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách đến chiêm ngưỡng vẻ đẹp ruộng bậc thang và trải nghiệm nhịp sống lao động của đồng bào vùng cao. Với sự chủ động trong phát triển du lịch của địa phương đang góp phần thúc đẩy tăng trưởng ngành du lịch tỉnh Lào Cai.

Những bản, làng đáng sống

Những bản, làng đáng sống

Những ngày này, về các bản, làng vùng cao Lào Cai, không khó để bắt gặp hình ảnh du khách rảo bước trên những tuyến đường bê tông sạch đẹp, dừng chân bên những nếp nhà truyền thống được gìn giữ nguyên bản, hay trải nghiệm cuộc sống sinh hoạt cùng người dân địa phương. Một diện mạo mới đang dần hiện hữu - hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc, đủ đầy mà vẫn vẹn nguyên giá trị truyền thống.

Giải nhiệt mùa hè với hồ, thác nước

Giải nhiệt mùa hè với hồ, thác nước

Thời tiết bước vào những ngày hè oi bức, nắng nóng cũng là lúc mùa cao điểm du lịch bắt đầu. Bên cạnh xu hướng “nghỉ mát” tại những vùng biển, nhiều du khách đã lựa chọn du lịch suối, thác hay hồ nước để giải nhiệt mùa hè, hòa mình với thiên nhiên. Trên địa bàn tỉnh có hệ thống thác, suối, hồ nước xanh ngắt giữa những dãy núi bao quanh, vẻ đẹp hoang sơ đầy cuốn hút, là điểm du lịch để “trốn” nóng và trải nghiệm không thể bỏ lỡ.

Tuyến đường hy vọng ở A Mú Sung

Tuyến đường hy vọng ở A Mú Sung

A Mú Sung là xã vùng cao biên giới đặc biệt khó khăn của tỉnh Lào Cai, với đường biên dài gần 26,8 km. Nhiều năm qua, mưa lũ, sạt lở khiến những tuyến đường nơi đây thường xuyên hư hỏng, việc đi lại của người dân gặp nhiều khó khăn. Nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, đến nay đoạn đường biên giới từ thôn Lũng Pô đến thôn Phù Lao Chải (giáp địa phận xã Y Tý) dài 14km đang được mở rộng, bê tông hóa, góp phần đổi thay cuộc sống người dân vùng biên.

Cát Cát - bản người Mông đẹp nhất Tây Bắc

Cát Cát - bản người Mông đẹp nhất Tây Bắc

Bản Cát Cát nằm dưới chân dãy Hoàng Liên Sơn, cách phường Sa Pa khoảng 2 km, là nơi sinh sống lâu đời của đồng bào dân tộc Mông. Với vẻ đẹp bình yên, mộc mạc cùng những nét văn hóa truyền thống đặc sắc, nơi đây trở thành điểm đến được nhiều du khách yêu thích khi ghé thăm Lào Cai.

Rực rỡ sắc thanh anh tím

Rực rỡ sắc thanh anh tím

Những ngày đầu tháng 5, xã Tả Van như khoác lên mình tấm áo mới với sắc tím dịu dàng của hoa thanh anh đang vào độ nở rộ đẹp nhất. Dọc lối đi ven suối, những thảm hoa trải dài nổi bật giữa màu xanh núi rừng, thu hút đông đảo người dân và du khách đến tham quan, chụp ảnh và trải nghiệm.

Nghĩa Lộ nâng cao chất lượng các sản phẩm du lịch

Nghĩa Lộ nâng cao chất lượng các sản phẩm du lịch

Những năm gần đây, phường Nghĩa Lộ đang dần khẳng định vị thế là điểm đến du lịch hấp dẫn của khu vực Tây Bắc. Với lợi thế nằm trong lòng cánh đồng Mường Lò rộng lớn, cùng bản sắc văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc Thái, Khơ Mú, địa phương đã và đang tập trung nhiều giải pháp nâng cao chất lượng các sản phẩm du lịch, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách.

Ruộng bậc thang Mường Bo mùa nước đổ

Ruộng bậc thang Mường Bo mùa nước đổ

Những ngày đầu hè, vùng cao xã Mường Bo, tỉnh Lào Cai, khoác lên mình vẻ đẹp yên bình của mùa nước đổ. Sau những cơn mưa đầu mùa, nước từ trên núi đổ về các thửa ruộng bậc thang, tạo nên khung cảnh lung linh như tranh thủy mặc.

45 học viên được tập huấn an toàn trong hoạt động leo núi

45 học viên được tập huấn an toàn trong hoạt động leo núi

Đây là hoạt động thuộc tiểu dự án “Hỗ trợ tăng cường quản lý điểm đến tại tỉnh Lào Cai” trong khuôn khổ Dự án “Thúc đẩy bình đẳng giới thông qua nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất nông nghiệp và phát triển du lịch - GREAT 2”, do Công ty TNHH Clickable Việt Nam phối hợp với Khu Bảo tồn thiên nhiên Bát Xát và UBND xã Dền Sáng tổ chức.

fb yt zl tw