Buổi sớm ở xã Mù Cang Chải, sương vẫn còn vương trên những thửa ruộng bậc thang, con đường bê tông uốn lượn quanh sườn núi đã bắt đầu rộn ràng tiếng người, tiếng xe. Anh Giàng A Chư ở thôn Háng Phừ Loa dừng xe máy bên vệ đường, chỉ tay xuống con dốc phía dưới, nơi từng là lối mòn trơn trượt mỗi khi mưa về.
“Trước kia đi chợ phải mất cả buổi, trời mưa gần như không đi được. Giờ có đường bê tông rồi, xe máy, ô tô vào tận thôn, nông sản tiêu thụ cũng thuận lợi hơn, đời sống bà con đỡ vất vả”, anh Chư chia sẻ.
Con đường anh Chư đang đứng không chỉ là một tuyến giao thông, mà là dấu mốc của sự đổi thay. Từ những dốc đá nhỏ hẹp, giờ đây hệ thống đường giao thông nông thôn đã mở rộng, nối dài đến từng thôn, bản, mở ra cánh cửa cho sự phát triển.
Câu chuyện của anh Chư cũng là câu chuyện chung của nhiều người dân nơi đây. Khi đường mở, cơ hội đến. Những chuyến xe chở hàng hóa, những đoàn khách du lịch bắt đầu tìm về Háng Phù Loa nhiều hơn.
Mù Cang Chải - vùng đất có trên 87% đồng bào dân tộc thiểu số, từ lâu đã nổi tiếng với ruộng bậc thang kỳ vĩ và nền văn hóa đặc sắc. Tuy nhiên, chỉ vài năm trở lại đây, nơi này mới thực sự “thức giấc” trên bản đồ du lịch. Năm 2025, địa phương đón khoảng 117.000 lượt du khách, doanh thu đạt trên 123 tỷ đồng.
Từ trụ sở xã nhìn xuống những tuyến đường đang dần được hoàn thiện, ông Trần Ngọc Hiệp - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Mù Cang Chải cho biết: “Đến nay, khoảng 70% trong tổng số hơn 100 km đường giao thông nông thôn của xã đã được kiên cố hóa. Thời gian tới, chúng tôi tiếp tục huy động nguồn lực để hoàn thiện hạ tầng, mở rộng không gian phát triển du lịch, các bản, làng ngày càng khang trang, đáng sống hơn”.
Hạ tầng giao thông chỉ là một phần của bức tranh đổi thay. Khi điện lưới, internet được phủ sóng, cuộc sống ở các bản, làng cũng chuyển mình theo cách khác. Người dân không còn chỉ trông chờ vào nương đồi, mà bắt đầu học cách làm kinh tế, kết nối thị trường.
Từ chiếc điện thoại thông minh, người dân đã biết quay video, chụp ảnh, đăng tải lên mạng xã hội để giới thiệu cảnh đẹp quê hương, quảng bá homestay, nông sản địa phương. Những phiên chợ online, những đơn hàng qua mạng xã hội cũng dần trở nên quen thuộc, mở ra thêm kênh tiêu thụ hiệu quả.
Chị Lù Thị Mú - Tổ trưởng Tổ hợp tác dệt thổ cẩm bản Dề Thàng, xã Mù Cang Chải cho biết: “Trước kia, sản phẩm thổ cẩm của bà con chủ yếu bán tại chợ phiên hoặc khi có khách du lịch đến bản. Bây giờ, chúng tôi đã biết sử dụng điện thoại để chụp ảnh, quay video, đăng lên mạng xã hội. Nhiều khách ở xa cũng biết đến, đặt mua qua mạng nên sản phẩm bán được nhiều hơn, thu nhập của chị em cũng ổn định hơn”.
Ở một góc bản La Pán Tẩn, căn nhà sàn gỗ của anh Giàng A Dê ở xã Púng Luông làm du lịch cộng đồng lúc nào cũng có khách ra vào. Chủ nhà vừa tất bật chuẩn bị bữa cơm, vừa tranh thủ giới thiệu với du khách về cách làm ruộng bậc thang, về những tập tục đã gắn bó với người Mông qua bao thế hệ.
Anh Dê phấn khởi chia sẻ: “Bà con mình giờ làm ruộng vui lắm. Một phần để lấy lương thực, nhưng phần lớn là để giữ gìn cảnh quan cho du khách tham quan, thưởng ngoạn. Thu nhập từ đón khách lưu trú, dẫn tour hay cho thuê váy áo cao hơn làm ruộng nhiều!”.
Những mô hình như vậy đang dần nhiều lên. Từ trồng dược liệu, rau, quả ôn đới đến chăn nuôi gia súc hàng hóa, rồi làm homestay… tất cả tạo nên nhịp sống mới. Người dân không chỉ “làm để đủ ăn” mà đã nghĩ đến chuyện “làm để làm giàu”.
Du khách đến đây cũng không còn là những người ghé qua rồi đi. Họ ở lại, trải nghiệm và mang theo những câu chuyện về vùng đất mộc mạc nhưng giàu bản sắc. Có người quay trở lại, có người giới thiệu cho bạn bè, cứ thế, những bản, làng vùng cao dần trở thành điểm đến quen thuộc.
Chị Ngô Thanh Hà - du khách đến từ Hà Nội không giấu nổi cảm xúc khi ngắm nhìn những thửa ruộng bậc thang uốn lượn như những đợt “sóng vàng” trên núi: “Đây là lần đầu tiên tôi đến Mù Cang Chải và thực sự rất ấn tượng. Cảnh sắc ở đây vừa hùng vĩ, vừa mềm mại, những thửa ruộng bậc thang như sóng vàng trải dài bất tận. Không chỉ đẹp, tôi còn cảm nhận được sự bình yên, mộc mạc trong cuộc sống của người dân. Đường đi giờ cũng thuận tiện hơn rất nhiều, nên việc trải nghiệm du lịch cộng đồng trở nên dễ dàng và trọn vẹn hơn”.
Anh David Miller - du khách đến từ Anh chia sẻ: “Tôi đã ở lại bản của người Mông vài ngày và đó thực sự là trải nghiệm rất đặc biệt. Người dân ở đây rất thân thiện, họ đón tiếp tôi như người trong gia đình. Tôi cùng nấu ăn, làm ruộng và tìm hiểu về văn hóa truyền thống. Cuộc sống tuy giản dị nhưng rất ấm áp và gần gũi với thiên nhiên”.
Từ những nơi từng cách trở, khó khăn, hôm nay, nhiều bản, làng vùng cao Lào Cai đã khoác lên mình diện mạo mới. Đường làng sạch đẹp, nhà cửa khang trang, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao.
Những con đường được mở ra chính là điểm khởi đầu cho hành trình đổi thay ở các bản, làng. Trên hết, đó là sự đồng thuận của người dân, sự đổi mới trong cách nghĩ, cách làm và khát vọng vươn lên. Trên những cung đường uốn lượn giữa núi rừng, những bản làng đáng sống đang dần hiện hữu - nơi con người không chỉ ở lại, mà còn muốn gắn bó lâu dài, xây dựng tương lai bền vững ngay trên chính quê hương mình.
Trình bày: Thanh Ba
