Từ tháng 7/2025, đến thôn Na Hạ, xã Bản Lầu, chỉ cần nhìn từ xa, bất kỳ ai cũng có thể thấy một khu dân cư nằm ngay dưới chân đồi đang bị sạt lở nghiêm trọng. Vết sạt từ trên đồi cao xuống thành vệt dài, làm đứt gãy công trình kè bê tông, đe dọa vùi lấp những ngôi nhà phía dưới.
Ông Vương Văn Liểu, thôn Na Hạ ngày ngày vẫn ra sau đồi nhìn về phía ngôi nhà của gia đình đang xây dở, thở dài xót xa. Gia đình ông Liểu là một trong những hộ dân bị đất đá sạt làm sập tường nhà.
Ông Liểu cho biết, cách đây một năm, do ảnh hưởng của mưa lớn kéo dài, khu vực đồi phía trên thôn Na Hạ xuất hiện vết nứt dài, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở cao. Để bảo đảm an toàn cho người dân, huyện Mường Khương (cũ) đã triển khai xây kè phía sau nhà các hộ dân. Khi công trình gần hoàn thành, bà con trong thôn rất phấn khởi; một số hộ được hỗ trợ xóa nhà tạm đã bắt đầu xây nhà mới. Tuy nhiên, từ tháng 5 năm nay, sau những trận mưa lớn, công trình chưa kịp hoàn thành đã bị sạt lở, khiến nhà ông và một số hộ dân bị đất đá tràn vào, làm sập tường.
Ông Liểu chia sẻ: Nếu trời không mưa, ban ngày tôi còn ở nhà chăn nuôi, nhưng ban đêm phải đi ngủ nhờ nơi khác, không dám ở lại nhà.
Cùng hoàn cảnh với ông Liểu, ông Vương Văn Thưởng, thôn Na Hạ mong muốn công trình kè sạt lở phía sau nhà sớm được hoàn thành để có nơi ở ổn định, an toàn.
Ông Thưởng nói: Sau hoàn lưu cơn bão số 3 hồi năm ngoái, bà con rất cảm ơn Nhà nước đã hỗ trợ xử lý khu vực có nguy cơ sạt lở. Tuy nhiên, đến năm 2025, khi công trình kè chưa hoàn thành thì lại tiếp tục sạt lở. Chúng tôi mong các cấp, các ngành sớm quan tâm khắc phục, xử lý dứt điểm khu vực này để bà con yên tâm sinh sống.
Trực tiếp có mặt tại khu vực sạt lở ở thôn Na Hạ, xã Bản Lầu, phóng viên ghi nhận khối lượng lớn đất đá từ đỉnh đồi tràn xuống khu dân cư phía dưới. Vết sạt lớn đã làm đứt gãy hoàn toàn phần kè bê tông phía sau nhà các hộ dân, cùng hệ thống rãnh thoát nước và mặt bê tông ở các bậc thang trên taluy dương.
Theo ông Lù Văn Hùng - Trưởng thôn Na Hạ, phía trên đồi xuất hiện một số mạch nước ngầm, khiến đất bị ngấm nước, dẫn đến sạt lở đất.
Thời gian qua, mặc dù thôn và xã đã nhiều lần đề nghị đơn vị thi công và chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ để hoàn thành trước mùa mưa, song việc thi công chậm khiến công trình chưa hoàn thành đã bị sạt lở tiếp.
"Trong một năm qua, cuộc sống của các hộ dân có nhà dưới khu vực sạt lở bị ảnh hưởng rất nhiều, thường xuyên phải di chuyển khi trời mưa." - ông Hùng cho biết.
Ông Lê Thanh Hoa - Phó Chủ tịch UBND xã Bản Lầu, tỉnh Lào Cai cho biết: Hoàn lưu cơn bão số 3 (năm 2024) gây mưa lớn khiến khu vực đồi phía sau khu dân cư thôn Na Hạ xuất hiện vết nứt dài, có nguy cơ mất an toàn cho 11 hộ dân phía dưới.
Trước tình hình trên, UBND huyện Mường Khương (cũ) đã bố trí nguồn kinh phí 2,5 tỷ đồng để thực hiện công trình kè chống sạt lở tại thôn Na Hạ.
Đến thời điểm hiện tại, do ảnh hưởng của các đợt mưa lớn trong năm 2025, công trình đang thi công tiếp tục bị sạt lở với mức độ nguy hiểm hơn.
Thời gian qua, UBND xã Bản Lầu đã nhiều lần đề nghị Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Mường Khương có giải pháp đẩy nhanh tiến độ thi công, xử lý vị trí sạt lở để sớm ổn định cuộc sống người dân.
Vừa qua, để xử lý vị trí sạt lở, dự án đã được bổ sung 1 tỷ đồng để tiếp tục khắc phục. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của mưa lũ, tiến độ thi công vẫn rất chậm. Trong khi đó, 11 hộ dân thôn Na Hạ, gồm cả người già và trẻ nhỏ, hằng ngày vẫn sống trong nỗi lo sợ sạt lở, phải di chuyển đến nơi ở tạm mỗi khi có mưa lớn, cuộc sống chưa thể ổn định.
Sau nhiều lần liên hệ với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Mường Khương, chúng tôi cũng gặp được đại diện đơn vị này để nắm thông tin về công trình chống sạt lở tại thôn Na Hạ.
Theo ông Lù Phúc Minh - Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Mường Khương, cho biết công trình xử lý sạt lở thôn Na Hạ do Ban làm chủ đầu tư, với tổng kinh phí 2,5 tỷ đồng và vừa được bổ sung thêm 1 tỷ đồng để tiếp tục khắc phục.
Hiện tại, công trình đã hoàn thiện cơ bản việc đào, hót sạt, tuy nhiên trong quá trình triển khai do mưa nhiều, công trình tiếp tục có nguy cơ sạt lở. Dự kiến trung tuần tháng 12, nếu thời tiết thuận lợi sẽ hoàn thiện công trình để đảm bảo an toàn cho người dân.
Phương án xử lý khu vực có nguy cơ sạt lở là hót sạt lở mặt bằng và đào giảm tải mái taluy dương. Ban đầu, đơn vị tư vấn thiết kế độ dốc mái đào là 1/1,5 theo tiêu chuẩn. Sau khi thi công dở và có hiện tượng tiếp tục trượt sạt, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Mường Khương khắc phục bằng cách thiết kế mái dốc 1/1,75; kè rọ đá nối tiếp vào đoạn kè bê tông đã thi công với chiều dài 90 m, chiều cao kè rọ đá 3 m và rãnh thoát nước bê tông sau chân kè rọ đá.
Đến thời điểm này, công trình xử lý sạt lở thôn Na Hạ, xã Bản Lầu vẫn đang được tiếp tục thi công.
Quan sát kỹ chúng tôi nhận thấy, trong kè xếp rất nhiều đá hộc, bên ngoài được phủ một lớp bê tông; toàn bộ hệ thống kè bị khối lượng đất đá phía trên đẩy xuống sát nhà các hộ dân phía dưới.
Theo quan sát của phóng viên, khối lượng đất đá rất lớn từ trên đồi sạt xuống ngay phía sau nhà các hộ dân, khiến toàn bộ công trình đang thi công dở bị hư hỏng hoàn toàn. Những mặt cắt được đổ bê tông, cũng như các rãnh thoát nước bị kéo sập, đặc biệt, khoảng 30 m kè bê tông bị đứt gãy hoàn toàn.
Phần kè với 70% đá hộc và 30% bê tông mác 150 bị gãy.
Ngoài ra, những rãnh thoát nước dạng bậc thang và lớp bê tông đổ phía trên những mặt cắt cũng khá mỏng (thực tế là đã bị gãy vụn khi đất sạt xuống).
Trao đổi với chúng tôi, một cán bộ kỹ thuật của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Mường Khương giải thích rằng, trong quá trình các đơn vị thi công đang đổ bê tông hệ thống kè chống sạt lở được khoảng 30/127 m thì mưa lớn gây sạt lở. Vì kè bê tông mới được 3 ngày, chưa đủ tuổi nên đã bị đứt gãy khi xảy ra sạt lở (?!).
Còn về việc kè bê tông bên trong xếp đá và không sử dụng sắt thép là làm đúng theo thiết kế của đơn vị tư vấn thiết kế công trình (bờ kè được đổ bê tông độn đá hộc, với tỷ lệ 70% bê tông mác 150, 30% đá hộc).
Những ngôi nhà của người dân thôn Na Hạ đang xây dựng bị đất, đá sạt làm đổ tường.
Có mặt tại hiện trường, tận mắt kiểm tra phần kè bị sạt lở, ông Lù Văn Hùng - Trưởng thôn Na Hạ, xã Bản Lầu băn khoăn nói: Qua kiểm tra chúng tôi thấy phần tường kè chỉ có mỗi bê tông và đá hộc. Hiện tại, bờ kè đã đổ bở ra hết.
Thực tế cho thấy, với những khu vực sạt lở lớn như thôn Na Hạ, xã Bản Lầu, việc thiết kế và thi công công trình cần được tính toán kỹ lưỡng, bảo đảm độ kiên cố và hiệu quả phòng chống thiên tai. Tuy nhiên, công trình xử lý sạt lở tại thôn Na Hạ, dù được đầu tư 2,5 tỷ đồng, chưa hoàn thành đã bị hư hỏng do sạt lở, khiến dư luận và người dân địa phương đặc biệt quan tâm.
Người dân thôn Na Hạ băn khoăn về chất lượng công trình.
Khi được hỏi về việc công trình xử lý sạt lở thôn Na Hạ khi được bổ sung thêm kinh phí và áp dụng phương án thi công mới có đảm bảo về lâu dài hay không, ông Lù Phúc Minh - Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Khu vực Mường Khương khẳng định: Sau khi hoàn thiện thì khả năng nguy cơ sạt lở hầu như không còn, không ảnh hưởng đến điều kiện sinh hoạt của bà con.
Nói về vai trò kiểm tra, giám sát của địa phương, ông Lê Thanh Hoa - Phó Chủ tịch UBND xã Bản Lầu cho biết thêm: Chúng tôi thường xuyên kiểm tra, giám sát đơn vị thi công để kịp thời phát hiện những bất cập, nguy cơ phát sinh, báo cáo cho chủ đầu tư cũng như đơn vị tư vấn giám sát cùng phối hợp khắc phục.
Người dân mong muốn công trình kè chống sạt lở tại thôn Na Hạ sớm được hoàn thành, đảm bảo về chất lượng để yên tâm sinh sống, phát triển kinh tế.
Hiện, các hộ dân dưới khu vực bị sạt lở thôn Na Hạ đang gặp nhiều khó khăn vì chưa có nơi ở ổn định, thường xuyên phải di chuyển sang nơi ở tạm vào những ngày mưa lớn. Các hộ dân mong muốn được tỉnh, cấp ủy chính quyền địa phương tiếp tục quan tâm, chỉ đạo triển khai công trình đảm bảo an toàn về lâu dài, chống lãng phí, sớm ổn định cuộc sống Nhân dân.
