Chúng tôi có dịp trở lại khu tái định cư Láo Vàng, xã Phìn Ngan cũ. Trước Tết Nguyên đán năm 2026, những hộ dân đang sống trong vùng có nguy cơ sạt lở, lũ ống, lũ quét hồ hởi chuyển về khu tái định cư với niềm vui được đón Tết trong ngôi nhà mới an toàn. Hôm nay, trở lại khu tái định cư Láo Vàng, khác với hình dung của chúng tôi, sau những cơn mưa đầu tháng 3, đoạn đường vào khu tái định cư trở nên trơn trượt và lầy lội khiến việc di chuyển khó khăn. Từ xa nhìn lại những ngôi nhà mới của người dân khu tái định cư đã được dựng lên, điểm trường học đang được thi công, nhưng khung cảnh còn khá ngổn ngang.
Đang cùng vợ chở đất san nền khoảng sân trước nhà, anh Vàng Láo Ú cho biết: “Nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, ngay sau khi được nhận mặt bằng tại khu tái định cư, gia đình tôi di chuyển đến đây sinh sống. Nhà tôi đã làm xong, nhưng sau 3 tháng di chuyển đến đây thì khu tái định cư vẫn chưa có điện lưới, hệ thống nước đã kéo đến trước sân nhà dân nhưng nguồn nước không ổn định, nên sinh hoạt của gia đình tôi cũng như những hộ dân khác rất khó khăn”.
Đi thăm những hộ dân khác ở khu tái định cư Láo Vàng, chúng tôi không khỏi chạnh lòng khi thấy sau trận mưa lớn đầu mùa hệ thống mái tôn của một số ngôi nhà vừa mới lợp xong đã bị hư hỏng. Có ngôi nhà bị gió lốc mạnh cả mái bị hỏng.
Anh Chảo Quẩy Phấu ở thôn Lò Suối Tủng di chuyển đến khu tái định cư cho biết: “Nhà tôi và gần chục hộ khác ở ngay bên sườn núi, mưa to là nước tràn từ trên núi xuống như thác đổ. Tuy nhiên, phía sau khu nhà dân không có rãnh thoát nước, nên tôi rất lo lắng khi mùa mưa lũ đã tới”.
Chỉ sang căn nhà hàng xóm mới bị gió lốc thổi bay mái, anh Phấu cho biết đó là nhà của anh Lò Láo Ú. Gia đình anh Ú rất khó khăn, thuộc hộ nghèo, anh lại bị bệnh đang phải đi bệnh viện điều trị. Vợ anh Ú thì bỏ đi, anh phải nuôi 3 con nhỏ ăn học. Ngôi nhà anh Ú vừa mới làm xong lại bị gió thổi tốc mái, thiệt hại hơn 20 triệu đồng, đến nay vẫn chưa lợp lại được.
Trao đổi với chúng tôi, anh Chảo Duần Phấu - Trưởng thôn Láo Vàng cho biết: “Tại khu tái định cư Láo Vàng hiện nay có 19 hộ dân ở vùng có nguy cơ thiên tai thuộc các thôn Láo Vàng, Lò Suối Tủng, Trung Hồ, Suối Chải… di chuyển đến. Sau niềm vui ban đầu khi được chuyển về nơi ở mới an toàn, thì cuộc sống của người dân vẫn còn nhiều khó khăn. Dịp Tết Nguyên đán vừa qua, một số hộ dân khắc phục khó khăn đón Tết ở khu tái định cư, nhưng một số hộ thì vẫn quay về ăn Tết ở thôn cũ do khu tái định cư chưa có điện, đường đi lại khó khăn. Người dân mong muốn xã Bát Xát quan tâm sớm hoàn thiện hệ thống điện, nước, đường đi lại để Nhân dân ổn định cuộc sống”.
Dự án sắp xếp dân cư vùng thiên tai thôn Láo Vàng, xã Phìn Ngan, huyện Bát Xát (nay là xã Bát Xát) được triển khai từ năm 2022, với tổng kinh phí trên 21,2 tỷ đồng, từ Chương trình Mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, cùng với ngân sách tỉnh và các nguồn tài trợ khác. Dự án nhằm bố trí, sắp xếp nơi ở an toàn cho 70 hộ dân đang sinh sống trong khu vực có nguy cơ sạt lở cao thuộc một số thôn của xã Phìn Ngan cũ. Dự án do Ban Quản lý Đầu tư xây dựng khu vực Bát Xát làm chủ đầu tư.
Trong quá trình triển khai dự án gặp nhiều khó khăn, nên đến tháng 12/2025 mới bàn giao mặt bằng đợt 1 cho 19 hộ dân di chuyển đến. Theo kế hoạch, đến tháng 1/2026, chủ đầu tư sẽ bàn giao mặt bằng đợt 2 cho 20 hộ dân khác. Tuy nhiên, do nhiều khó khăn, vướng mắc, đến nay các hộ dân vẫn chưa thể di chuyển đến do chưa có mặt bằng đảm bảo.
Ông Vàng Thông Dìn, thôn Láo Vàng cho biết: Gia đình tôi và 4 hộ dân trong xóm nhiều năm qua sống ở khu vực có nguy cơ sạt lở và hiện tại tường nhà, nền nhà, sân đã xuất hiện nhiều vết nứt lớn. Đặc biệt, qua những trận mưa đầu mùa năm nay, lượng mưa lớn, những vết nứt rộng thêm. Những hôm mưa, gia đình tôi đều phải sang nhà người thân ở tạm để đảm bảo an toàn. Tôi rất mong xã Bát Xát và các cấp, ngành khẩn trương hoàn thiện mặt bằng khu tái định cư, bàn giao cho người dân để được di chuyển đến trước mùa mưa bão năm nay.
Anh Chảo Duần Phấu - Trưởng thôn Láo Vàng cho biết thêm: “Mặt bằng hiện nay đã được san gạt với diện tích rộng, nhưng khá dốc, nên nếu người dân di chuyển đến sẽ không thể dựng nhà ngay được mà phải tự san gạt nền nhà. Với các hộ dân nơi đây, đa số là hộ nghèo, mà việc di chuyển nhà đã rất tốn kém, nên khó tự thuê máy san nền nhà được. Vì vậy, chủ đầu tư cũng như đơn vị thi công cần sớm hoàn thiện mặt bằng đảm bảo cho người dân để thuận tiện trong quá trình xây dựng nhà”.
Hiện nay, riêng thôn Láo Vàng vẫn còn 9 hộ dân với hơn 50 nhân khẩu đang phải sống trong khu vực nguy hiểm thuộc diện di chuyển đến khu tái định cư. Mùa mưa lũ đã đến, khu vực này thường xuyên xảy ra mưa lũ, sương mù, nếu mặt bằng bàn giao muộn thì người dân di chuyển nhà rất khó khăn.
Trao đổi với chúng tôi về tiến độ triển khai Dự án sắp xếp dân cư vùng thiên tai thôn Láo Vàng, ông Lương Văn Thương - Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng khu vực Bát Xát cho biết: “Do gặp nhiều khó khăn trong quá trình triển khai, đến nay, việc san gạt mặt bằng đạt khoảng 65% khối lượng; hạng mục cấp điện đạt 85%; hạng mục cấp nước đạt 85% khối lượng công việc. Chúng tôi cố gắng từ nay đến tháng 5 sẽ cấp điện cho người dân, đồng thời hoàn thiện mặt bằng để các hộ dân khác di chuyển đến trước mùa mưa bão năm nay. Về tổng thể dự án sẽ cố gắng hoàn thiện trong năm 2026”.
Dự án sắp xếp dân cư vùng thiên tai thôn Láo Vàng sẽ giúp hàng chục hộ dân đang nhiều năm phải sinh sống ở khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ ống, lũ quét, giúp đồng bào vùng cao có nơi ở mới an toàn, ổn định. Cấp ủy, chính quyền xã Bát Xát và các ngành chức năng cần quan tâm hơn nữa, khẩn trương tháo gỡ khó khăn, không để dự án chậm tiến độ thêm, ảnh hưởng tới đời sống và niềm tin của Nhân dân.
