Những năm gần đây, cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh, sự gia tăng dân số cơ học và nhu cầu phục vụ du lịch, sản xuất, bài toán bảo đảm nguồn nước sinh hoạt ngày càng trở nên cấp thiết đối với nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Lào Cai.
Tại phường Sa Pa, trung tâm du lịch lớn của tỉnh, nhu cầu sử dụng nước trung bình hiện nay khoảng 7.000 m³/ngày đêm, cao điểm lên tới 9.000 m³/ngày đêm. Trước đây, vào các dịp lễ, tết hay kỳ nghỉ 30/4 - 1/5, tình trạng thiếu nước sinh hoạt thường xuyên xảy ra, ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân cũng như hoạt động kinh doanh dịch vụ du lịch.
Để giải quyết tình trạng này, tháng 11/2022, Nhà máy nước sạch BOO Sa Pa chính thức được khánh thành và đưa vào vận hành. Dự án có công suất thiết kế 15.000 m³/ngày đêm; trong đó, giai đoạn 1 đầu tư dây chuyền xử lý nước đạt công suất 7.500 m³/ngày đêm.
Việc đưa nhà máy vào hoạt động đã góp phần quan trọng giải quyết tình trạng thiếu nước kéo dài tại khu du lịch Sa Pa.
Không chỉ đầu tư nâng công suất, đơn vị vận hành còn chú trọng ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản lý và giám sát hệ thống. Toàn bộ quy trình vận hành được tự động hóa, giúp theo dõi liên tục các thông số kỹ thuật và kịp thời xử lý sự cố phát sinh.
Chị Nguyễn Lan Hương, Nhà máy nước sạch BOO Sa Pa cho biết: “Hệ thống của đơn vị được tự động hóa và quan sát hoàn toàn trên màn hình nên có thể phát hiện sớm các sự cố, đồng thời luôn có lực lượng kỹ thuật trực sẵn sàng xử lý 24/24 giờ".
Song song với việc tăng nguồn cung, công tác quản lý mạng lưới cấp nước cũng được siết chặt. Các tuyến đường ống, van điều tiết được kiểm tra định kỳ nhằm hạn chế thất thoát, rò rỉ nước và bảo đảm hệ thống vận hành ổn định trong mùa cao điểm.
Ở góc độ quản lý nhà nước, chính quyền địa phương cũng chủ động xây dựng các phương án điều tiết, sử dụng nước hợp lý. Theo ông Nguyễn Phước Toàn, Phó Chủ tịch UBND phường Sa Pa, việc bảo đảm nước sạch luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm phục vụ người dân và hoạt động du lịch.
“Chúng tôi khuyến cáo các cơ sở lưu trú, nhà hàng tích trữ nước vào giờ thấp điểm để giảm tải cho hệ thống. Đồng thời, tăng cường kiểm tra tại các điểm có nguy cơ thiếu nước để kịp thời điều tiết phù hợp”, ông Toàn cho biết.
Không riêng Sa Pa, áp lực về nhu cầu nước sạch cũng đang đặt ra tại nhiều đô thị khác. Tại Yên Bái, Nhà máy nước Yên Bái hiện được thiết kế với công suất tối đa 16.500 m³/ngày đêm, phục vụ hơn 24.000 khách hàng gồm cơ quan, trường học, cơ sở sản xuất, kinh doanh và hộ dân trên địa bàn thành phố Yên Bái cũ, xã Yên Bình cùng các khu vực phụ cận.
Tuy nhiên, trước nhu cầu sử dụng ngày càng tăng, đặc biệt trong những ngày đầu tháng 4/2026, có thời điểm nhà máy phải vận hành vượt công suất từ 20 - 25% mới đáp ứng được nhu cầu thực tế.
Ông Lê Anh Thùy, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Cấp nước và Xây dựng Yên Bái cho biết, đơn vị đang tập trung nhiều giải pháp nhằm duy trì hoạt động ổn định, đồng thời kiến nghị tỉnh sớm chấp thuận dự án mở rộng và nâng công suất nhà máy để đáp ứng nhu cầu sử dụng nước trong thời gian tới.
Trước áp lực ngày càng lớn về hạ tầng cấp nước, các địa phương đang đẩy mạnh triển khai nhiều dự án mới nhằm mở rộng vùng cấp nước sạch. Mới đây, Sở Xây dựng tỉnh Lào Cai và Công ty Cổ phần Tư vấn đầu tư và Công nghệ môi trường HQ đã ký kết hợp đồng thực hiện dự án Nhà máy nước Ngòi Đường với công suất 20.000 m³/ngày đêm, tổng mức đầu tư trên 190 tỷ đồng.
Đây được xem là dự án có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm an ninh nguồn nước cho khu vực đô thị trung tâm và các vùng phát triển mới của tỉnh.
Cùng với đó, nhiều nhà máy cấp nước hiện có như Cốc San, Văn Bàn, Yên Bái, Nghĩa Lộ cũng sẽ được nâng công suất, cải tiến công nghệ và mở rộng mạng lưới phân phối. Các dự án xây dựng mới tại Thác Bà, Thượng Bằng La, Bảo Ái đang từng bước mở rộng “vùng phủ” nước sạch tới các khu vực đô thị, khu công nghiệp và vùng phát triển kinh tế mới.
Theo ông Nguyễn Thái Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai, tỉnh đang tập trung huy động nhiều nguồn lực xã hội hóa, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư các dự án cấp nước sinh hoạt nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người dân.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, nguồn nước tự nhiên chịu nhiều tác động bởi hạn hán, suy giảm lưu lượng và ô nhiễm môi trường, việc đầu tư hoàn thiện hạ tầng cấp nước không chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài.
Những công trình cấp nước mới không đơn thuần là dự án hạ tầng kỹ thuật mà còn là giải pháp bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng sống và tạo nền tảng thu hút đầu tư, phát triển du lịch, công nghiệp, dịch vụ.
Có thể khẳng định, khi “mạch sống” nước sạch được khơi thông và bảo đảm ổn định, đó không chỉ là câu chuyện về hạ tầng đô thị mà còn là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Sự chủ động trong quy hoạch, đầu tư và quản lý nguồn nước hôm nay sẽ là nền tảng để các địa phương vững vàng thích ứng với những thách thức trong tương lai, hướng tới mục tiêu phát triển xanh, bền vững và nâng cao chất lượng sống cho người dân.