Để du lịch Y Tý "cất cánh"

Y Tý từ lâu được xem là điểm đến độc đáo của vùng Tây Bắc với cảnh quan hùng vĩ, khí hậu mát mẻ và bản sắc văn hóa đa dạng của đồng bào các dân tộc Hà Nhì, Mông, Dao. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế - xã hội, nhất là du lịch nơi đây chưa tương xứng với tiềm năng, mà một trong những “điểm nghẽn” lớn nhất là hạ tầng giao thông. Chính vì vậy, đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai - Khu Kinh tế cửa khẩu Lào Cai và Khu Du lịch quốc gia Sa Pa đang trở nên cấp thiết để tạo động lực cho du lịch Y Tý “cất cánh”.

Ở độ cao hơn 2.000 m so với mực nước biển, Y Tý được ví như “viên ngọc thô” của du lịch Tây Bắc. Năm 2025, Y Tý đón trên 30.000 lượt khách, doanh thu ước đạt trên 49 tỷ đồng. Tuy nhiên, sản phẩm du lịch chưa đa dạng, thiếu các cơ sở lưu trú chất lượng cao, chưa thu hút được nhà đầu tư tầm cỡ quốc gia và quốc tế. Thực tế này phản ánh rõ nghịch lý tài nguyên du lịch lớn nhưng chưa chuyển hóa thành giá trị kinh tế tương xứng. Nguyên nhân cốt lõi là ở hệ thống giao thông kết nối còn hạn chế, thiếu đồng bộ và chưa có các dự án quy mô lớn tạo đột phá để rút ngắn khoảng cách di chuyển đến Y Tý.

Hiện nay, từ cao tốc Nội Bài - Lào Cai, du khách đến Y Tý phải đi qua tuyến phường Lào Cai - Bát Xát - Bản Xèo - Mường Hum - Dền Sáng - Y Tý (qua các Đường tỉnh 156, 156B, 155, 158) với chiều dài khoảng 66 km; hoặc tuyến phường Lào Cai - Bát Xát - Trịnh Tường - Y Tý dài khoảng 65 km. Đây đều là các tuyến đường miền núi nhỏ hẹp, nhiều khúc cua, độ dốc lớn. Không chỉ vậy, các tuyến đường còn thường xuyên bị sạt lở taluy vào mùa mưa, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, thậm chí có thời điểm bị chia cắt. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động du lịch, giảm sức hấp dẫn của điểm đến và hạn chế khả năng thu hút dòng khách có mức chi tiêu cao.

Nhận diện rõ vấn đề này, thời gian qua, các cơ quan chức năng tỉnh đã triển khai nghiên cứu phương án đầu tư tuyến đường kết nối từ cao tốc Nội Bài - Lào Cai đến Khu du lịch Y Tý.

Các phương án đều phải vượt qua địa hình núi cao, chia cắt mạnh, đòi hỏi xây dựng nhiều công trình quy mô lớn như cầu cạn, cầu dây văng, cầu vòm và hầm xuyên núi. Đây là thách thức không nhỏ về kỹ thuật, vốn đầu tư cũng như tác động môi trường.

Theo các chuyên gia giao thông và Hiệp hội Du lịch Lào Cai, phương án hướng tuyến phát triển sang phía Tây được đánh giá có nhiều ưu điểm về tính khả thi. Phương án này kết hợp cầu cạn vượt suối Ngòi Phát và hầm xuyên núi, giúp giảm tổng mức đầu tư, hạn chế tác động đến rừng tự nhiên, đồng thời mở ra không gian phát triển mới cho du lịch và đô thị dọc tuyến.

Ở giai đoạn hiện nay, nếu ưu tiên tuyến ngắn để sớm tạo “cú huých”, phương án kết nối từ cao tốc Nội Bài - Lào Cai qua Kim Thành - Ngòi Phát - Trịnh Tường - Phìn Hồ - Y Tý, dài khoảng 47 km, được xem là lựa chọn đáng cân nhắc. Tuyến khi hoàn thành sẽ rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển, tạo thuận lợi cho du khách và nhà đầu tư tiếp cận Y Tý. Tuy nhiên, phương án này chủ yếu giải quyết bài toán giao thông, trong khi khả năng kết nối các điểm du lịch còn hạn chế. Do đó, việc lựa chọn cần được tính toán kỹ, bảo đảm hài hòa giữa phát triển du lịch, kinh tế và bảo vệ môi trường.

Theo ông Phạm Cao Vỹ - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Lào Cai, cùng với nghiên cứu phương án xây dựng đường kết nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai với Y Tý qua phường Lào Cai, xã Bát Xát thì ngành chức năng cũng cần quan tâm nghiên cứu phương án kết nối hướng Sa Pa sang Mường Hum rồi đi Y Tý. Sa Pa hiện là trung tâm du lịch lớn của khu vực, có hệ thống hạ tầng và dịch vụ tương đối hoàn chỉnh. Trong khi đó, Y Tý lại mang vẻ đẹp nguyên sơ, khác biệt nhưng vẫn đang “ngủ yên”. Nếu được kết nối thuận lợi, hai điểm đến sẽ bổ trợ cho nhau, hình thành chuỗi sản phẩm du lịch đa dạng. Qua đó, không chỉ giúp tăng sức hấp dẫn cho Y Tý mà còn góp phần giảm tải cho Sa Pa vào mùa cao điểm, đồng thời mở rộng không gian phát triển du lịch của toàn khu vực.

Nếu thực hiện phương án xây dựng kết nối hướng Sa Pa sang Mường Hum rồi đi Y Tý thì sẽ không chỉ tạo "cú huých" cho du lịch Y Tý mà cho cả Mường Hum. Bởi, Mường Hum có nhiều điểm du lịch nổi tiếng như đỉnh Pu Ta Leng (đỉnh núi cao thứ 2 khu vực Đông Dương) và đỉnh Ky Quan San, đường đá cổ Pavie, Thác Rồng (thác nước lớn nhất Tây Bắc), chợ Mường Hum, làng nghề chạm bạc nổi tiếng… Đến đây, du khách sẽ được trải nghiệm các tour du lịch khám phá thú vị, kéo dài thời gian lưu trú của du khách và nâng cao sức cạnh tranh của du lịch địa phương.

- ông Nguyễn Ngọc Minh - Chủ tịch UBND xã Mường Hum

Theo ông Tô Văn Thanh - Bí thư Đảng ủy xã Y Tý, hiện nay, du lịch cộng đồng ở Y Tý đã phát triển khá mạnh với các mô hình homestay, dịch vụ trải nghiệm. Tuy nhiên, quy mô các cơ sở lưu trú còn nhỏ, đặc biệt là chưa có nhà đầu tư lớn đến với Y Tý để xây dựng những khách sạn, khu nghỉ dưỡng tầm cỡ quốc gia và quốc tế do một số yếu tố, nhất là điều kiện giao thông khó khăn.

Nếu tuyến giao thông kết nối lớn được triển khai sẽ tạo cơ hội thu hút các nhà đầu tư lớn, phát triển du lịch theo hướng chuyên nghiệp. Đồng thời, mở ra điều kiện phát triển nông nghiệp đặc sản như cây ăn quả ôn đới, dược liệu, cá nước lạnh... và góp phần nâng cao hiệu quả ứng phó thiên tai, bảo đảm quốc phòng - an ninh.

- ông Tô Văn Thanh cho biết thêm.

Từ góc nhìn của người dân, doanh nghiệp đến chính quyền địa phương, kỳ vọng vào dự án giao thông kết nối Y Tý là rất lớn. Tuy nhiên, việc lựa chọn phương án tối ưu không chỉ là bài toán kỹ thuật mà còn mang tính chiến lược. Các phương án cần hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian di chuyển, bảo đảm an toàn giao thông, đồng thời tính đến khả năng kết nối các điểm du lịch, mở rộng không gian phát triển đô thị, dịch vụ và thu hút đầu tư.

Giải quyết được “điểm nghẽn” giao thông sẽ là "chìa khóa" để Y Tý phát huy tiềm năng, trở thành điểm đến hấp dẫn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Khi đó, “viên ngọc thô” nơi biên cương sẽ có cơ hội tỏa sáng, từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch quốc gia.