Đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, cả nước hiện có trên 40 tỉnh trồng sắn, tập trung ở 5 vùng trọng điểm chính gồm Trung du miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ, chiếm 98% về diện tích và sản lượng sắn cả nước. Tổng sản lượng sắn cả nước đạt 10,4 triệu tấn, trong đó, năng suất bình quân đạt 20,4 tấn/hecta. Các tỉnh có năng suất cao là Tây Ninh đạt 33,3 tấn/hecta, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) đạt 25-27 tấn/hecta. Mặt hàng sắn và các sản phẩm từ sắn của Việt Nam chủ yếu được xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc khi thị trường này chiếm tới 93,2% thị phần tính trong 7 tháng của năm 2025.
Trong khi đó, theo số liệu thống kê từ Cục Hải quan (Bộ Tài chính) cho thấy, xuất khẩu sắn và các sản phẩm từ sắn đạt 2,62 triệu tấn, trị giá 1,15 tỷ USD, giảm 11,1% về lượng và giảm 11,4% về trị giá so với năm 2023. Sắn và các sản phẩm từ sắn không chỉ là một trong 13 mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam, mà còn là nhân tố giúp Việt Nam vươn lên vị trí thứ ba toàn cầu về xuất khẩu sắn. Với kim ngạch thường niên dao động từ 1 - 1,4 tỷ USD, sắn đóng góp đáng kể vào nền kinh tế nông nghiệp quốc gia. Vậy nhưng, giá sắn và các sản phẩm từ sắn xuất khẩu bình quân 7 tháng đầu năm 2025 giảm rất sâu, giảm tới 33,4%, đã phản ánh sự bất ổn trong cấu trúc thị trường và khả năng cạnh tranh của ngành hàng sắn.
Về thực trạng này, giới chuyên gia kinh tế đưa ra nhận định, điều này phản ánh sự bất ổn trong cấu trúc thị trường và khả năng cạnh tranh của ngành hàng sắn. Bởi lẽ, ngành hàng sắn của Việt Nam đang phụ thuộc gần như tuyệt đối vào một thị trường duy nhất khiến toàn chuỗi ngành hàng dễ tổn thương. Việc Trung Quốc điều chỉnh chính sách nhập khẩu hoặc nhu cầu tiêu dùng có thể ngay lập tức khiến các doanh nghiệp (DN) Việt Nam rơi vào thế bị động, hàng tồn kho tăng cao và giá cả trong nước sụt giảm. Trong 5 tháng đầu năm 2025, Trung Quốc đã nhập khẩu từ Việt Nam gần 586.000 tấn sắn lát, trị giá 114,4 triệu USD, tăng mạnh 115% về lượng và 61% về giá trị. Đồng thời, hơn 1,14 triệu tấn tinh bột sắn cũng được xuất sang thị trường tỷ dân này, chiếm gần 49% lượng nhập khẩu tinh bột sắn của Trung Quốc. Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ chủ lực của sắn Việt Nam, tuy nhiên nhập khẩu sắn tại thị trường này đang có những thay đổi, giảm nhập khẩu sắn lát, tăng nhập khẩu tinh bột sắn.
Ông Hoàng Trung - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, quan điểm là không gia tăng diện tích mà tập trung vào cải thiện năng suất; đa dạng hóa sản phẩm chế biến từ cây sắn; mở rộng thị trường xuất khẩu; tổ chức sản xuất bền vững. Các địa phương hướng dẫn tổ chức sản xuất sắn hiệu quả, rà soát và ban hành các quy trình canh tác sắn theo đặc thù các vùng sinh thái, các quy trình sản xuất giống sắn sạch bệnh, kháng bệnh khám lá sắn. Đặc biệt, hỗ trợ triển khai liên kết sản xuất giữa người dân và nhà máy sản xuất sắn trên cơ sở đảm bảo quyền lợi của các bên hướng tới sản xuất chuyên nghiệp, bền vững…
Về chế biến sắn, cả nước hiện có khoảng 140 nhà máy với công suất thiết kế 13,4 triệu tấn củ tươi, nhưng thực tế chỉ vận hành khoảng 9,3 triệu tấn. Nhiều cơ sở vẫn sử dụng công nghệ lạc hậu, hiệu suất thấp, chưa tận dụng phụ phẩm và tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Ngành sắn cần chuyển sang chế biến sâu như tinh bột biến tính, ethanol sinh học, thức ăn chăn nuôi - những sản phẩm có giá trị cao, nhu cầu ổn định, đặc biệt tại châu Âu và Nhật Bản. Việt Nam đang được hưởng hạn ngạch miễn thuế 30.000 tấn/năm tinh bột biến tính theo Hiệp định EVFTA, lợi thế cần tận dụng để đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc Trung Quốc. Đổi mới công nghệ và áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn nhằm tái sử dụng bã sắn, nước thải làm phân bón, năng lượng sinh học cũng là hướng đi tất yếu để nâng cao hiệu quả và bảo vệ môi trường.
